تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :826

میراث روی زمین میراث زیر زمین

به طور حتم، این موضوع که ایران کشوری  با پیشینه تاریخی و آثار فرهنگی با ارزش است بر هیچ یک از ما پوشیده نیست. وجود اشیای تاریخی چند هزارساله و آثار باستانی و اماکنی که هر یک در دل خود تاریخی به همراه دارند نیز گواه این امر است. درحال حاضر، آثار تاریخی و فرهنگی موجود در کشور را می‌توان به دو دسته آثاری که روی زمین قرار دارند چون قلعه‌ها و کاروانسرا‌ها و آثاری که در دل زمین نهفته‌اند تقسیم کرد.

بر اساس تازه‌ترین اظهارنظر رئیس سازمان میراث فرهنگی در شرایط فعلی حدود 97 درصد آثار تاریخی کشور در زمین نهفته است و آگاهی چندانی درباره چند و چون آنها در کتاب‌های تاریخی وجود ندارد. بسیاری بر این عقیده‌اند از آنجا که خاک کشور مملو از آثار تاریخی با ارزشمند است، ضروری است تا سازمان میراث فرهنگی کشف و شناسایی این آثار را در اولویت‌های خود قرار داده و در این راستا اقدامات لازم را انجام دهد.

این در حالی است که به اعتقاد من، هیچ ضرورتی نیست تا آثار فرهنگی و تاریخی کشور را بدون هیچ برنامه‌ریزی مشخصی از دل خاک خارج کنیم چرا که، استخراج این اشیا باید در رابطه با سوالی که در ذهن پژوهشگران تاریخ شکل گرفته است، اثبات یا رد نظریه ای تاریخی یا تدوین بخشی از تاریخ صورت گیرد. ضمن اینکه، کندوکاو و تلاش برای کشف آثاری که هزاران سال در دل خاک خفته اند و در صورت عدم کشف آنان تا هزار سال آینده هم بدون هیچ گزند و آسیبی می‌توانند در خاک باقی بمانند، نیاز به امکانات، تجهیزات، برنامه‌ها و راهکارهای حفاظتی دارد.

در غیر این صورت، اثرات تخریبی کشف این آثار بیش از نکات مثبت آن است. متاسفانه، تجربه سالیان گذشته نشان می‌دهد بسیاری از آثار تاریخی که در سال‌های اخیر کشف  و از دل خاک خارج شده‌اند، سرنوشت چندان خوشایندی در انتظارشان نبوده است. به طور مثال، پس از کشف تپه‌های واوان هیچ سیستمی برای نمایش عمومی آن برای مردم در نظر گرفته نشده است و این اثر با‌ارزش در حال حاضر بر اثر عوامل طبیعی و انسانی در معرض تخریب قرار دارد.

ضمن اینکه، ممانعت از کشف آثار و سپردن آنان به آیندگان این امکان را می‌دهد تا در آینده باستان شناسان با امکانات و تجهیزات پیشرفته‌تری به کشف آنان مشغول شوند تا بتوانند نکات مبهم تاریخ کشور را روشن سازند. واقعیت این است که به دلیل مشکلات موجود در حوزه میراث فرهنگی، درحال حاضر مسئله حفاظت از آثاری که در روی زمین هستند و نیاز به هیچ‌گونه کشف و کندوکاوی ندارند با مشکلاتی روبه‌رو است چرا که هنوز در کشور کار بررسی، شناسایی و مستندسازی آثار تاریخی و فرهنگی انجام نشده است و آمار دقیقی از آثاری که روی زمین در اختیار داریم، در دسترس نیست.

ضمن اینکه، ما همچنان با نقشه باستان‌شناسی کشور فاصله معناداری داریم و تا رسیدن به نقطه مطلوب راه بسیاری را باید پشت سر بگذاریم. به اعتقاد من، تحت این شرایط که آثار روی زمین در کشور آن گونه که باید حفاظت نمی‌شوند و از سوی  برخی مسئولان و جامعه مورد غفلت قرار می‌گیرند، کشف بدون برنامه‌ریزی آثاری که در خاک نهفته اند تنها می‌تواند به یک ضایعه فرهنگی مهم بینجامد. بر این اساس، به باور من، ضروری است تا پس از رفع نقاط ضعف در حوزه مرمت و افزایش توانایی‌ها در عرصه حفاظت و نگهداری از آثار و در راستای یک سوال نظری و علمی به دنبال کشف آثار نهفته خود باشیم.

ناصر پازوکی - کارشناس میراث فرهنگی
به نقل از روزنامه آرمان امروز
 
موضوعات مرتبط : میراث فرهنگی    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید