تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2214

هنر معماری وصنعت ساختمان در جهان وایران

پیشگفتار:

در این مقاله سعی در شناخت رابطه معماری در صنعت ساختمان میباشد .
صنعتی كه برای همه شناخته شده است ولیكن  جایگاه هنر معماری درآن برای برخی  نامجهول و شاید قابل لمس نباشد .
نگارنده سعی دارد در این مقوله چند فرازی در این مورد بیان دارد تا شاید جایگاه هنرمعماری در صنعت ساختمان  بیشترشناخته تر شود و به این هنر كه در  برگیرنده  جسمی وروحی ساختمان وزندگی بشریت  است  ارزش بیشتری قائل شوند

گفتار :

 نگاهی اجمالی به  هنر معماری و صنعت ساختمان در جهان وایران
صنعت  ساختمان از فرایند جند  پروسه ساخت بوجود میاید یا به عبارت دیگر اجرای عملیات رشته های ساختمان  در تمام ابعاد  به طوری كه بتواند حاصل و نتیجه  آن به فرایند تولید و بهره برداری برسند را تشكیل میدهند  .

در دل كوه ها كاویدن وفرم درآوردن و ایجاد مسكن نمودن نوعی معماری بود ولیكن در فضای باز شكوفائی  و تبلور معماری  در صنعت ساخت ملموس گردید .

زمانی بود كه ساختمانها در دل غار ایجاد می شدند هم چون  مجموعه  معماری غاری كندوان  در  ایران و امثالهم در سایر كشور ها  و هم زمان در مكان دیگر در محوطه ای  باز احداث بنا  می شد  و  هر دو  این بناها در اثر نیاز انسان احداث گردیده اند .

در دشت ها و اراضی ابتدا ساختمان سازی با استفاده از چوب و برگ درختان و سنگ و گل (چینه  -خشت خام ) انجام میگردید و با دستیابی انسان به آجر  تغییرات عمده ای در ساخت  ساخعتمانها و سایر ابنیه روبنائی  بوجود امد .

روند استفاده از سنگ و چوب و آجر با ملات لازمه و بكاربردن انواع مخلوط ملاتها  ساختمانها ایجاد شدند كه برخی از این بناها پس از جند قرن هنوز  پابرجا هستند و برخی نیز قابل استفاده می باشند و این روند  ساختمان سازی در جهان و در ایران اجراء گردیده است .

در طوی قرن های 18 و 19 هم معماری دارای سبكهای مختلف گردید وهم صنعت ساختمان توانست ساختمانهای با ارزش و دسترنج معماران بزرگ را به مورد اجرا درآورد و این روند با بكارگیری بتن در ساختمان بصورت كامل تری درآمد .

 با انقلاب صنعتی و وارد شدن فولاد و آهن در صنایع مخصوصا" در صنعت ساختمان  دگرگونی  در   طراحی و  ساخت  ابنیه رو بنائی  بوجود آمد .  سازه های فولادی به جای تیرهای چوبی و قلبهای فلزی به جای قابهای چوبی و خشتی  در ساختمان بكار رفت . پلهای چوبی به پل های فلزی تبدیل شدند .  حضوراین صنعت در دیوارها و سقف ها جایگاه خاصی پیدا نمود .

 اجرای طاقهای قوسی و كنبدی  آجری و  تبدیل به اسكلت  فلزی توانست تحول خاصی در صنعت ساختمان بوجود آورد . یكی از  نمادهای  اولیه صنعت  ساختمان در بكارگیری آهن وفولاد   برج ایفل است .

 بلند مرتبه سازی واستفاده از فضا  با استفاده از تكنیك استفاده از فولاد و آهن دارای جایگاه گردید . باصنعتی شده در امرساخت ساختمانها هنر معماری نیز دارای جهش خاصی گردید كه نتیجه آن تبدیل معماری به مهندسی معماری شد .

 سازه های فولادی بجای تیرهای چوبی و قالبهای فلزی بجای قابهای چوبی و خشتی  در ساختمان بكاررقت  . پلهای چوبی به پل های فلزی تبدیل شدند . این صنعت در دیوارها و سقف ها جایگاه خاصی پیدا نمود . اجرای طاقهای قوسی و كنبدی با كاربرد اسكلت  فلزی توانست تحول خاصی در صنعت ساختمان بوجود آورد . سازه های فولادی به جای تیرهای چوبی و قلبهای فلزی به جای قابهای چوبی و خشتی  در ساختمان بكاررقت  . پلهای چوبی به پل های فلزی تبدیل شدند .

در امریكا و اروپا  سازندگان ترجها به این نگته پی برده بودند كه تكنولوژی وساخت بنا زمانی مقبول است و دارای بهره وری كامل خواهد بود كه طراح آن مجموعه توسط معماران انجام گیرد .

 این صنعت در دیوارها و سقف ها جایگاه خاصی پیدا نمود . اجرای طاقهای قوسی و گنبدی با كاربرد اسكلت  فلزی توانست تحول خاصی در صنعت ساختمان بوجود آورد . اگر  نگاهی به ساختمانهای دارای سبك معماری در این دوران  ( از دوران انقلاب صنعتی به بعد )  بشود مشخص می گردد كه معماران از فولاد و بتن و شیشه استفاده بسیار قابل لمس نموده و تجلی معماری با اجراء و احداث درست  آن مصالح   كاملا" ملموث وبسیار زیبا است .  

روند  ساختمان سازی در اروپا و امریكا وآسیا  تداوم یافت و نتیجه آن دستیابی به مصالح و فرآورده های جدبد و بكار گیری در ساختمان گردیده و این روند توقف ننموده ودر حال پیشرفت است .

معماران باتوجه به آخرین دستاوردهای پژوهشی در امر تهیه وساخت مصالح نوین  سبك وشیوه های معماری جدید را مبتنی بر اصول فكری و نظری معماران دوران انقلاب صنعتی و  تفكرات و خلاقیت های خود وهمچنین  در اولویت قراردادن محیط زیست  مخصوصا" هوای پاك  نسبت به طراحی موضوعات و پروژه ها اقدام نمودنده و مینمایند .

در كشورهای  پیشرفته و برخی از كشورهای جهان سوم  فرایند  ساختمان  سازی  به  طریق  صنعتی  دارای  جایگاه  خاصی می باشد علوم فیزیك و شیمی وسایر علوم مرتبط وآخرین دستاوردهای انها در این صنعت دارای جایگاه گردیده است

روند رو به رشد تكامل ساخت وساز در ایران  اززمان  سلسله قاجاریه  آغاز شد و آنهم  بدلیل اقتباس و كپی برداری از معماری غرب بوده واجرای آن نیاز به استفاده از مصالح آن دیار را طلب مینمود كه در این راستا واردات انواع ورق های  قلزی (ورق  شیروانی ) و سایر مصالح  از این قبیل بوده كه  بشارت از پیشرفت  صنعت ساختمان سازی  داده است .

ساخت و ساز در ایران ابتدا ( در زمانهای كهن و قدیم )  به صورت دیوارهای باربر ( خشثی و یا آجری و یا سنگی )  با سقف  تیرپوش با برگ درختان و برخی موارد طاق قوسی و از زمان  قاجاریه  سقف های  شیبدار و  از  زمان سلطنت پهلوی  اول سقف های بتنی و فولادی  و تیرآهن وطاق ضربیدر ساختمانهای دولتی توسط پیمانكاران خارجی اجراء شد  كه نمونه آن ایستگاه راه آهن تهران  میباشد   و از دهه 40 به بعد ساختمانها با اسكلت  فلزی و یا بتنی ویادیوار باربر باسقف  طاق ضربی و یا تیرجه و بلوك ( به نامهای مختلف و انواع تیرچه ها و بلوكها ) و استفاده از بلوكهای پیش ساخته بتنی  اجرا گردیده است  .

ساخت و اجراء ساختمانها در ایران در حال حاضر  به دو روش سنتی و صنعتی ( روش با تكنیك جدید )  می باشد ولیكن روش  صنعتی سازی هنوز نتوانسته جایگاه لازمه را در ایران بدست آورد  و در اكثر  نقاط ایران روش متداول ( اسكلت فلزی یا بتنی و سقف تیرچه بلوك ویا بتنی  ) اجراء می گردد.

روند صنعتی سازی ساختمان در ایران تا قبل از دهه 60چندان ملموس و دارای مفهوم نبوده است  زیرا  این صنعت وابسته به صنعت ساخت غرب بوده است ولیكن در حال حاضر متخصصان ایرانی می توانند همانند سازندگان خارجی قدم بردارند .

اگر همكاری مشاوران و پیمانكاران خارجی نبود  شاید دستیابی به تكنولوژی روز صنعت ساختمان دور از دسترس بودولیكن از دهه 60 به بعد و قطع وابستگی ها  به غرب و دستیابی به تكنولوژی روز در تمام  زمینه ها با وجود تحریم های اقتصادی و به اتكاء به امگانات موجود  نوانسته ایم دانش وفن و صنعت  مخصوصا"  صنعت ساختمان را صادر نمائیم .

 نتیجه پژوهش ها ی ایرانیان موجب شد كه ایران دارای بازوان اجرائی با توان ونكنیك بالا ئی بشود و بتواند كلیه طرخهای ساختمانی ( روبنائی وزیربنائی ) را با توان داخلی به مورد اجرا در آورد .

صنعت ساختمان در ایران دارای جایگاه لازمه گردیدولیكن نباید ازنظردورداشت كه معماران ایرانی در دنیا توانسته به جایگاه  معماری جهانی دست یابند .

از سال  و1360 به بعد در طول چندین ده ساله كشور ایران در امر هنر معماری و صنعت ساختمان سازی  سرآمد شد .

طراحی بناها و مونومانهای  جدید توسط معماران بزرگ ایرانی  طراحی گردیند و مهندسان وسایر متخصصین  ساختمان در قالب شركتهای پیمانكاری  با شناخت از تكنولوژی روز دنیا  آن بنا ها را به مورد اجرا درآوردند . این حركت و اقدامات جهش های بسیار ملموس در اجرای ساختمانها به شیوه های نوین  بوجود آورد و حركتی اساسی در این صنعت در ایران گردید  .

سبك سازی ساختمانها  به منظور جلوگیری از صدمات حوادث غیر منتظره  طبیعی و انسانی  باعث جهش خاصی در صنعت ساختمان سازی در جهان و ازجمله ایران گردد وهمزمان  استفاده از انرژی های نو و پاك در معماری باعث شد كه  در امر ساختمان سازی نیز  تحول شگرفی در جهان بوجود اید كه  كشور ایران در انجام  این  مقوله بی نصیب نماند  وصنعت ساختمان در ایران پذیرای آن گردید و  پروژه ها را با معماری طراحی شده توسط معماران  ایرانی و با  تكنولوژی روز صنعت ساختمان به اجراء  درآورند .

پایان  گفتار :

با توجه به مواردی كه ذكر شد ( مشت نمونه خروار )  باید اذعان داشت كه ایرانیان در فن  وهنر و دانش سرآمد بوده وهستند و اگر امكانات لازم در اختیار هنرمندان و اندیشمندان و صاحبان علم و فنون گذارده شود  خواهیم توانست هنر و اندیشه و علم وفن  خود را به جای فروش ذخایر فسیلی با چندین برابر قیمت عرضه كنیم . جهان دیگر همانند سابق به انرژی فسیلی نیاز ندارد .

 دنیای امروز به زندگی و تكنولوژی پاك و هوای سالم نیاز دارد . تكنولوژی نوین باعث رفاه بیشتر بشریت و زندگی سالم او خواهد بود  .

بیژن علی آبادی

عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید