تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :899

موزه‌داری نو موزه‌داری کهنه

هر سال 18 می‌از سوی شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) به‌عنوان روز جهانی موزه با یک شعار خاص نام گذاری می‌شود. شعار امسال «مجموعه‌های موزه ایجاد ارتباط می‌کنند » است که بیانگر پویا بودن موزه به عنوان نهادی که بین بازید کنندگان، نسل‌ها و فرهنگ‌ها در سراسر جهان پیوند برقرار می‌کند. موزه در حالی که در زمان حال پایه گذاری می‌شود، گذشته را حفظ و با آن ارتباط برقرار می‌کند و در حقیقت در ذات خود یک ارتباط دهنده بین نسل‌ها است و اجازه می‌دهد نسل حال و آینده هویت و تاریخ خود را بهتر بفهمند. آخرین باری که از یک موزه بازدید کردید کی بوده است؟ دیروز، یک ماه پیش، یک سال پیش، یادتان نمی‌آید؟ جواب این سوال ساده از خود و اطرافیانمان نشان می‌دهد که اکثر ایرانیان رابطه خوبی با موزه ندارند. آمارهای بازدید از موزه‌ها نیز تصدیق کننده این مطلب است. موزه ملي ايران با قدمتي بيش از 70 سال، با دارا بودن 300 هزار شيء و زيربنايي بيش از 20 هزار مترمربع نه تنها بزرگترين موزه باستان شناسي و تاريخ ايران است بلكه، از نظر حجم، تنوع و كيفيت آثار نيز جزء يكي از چند موزه معتبر جهان محسوب مي‌شود اما، جایی در میان یکصد موزه پربازدید جهان ندارد. به گزارش سایت موزه ایران باستان تعداد کل بازديدکنندگان در فروردين امسال 29 و 883 نفر بوده که از اين تعداد شش هزار و 718 نفر را بازديدکنندگان خارجي تشکيل داده‌اند و این در حالی است که موزه بریتانیا در همین ماه حدود 650 هزار بازدید کننده داشته است. در سال گذشته بیش از 9 میلیون نفر از موزه لوور در فرانسه و بیش از شش میلیون نفر از موزه متروپولیتن نیویورک بازدید کرده‌اند . چر ا در ایران هم پا با داشته‌های تمدنی و فرهنگی˛ موزه‌هایی در حد و اندازه موزه‌های دنیا شکل نگرفته است تا مورد توجه عموم باشد؟موزه در ایران ناشناخته مانده است و مهم‌ترین دلیل آن عدم ایجاد ارتباط بین شی به نمایش درآمده با بازدید کننده است. فضای اکثر موزه‌ها کسالت آور و فاقد تکنولوژی‌های به روز دنیا هستند. چینش و نمایش اشیا تکراری و توضیح‌های علمی غیرقابل درک برای بازدیدکننده عادی است. این شیوه‌های سنتی موزه‌داری که بسیاری از آنها در دنیا منسوخ شده‌اند نه تنها در جذب بازدیدکننده و ایجاد ارتباط کمکی نمی‌کنند بلکه، منجر به خروج هر چه سریعتر او از فضای کسالت بار موزه می‌شود. موزه هرکولانیوم در ناپل ایتالیا یکی از موفق ترین نمونه‌ها در ایجاد ارتباط با بازدید کننده برای آموزش و سرگرمی به کمک تکنولوژی است. موزه در کنار شهر تاریخی هرکولانیوم که در اثر آتشفشانی وزوو در سال 79 میلادی نابود شد، قرار گرفته است. این موزه با بهره‌گیری از 70 رسانه سمعی و بصری گوناگون به صورت تعاملی و مجازی ساخته است به این صورت که به بازدید کننده اجازه می‌دهد که خود داستان گذشته شهر را با راه رفتن در فضاهای مختلف موزه و لمس کردن اشیا پیدا کند. تکنولوژی‌های مدرن سمعی و بصری مبتکرانه‌ای چون کامپیوتر‌ها، لیزرها،اسکنرهاو تصاویر سه بعدی به بازدید کننده امکان دیدن و تصورکردن فضاهای معماری، استخر‌های آب، ابرهای سوزان آتشفشان ،فانوس‌های دریایی، صداها و آواها را در هرکولانیوم می‌دهند. به‌رغم کشف آثار باستانی زیاد از این محوطه تاریخی تنها تعداد اندکی از آنها در موزه به نمایش درآمده است. در ایران اکثر موزه‌ها به صورت دولتی اداره می‌شوند که در نتیجه رقابتی برای جذب بازدید کننده در میان آنها وجود ندارد . همین عدم رقابت منجر می‌شود که تبلیغاتی هم برای موزه صورت نگیرد و یا تنوع برنامه را در ارائه موزه‌ها شاهد نباشیم . ساعات بازدید آنها به جز در شرایط خاصی مانند ایام عید مطابق ساعات اداری است یعنی، اگر یک کارمند بعد از تعطیلی از محل کار خود بخواهد در یک عصر از موزه بازدید کند این امکان برای او وجود ندارد. به عنوان مثال کاخ موزه سعد آباد با وجود استقبال عمومی مردم به دلیل فضای سبز و هوای مطبوع آن ساعت پنج بعدازظهر درهایش روی عموم بسته می‌شود که عملی است مغایر با اصول موزه‌داری در تعاریف شورای بین‌المللی موزه‌ها که ایران نیز عضو آن است. مدیران و مسئولان موزه‌ها که باید افرادی با تجربه و متخصص در حوزه موزه و موزه‌داری باشند متاسفانه از میان افراد کادر اجرایی چون روابط عمومی و یا آشنایان مدیران میراث فرهنگی منصوب می‌شوند. عدم تخصص کافی در چنین سطحی از مدیریت منجر به افت موزه‌ها در ایران شده است . نگاهی گذرا به فهرست اسامی روسا و سرپرستان بخش‌های مختلف موزه بریتانیا از ابتدای تاسیس آن تا به امروز نشان می‌دهد که تمامی آنها از اساتید درجه یک دانشگاه و متخصصان با تجربه در زمینه مربوطه بوده اند. مدیران با سواد زیردستان و همکاران باسواد و متخصص برای خود انتخاب می‌کنند تا حرف یکدیگر را بفهمند.

آنا رفیعی فنود -  کارشناس ارشد مدیریت مناظر فرهنگی
به نقل از روزنامه آرمان

موضوعات مرتبط : معماری موزه    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید