Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1836

نقش آموزشی موزه ها

(مقالات گذشته - بهار 1376)

موزه ها به عنوان موسساتی که در جوامع نوین وظیفه یافته اند اشیایی را که به خاطر ارزش فرهنگیشان گرامی داشته می­شوند تا سر حد امکان از ویرانی و زمال مصون بدارند، شناخته شده اند. موزه ها در قبال این گونه اشیا همان نقش را ایفا می­کنند که کتابخانه ها در برابر کتب و بایگانیها در قبال اسناد رسمی. جامعه این اشیا را نه به انگیزه احتکار، بلکه به منظور بهره­گیری از آنها محفوظ می دارد.

موزه یک واحد تحقیقاتی، فرهنگی، هنری و آموزشی است که میراث فرهنگی هر کشور در آن به شیوه علمی و فنی نگاهداری، مطالعه و معرفی می شود.

ریشه کلمه موزه به طور کلی یونانی است و از روی معبدی که به « موزه» اختصاص داشته اقتباس شده است. «موزه» در دوران باستان و کلاسیک، جایگاه پرستش «موز» ها بوده است و موزها خدایان هنرند که رویدادهای با شکوه گذشته هنرهای عامیانه، موسیقی، شعر، شادمانی و هماهنگ سازی به ایشان نسبت داده شده است.

به درستی معلوم نیست فکر نگهداری اشیاء در محل مخصوصی به اسم موزه دقیقاً از چه هنگام به وجود آمده است، شاید به وجود آمدن موزه ها، مرهون تأسیس کتابخانه ها است، و نیاز به گرداوری و حفظ اشیاء پس از به وجود آمدن فکر و نگهداری کتابها پدیدار شده است.

انگیزه ایجاد موزه همان اشتیاق به گرداوری است، که ریشه ژرفی در طبیعت انسان دارد. همه تمدن ها، از ابتدایی ترین، تا پیشرفته ترینشان، در تمایل به انباشتن اشیاء زیبا، گرانبها، کمیاب یا صرفاً غریب اشتراک داشته اند.

افزایش تعداد موزه ها و گسترش امور موزه داری مستلزم وجود افراد آموزش دیده و متخصصان رشته های گوناگون بود و هر قدر که توجه عموم به این سازمانها بیشتر جلب می شد به مرور زمان دامنه وظایف و حدود عملکردهای فرهنگی موزه ها وسیع تر می شد و لزوم استفاده از پیشرفته ترین تکنیکهای حفظ ونگهداری اموال فرهنگی بیشتر احساس می شد.

تا چندی قبل مفهومی که از شنیدن کلمه «موزه» در ذهن شنونده نقش می بست، عبارت از تجسم محیطی آرام و ساکت بود، که در آن اشیا رنگ باخته و کهنه قرون و اعصار گذشته را در کنار هم گرد آورده اند و از آنها نگاهداری و حفاظت می کنن، اما مفهوم واقعی موزه جز این است. درست است که حفاظت آثار باستانی جزو وظایف موزه هاست، اما این تنها وظیفه آنها نیست.

موزه ها دریافته اند که فقط وظیفه جمع آوری و ثبت و نگهداری آثار عتیقه و اموال نفیس را ندارند، بلکه وظیفه معرفی آنها را نیز بر عهده دارند. علاوه بر این چون مسئولیت جلب و جذب مردم به عهده آنهاست، بایستی برنامه های آموزشی مختلفی متناسب با سن و آکاهی بازدیدکنندگان (با استفاده از کلیه خدمات آموزشی) تدارک بینند در ضمن به طور مستمر با سازمانهای علمی و فرهنگی و آموزشی کشور جهت ارتقاء سطح بازدهی خود، همکاری و هماهنگی لازم را داشته باشند. از طرف دیگر با کلیه سازمانها و انجمنهای فرهنگی و بین المللی در سطح جهانی ارتباط برقرار کنند و علاوه بر استفاده از تجارب آنها با تشکیل نمایشگاه های فعال در سرتاسر دنیا، هنر و فرهنگ این مرز و بوم را به طور شایسته معرفی کنند.

به طور کلی موزه ها محل هایی هستند که آثار و اشیاء و ابزار نادر و کمیاب و با ارزش را در خود حفظ و نگهداری کرده، برای بازدید همگان آماده می سازند. موزه ها در واقع گذرگاه هایی هستند که آثار گذشتگان را، برای آیندگان حفظ می کنند، و شیوه زندگی، آداب و روسم و اخلاق و احوال فکری مردم گذشته را با یکدیگر می سنجند، و به تعبیر دیگر، موزه ها آیینه فرهنگهای گوناگون گذشته و تبلور رسوم و سنتها و نمایشگر میراث فرهنگی ملتهای مختلف از زمانهای دور تا عصر حاضرند. بنابراین، با مطالعه و تحقیق در جوانب آنها اگر با دید بازتر نگاه کنیم و به عبارت بهتر از دیدگاه اسلام بدان بنگریم، درخواهیم یافت که جهان موزه است بزرگ و عبرت آموز و دنیا پر از کردار و اعمال و رفتار آدمی وطبیعتها و سنتهاست؛ و در این میان، انسان نظاره گر عبرت آموز این جهان و وجوه مختلف آن است، زیرا جهان وسنتهای گذشتگان، قابلیت سیر و نظر را دارد و احوال گذشتگان و بررسی و تعمق در چگونگی آنها، پندآموز و عبرت انگیز است.

خدای بزرگ در قرآن کریم می فرماید:«حتماً پیش از شما وقایع بسیاری رخ داده، طوایفی از بشر آمده اند و رفته اند و در غم و شادی، محنت و ذلت، محرومیت و موفقیت گذرانده اند، و سنن و آداب و رسومی داشته اند. روی زمین را بگردید و آثار گذشتگان را ببینید و دریابید عاقبت منکرین حق و تکذیب کنندگان انبیاء چگونه بوده است.

آنچه مسلم است این است که موزه از مهم ترین مراکز آموزشی جامعه است. «رنه مارکوزه» در مقاله ای زیر عنوان تبدیل موزه ها به دنیایی در حال دگرگونی این مکان را حتی از کلاس درس نیز برتر دانسته اند. دلیل نامبرده برای این ادعا این است که موزه با کلاس درس برابری می کند در حالی که مسئله نمره نیز در آن مطرح نیست. 

 موزه می تواند نقش آموزشی خود را به نحو احسن در جامعه بازی کند، اگر:

  1. از حالت ایستا بیرون آید و به پویایی گرایش پیدا کند.
  2. در قالب فیلمهای آموزشی (تاریخی، جغرافیایی، علوم، فنون، صنعت و ...) به مدارس پا بگذارد.
  3. در تلویزیون و رسانه های گروهی دیگر و نیز به طریقه پخش نوار ویدئویی تبلیغ شود.
  4. بازدیدکنندگان جستجوگر (دانش آموزان، دانشجویان و ...) را در گروههای حداکثر پنج تا ده نفری متشکل کند و آنان را همراه با یک راهنمای مسلط به بازدید از موزه ها فرا بخواند. همچنین صمن معرفی اشیاء، با انجام مسابقات اموزشی و دادن جوایز در آنها ایجاد علاقه کند.
  5. اقدام به تهیه بروشور، کاتالوگ و کارت پستال کرده، آنها را با کیفیت بسیار خوب در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهد.
  6.  همانند بسیاری از موزه های معتبر دنیا، با تهیه بدلهای چوبی، پلاستیکی یا گچی (مولاژ) از بعضی آثار نخبه مانند محرابها، آثار تخت جمشید، بنای خود موزه و برخی اشیا دیگر و فروش آن به بازدیدکننده، خاطره بازدید از موزه را در آنان جاودانه کند.
  7. یک شماره تلفن کوتاه به خاطر ماندنی، همواره پاسخگوی علاقمندان باشد و اطلاعات ضروری را در اختیار آنان بگذارد.
  8. تسهیلاتی برای بازدید معلولان از موزه فراهم آید.
  9. محلی را به عنوان نمازخانه در موزه تعیین کنند تا برخی از بازدیدکنندگان مسلمان که نیاز به توقف و تحقیق طولانی دارند، از آن استفاده کنند.
  10.   مبلها یا صندلیهای راحت برای استراحت بازدیدکنندگان در نظر گرفته شود و نیز ترتیبی داده شود تا در صورت ضرورت آنان در همان محیط موزه بتوانند از یک تغذیه سالم بهره مند باشند.

مجله موزه ها-شماره 17-بهار 1376

بررسی و نوشته: منیر طبیب جم

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

 

موضوعات مرتبط : معماری موزه    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید