تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1884

نگاهی به قلعه رودخان

36

پایگاه خبری ایران بزرگ- نگاهی به ایران- دژ قلعه رودخان، یکی از عجایب هفت گانه ی گیلان به شمار می آید این قلعه . در میان قلاع تاریخی، اثری ممتاز و در میان آثار تاریخی پهنه ایران زمین، اثری بی همتا می باشد. این بنای سترگ، علاوه بر محتوای فرهنگی که شایسته ثبت جهانی است، می تواند یکی از سرمایه های عظیم اقتصادی در صنعت گردشگری به حساب آید.

دژ قلعه رودخان یکی از عجایب هفت گانه ی گیلان به شمار می آید.این قلعه در میان قلاع تاریخی، اثری ممتاز و در میان آثار تاریخی پهنه ایران زمین، اثری بی همتا می باشد. این بنای سترگ، علاوه بر محتوای فرهنگی که شایسته ثبت جهانی است، می تواند یکی از سرمایه های عظیم اقتصادی در صنعت گردشگری به حساب آید.

طراحی فضای باز، فضای محصور، چگونگی ارتباط این فضاها، سر در عظیم، باروهای طولانی، برج های متعدد، شاه نشین بلند، ایجاد مجموعه هایی جهت رفع نیازهای عمومی ساکنان قلعه در هنگام محاصره شدید و طولانی، استفاده از صدها پلکان که ارتباط فرازها و نشیب ها را فراهم می ساخت، همگی از عواملی هستند که این بنا را به عنوان یک اثر استثنایی مطرح کرده اند.

گفتاری از شاد روان دکتر آذرنوش:

«در گذر تاریخ هزار ساله ی ایرانشهر توفان خرد و کلان جای جای این سرزمین را درنوردیده است. رویارویی با این توفان ها، رویدادهای تاریخی، نیازمند ابزار است و جوامع می آموزند که در طول تاریخ بهترین ابزار را برای بقای خود به کار گیرند و تاسیسات دفاعی از جمله ابزاری است که جوامع برای دفاع از خود ابداع کرده اند.

شاخص ترین یا نام آورترین این تاسیسات دفاعی دیوار چین است، اما دیوار معروف چین تنها نیست. در ایران نیز همسان این دیوار برپا بوده، اما اکنون کمتر کسی در جهان است که دیوار گرگان، یا سر اسکندر را که در عصر ساسانیان سرزمین های بارور گرگان را از بیابان های دَهستان، ترکمنستان امروز، جدا می کرده، بشناسد.

در سراسر این دیوار بلند، که زمانی صدها کیلومتر از مرزهای شمال شرقی ایرانشهر را از هجوم بیابان گردان محافظت می کرده، دژهای بسیار برافراشته بوده است.»

و اگر ما نیز بخش هایی از این تاسیسات بزرگ را، که نیاکانمان برپا کرده اند، همانند آن بخش از دیوار چین بازسازی می کردیم، هم اکنون می توانستیم بازدیدکنندگان بسیاری را به دیدار آن بخوانیم.

ایرانیان در طول تاریخ خود هزاران دژ ساخته اند، حوادث خرد و کلان در تاریخ کهن، ایرانیان را بر آن داشته است تا در جای جای قلمرو این سرزمین، از زمان های دور، تاسیسات دفاعی متعددی برپا سازند، که بسیار ی از آن ها شهره شده اند. برخی در اساتیر، مانند ورِ جمکرد، برخی در واقعیت، همچون تاسیسات دفاعی ایرانشهر در غرب فرات، از زمان ساسانیان، الموت، دژی بر ستیغ بلند کوه و ساخته حسن صباح، گویی معروف ترین این ها است.

ذر صادقی نژاد مقدم، نویسنده ی نسک قلعه رودخان، دژ گیلان در یکی از نوشته های خود آورده است:
«تو اهل صحبت دل نیستی، چه می دانی
که سر به دژ کشیدن چه عالمی داد»

دژهای کوهستانی در سرزمین ایران فراوان و پراکنده اند. این دژها غالبا در محل های صعب العبور احداث شده اند. شاید همین دور از دسترس بودن آن ها از دلایلی باشد که تا کنون در مورد هیچ یک از آن ها تک نگاری نوشته نشده است و پژوهش اساسی صورت نگرفته است.

جغرافیای قلعه رودخان:

آبادی قلعه رودخان یکی از 22 آبادی دهستان گوراب پس، از توابع بخش مرکزی شهرستان فومن است. مرکز دهستان گوراب پس، روستای گوراب پس است.

دژ عظیم قلعه رودخان در ساحل چپ رودخانه "قلعه رودخان"، بر بالای کوهی به همین نام واقع شده است. بدین ترتیب، قلعه رودخان نامی است که در منطقه به یک آبادی، یک رودخانه، یک کوه و یک قلعه اطلاق می شود. در زبان گیلکی به این دژ قلعه روُخان هم می گویند. روُخان همان رودخانه است. بنابراین شاید قلعه رودخان به معنی قلعه ای که کنار رودخانه یا رودخانه ای که کنار قلعه واقع شده است، باشد.

استان گیلان از نظر میزان بارش به سه بخش پر باران و یک بخش نسبتا کم باران و یک بخش خشک تقسیم می شود. آبادی قلعه رودخاناز توابع دهستان گوراب در یکی از سه بخش پر باران قرار دارد.

سراسر جلگه های پست ساحلی تا کوهپایه های کم ارتفاع البرز و تالش، جزو یکی از این سه بخش است. میان این منطقه نسبتا وسیع توسی که از لاهیجان شروع و از راه رشت و لاکان به قلعه رودخان منتهی می شود، دارای باران بیشتری است.

قلعه رودخان با جمع باران 1584 میلی متر پس از بندرانزلی و با جمع باران سالانه ی 1952 پرباران گیلان است. پرباران ترین ماه سال فروردین با 96 میلی متر و 6 درصد باران سالانه است.

علاوه بر اختلاف در میزان بارندگی، مناطق کوهستانی و جلگه ای گیلان، دمای این مناطق نیز با هم بسیار متفاوت است. تبخیر کم در قلعه رودخان نیز باعث شده که منطقه همیشه سرسبز باقی بماند.

استان گیلان بیشترین مقدار راه را در سطح کشور داراست و در منطقه ی فومن نیز شبکه ی راه های متعددی این شهر را به ماسوله، رشت، صومعه سرا و غیره مرتبط می سازد.

امروزه برای رسیدن به قلعه رودخان باید جاده آسفالته ای را به طول تقریبی 15 تا 20 کیلومتر طی کنیم. این جاده چند کیلومتر پس از آبادی "گوراب پس" به علت وجود رودخانه و جنگل انبوه متوقف می شود. پس از مسیری به طول هفت کیلومتر، جنگل انبوه با درختانی بسیار کهنسال و تناور را در پیش رو داریم. دره های عمیق و کوه های مرتفع منطقه و رود قلعه رودخان به راستی یکی از زیباترین منابع طبیعی در استان گیلان و حتی ایران پدید آورده است. در طول مسیر مال رو و صعب العبور طی چند سال اخیر اقدام به ایجاد پلکان نموده اند. وجود این پلکان ها دسترسی به قلعه را بسیار آسان تر کرده است.

قلعه رودخان قبل از اسلام
  • در برخی منابع آمده که قلعه رودخان از دژهای پیش از اسلام است.(1)
  • برخی دیگر معتقدند بنیاد دژ از دوره ی ساسانیان بوده و در طول تاریخ مرمت شده و مورد استفاده قرار گرفته است.(2)
  • در برخی منابع اشاره شده که قلعه رودخان مرکز فرمانروایی دابویهیان بوده که سر دودمان آن ها، گیل، پسر گیلان شاه است.(3)
  • قدیمی ترین منبع درباره ی گیل بن گیلان شاه و فرزندان وی در تاریخ طبرستان است.
پی نوشت
  1. (شجاع شفیعی، ص 240)
  2. (پرتو، تاریخ گیلان، ص 366 و موسوی،بناهای تاریخی ایران ص 548)
  3. (شجاع شفیعی، ص 441)

مارال غلامی - پایگاه خبری ایران بزرگ ایران بزرگ میراث فرهنگی

موضوعات مرتبط : جاذبه های معماری    
استان مرتبط : گیلان  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید