تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1324

نورپردازی و نور افشانی در معماری

پیشگفتار

لین مقاله برای معماران مخصوصا" معماران جوان و هنرمندان در زمینه های مرتبط با هنر معماری و سایر متخصصین  كه پرچمدار وحافظ گنجینه ها و هنر آتی كشور  بوده وخواهند بود به رشته تحریر درمیاید شاید بتواند برای آنان مفید باشد .

با پیشرفت تكنولوژی و فن آوری های جدید  در طراحی و ترسیم تحولی نیز در معماری بوجود آمده است وآن اینكه معماران قبل از اجراء میتوانند  طرح خود را بصورت سه بعدی و مستقردر در منظر بطورمجازی به بینند .

در این راستا مسئله بسیارمهم  كه طرح را متبلور و دیدنی میكند  مسئله تابش نور و یا بعبارت دیگر نور افشانی ونور پردازی در داخل وخارج  در بنا است .
این مقاله نگارنده  كنكاشی در مورد نورپردازی و نور افشانی در ساختمان و مجموه هاو محیط های شهری بطور مختصر خواهد بود .

 

گفتار

طبق تعریف متداول هر طرح بنائی دارای پلانها و نماها و مقاطع لازم میباشد كه برآن اساس طرحهای اجرائی با توجه به موقعیت زمین و سایر مطالب لازمه طراحی و ترسیم میشود و دراین مرحله تطابق طرحهای سازه وتاسیسات با طرحهای معماری از الزاما ت است .

 دراكثرا" مشاهده شده طرحهای معماری بسیارخوب به دلائل نا مشخص سازه ای مورد تهاجم قرار گرفته است ویا گروه تاسیسات مكانیكی و یا برقی جهت سهولت كارخود معماری را تمبینند بلكه فقط چهار دیواری می بینند .

نكته بسیار مهم

معماری دارای سه نما نمیباشد و طبق اصول معماری های-تك سطح بام سطح پنجم بنا است كه باید با توجه به تاسیسات وداكت های سرویس ها طراحی گردد و مهندسان تاسیسات اگر طرح معماری را درك نكنند برای معماران مشگل آفرین  خواهند شد .

مهندسان سازه اگر دارای تبحر و مهارت و آشنا با تكنولوژی روز نباشند نمیتوان امیدوار بود كه طرح ومحاسبات  بطور صحیح انجام پذیرد كه اكثر  مهندسان سازه بسیار مطلع ودارای دانش فنی بالائی هستند و به آن غزیزان  سخن گفته نمیشود و آن دسته از عزیزانی كه كم تجربه هستند  اشاراتی میشود .

برخی اوقات گروهی از مهندسان سازه ستونهاویا المانهائی  در معماری اضافه میكنند كه در معماری جایگاه ندارد و معماران با توجه به اعتمادی كه مهندسان محاسب دارند بدون كنترل پكیج نقشه ها را جهت اجراء به كارفرما ارسال میكنند .

چه باید كرد وراه كارآن چیست .

همانگونه كه در مقاله ای  در مورد  برنامه آموزش معماری توسط نگارنده  در این مورد وسایر موارد اشاراتی گردیده است  میبایست معماران با تكنولوژی روز درزمینه سازه - تاسیسات مكانیكی - تاسیسات برقی و ارتباطی و مخابراتی اطلاعات جامع داشته  باشند تا معماری بنای مورد نظر از بین نرود وموارد دانسته ها بشرح زیر فهرست وار ذكر میشود :

 

  1. داشتن اطلاعات جامع از سازه های ساختمانی  ( سازه های جدید و سازه های قدیم و روز ) .
  2. داشتن اطلاعات جامع از دستگاه ها و سیستم های آبرسانی - فاضلاب - سرمایش وگرمایش و تهویه و هوارسانی با تكنولوژی روز و سازگار با محیط .
  3. داشتن اطلاعات جامع در مورد تاسیسات برقی از جمه فشار ضعیف و فشار قوی و طرز پخش نور و نور افشانی و نور پردازی در داخل ونمای ساختمان (خارج وداخل ساختمان )

  توضیح اینكه در زمان كنونی استفاده از انرژی های نوین در سیستم تاسیسات مكانیكی و تاسیسات برقی دارای جایگاه گردیده و استفاده از آن درروشنائی  معابر و یا اماكن بصورت متداول درآمده است  .

تكته ای دیگركه دراین مورد قابل ذكر است زیبائی هر منظری با دید و رویت انجام میشود كه نمود ونشان وشخصیت هربنا در  درروز توسط نور خورسید و در شب با نورافشانی و یا نور پردازی كه باید در این مورد توجه خاصی به شود .

بسیاری از ساختمانها در روز وبا نور خورسید بسیار زیبا هستندولیكن در شب آنها بصورت محو وخاموش فراموش شده میباشند .

 در كشورهای صاحب معماری شاخص در مورد نور افشانی ونور پردازی درنما و اقدامات اساسی انجام گردیده و بسیار دیده شده كه با نورپردازی مناسب منظر آن بنا ویا آن منطقه در شب بطور شگفت انگیزی زیبا شده است .

مثالی جهت نمونه ذكر میشود :
اكثر شهرهای كردنشین ایران همانند شهر  استانبول درتركیه   برروی تپه ماهور وبشكل طبیعی بنا شده اند  كه شهر استانبول را شهر هفت تپه مینامند ونگارنده شهر سنندج را چهار تپه مینامد .این وضعیت جغرافیائی در شهر های مذكور منظر بسیار بدیعی را در شب نشان میدهد كه هرچند كه شهر های كردنشین ایران  از نظر شهرسازی دارای نظم خاصی نیستند ولیكن با دید وسیع منظر زیبائی را میتوان در شب  از آن شهر دید .

شهر تهران دید از آسمان در شب زیباست ولیكن در روز ...   
همه در هواپیما نیستند كه شهرها را از آسمان بنگرند . سكنه هرشهرو یا منطقه ای در حوزه خود ساكن و با دید خود پیرامون وكالبد بنای خود و كوچه بازار خود را میبیند و در این حالت اگر ساختمانهای احداثی از نظر نورپردازی و نور افشانی  فكر شده باشد علاوه برزیبائی منظر شهری اثر نیكوئی برذهن بیننده خواهد گذارد و باعتقاد نگارنده  معماری یك بنا با دو دید ومنظر هنگام روز و شب  با تمهیدات لازمه كه ذكر شد باید دارای پیوند گردند .

پایان  این نوشتار

نور افشانی و نورپردازی در ایران تاكنون فقط  در جند ساختمان  دولتی و یا خصوصی و یا  جند محیط و پاركهای های عمومی بكار گرفته شده  است و زیبائی بصری بقیه ساختمانها بدلیل فقد نور پردازی  در شب نا پیداهستند .

در قدیم بالای سردرب هرخانه ای یك چراغ روشنائی بود كه آن هم نماد بود و هم نورپردازی كه این مطلب  كم رنگ شده ویا فراموش شده است .  لذا پیشنهاد مینماید كه در این زمینه چه در دانشكده های معماری و جه در فضاهای آموزشی وابسته  سیستم صحیح  نورپردازی و نورافشانی در مجموعه ها مخصوصا" در نماو نقاط حساس در سایت را به معماران جوان و پیشكسوت وطالب و همچنین  هنرمندان و شهرسازان و معماران منظر را آموزش دهند تا به طریق فنی و علمی و هنری این امر انجام شود .   انشالله .

بیژن علی آبادی

عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید