تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1538

هوای پاک و مدیریت زندگی

پیش گفتار  :

دراین مقاله نگارنده قصد ندارد زحمات متخصان  و یاد مسئولین و یا مدیران و صاحب نظران  را نادیده گرفته و یا آن را نفی نماید بلکه نیت آن است که درددلی گفته شود و شاید در این گفتار مطالبی باشد که موردتوجه  آن بزرگان قرارگیرد.

1- شناخت  طبیعت

 کلمه طبیعت بطورعام به آفریده های خداونداطلاق  میشود. طبیعت دارای رمز و راز بسیار است که بشر با دانش اندک خود توانسته  به اندک آنها پی ببرد .کوهسارها - جنگلها و دشتها و رودخانه ها جزئی از طبیعت هستند . در طبیعت جانداران و حیوانات و انسان زندگی میکنند . طبیعت دارای خلق و خوی خاص خود میباشد  گاه قهر( مانند سیل و زلزله وآتشفشانها و ... ) میکند وگاه برکات به ساکنین خود هدیه میکند مانند باران .این دو حالت یکی از رازهای طبیعت است . طبیعت زنده به ما و سایرجانداران زندگی ارزانی میکند.  جانداران و انسان بدلیل وجودی دارای تحرک است وهر یک دارای تفکرو تعقل میباشند .    

زندگی و حیات جانداران و انسانها به دو عامل مهم بستگی دارد : 

  • الف- تغذیه
  • ب- تنفس

الف-تغذیه :
جانداران و انسان برای حفظ بقائ خود نیاز به تذیه دارا که برای تامین آن برخی اوقات از منابع دریائی و برخی اوقات از منابع زمینی و بالاخره گاهی اوقات از منابع هوائی استفاده میکند . کلیه منابع ذکر شده نیاز به رشد و تکثیر و آماده شدن برای مصرف کنندگان دارد ازمهمترین پارامتر ها ی تغذیه یکی آب است و دیگری هوا .   

آب توسط نزولات جوی و یا چشمه سارها و رودخانه ها و انهارودریاها  در طبیعت موجود است و این برکت خدادادی مایه زندگی اس و هیچ موجود زنده ای را نمیتوان یافت که بدون آب زنده باشد .

ب-تنفس:
کلیه جانداران اعم از انسان و حیوان و آب زیان و پرندگان نیاز به تنفس هوا دارند وهریک از این رسته ها با طبیعت فیزیولوژی تنفسی خودرا تنظیم میکنند و جذب اکسیژن و یا سایر مشتقات مورد نیاز تنفس رادرمحیط موجود استشمام میکنند و این پدیده خداوندی  ( هوا ) در دسترس جانداران و حیوانات و انسان است .                                                        

هوا و چگونگی آلودگی  آن

همانگونه که بیان گردید زمین دارای جو مخصوص بخود بوده و انسان و جانوران  ساکن کره زمین برای تنفس از آن استفاده میکنند که گفته میشود هوای جو زمین برای ساکنین آن قابل تنفس است .

جو زمین دارای لایه های مختلف بوده و بنام جو بالا و پائین گفته میشود جو زمین از گازهای مختلف تشکیل شده که انسان برای تنفس ازگازاکسیژن آن استفاده میکندوسایر گازها در هوا مضر و غیر مضر   موجود است وانسان آنها را نیز همراه با گاز اکسیژن  استنشاق می کند و بدلیل غلظت پائین قابل تحمل میباشد .

درصد حجمی گازها در طبیعت سالم وبکر به حدی است که خطری برای سلامت انسان و سایر جانداران بوجود نمی آورد  ودر هردمی چند لیتر هوا استنشاق و تنفس انجام  می شود بدین گونه که درصد حجمی اکسیژن در هوای متعارف  با فیزیولوژی بدن سازگار است و اگر این درصد حجمی تغییر کند برای انسان زیان آور میگردد که این تغییر در لغت آلودگی هوا نامیده می شود یا به عبارت دیگر تغییر حجمی گازها در اتمسفرزمین باعث ایجاد منطقه ای جدید میشود که انسان با آن نا سازگار وبرای او خطرناک است . 

دگرگونی و تغیر حجمی هوا در اتمسفر به دو طریق انجام میشود یکی توسط عوامل جوی و دیگری توسط انسانها.در مورد تغیرات جوی طبیعی کلمه تغیر آب و هوا و وارونگی گفته میشود ولیکن درمورد تغییر توسط انسان باتوجه به عملکرد ناسالم ازسوخت ناقص و یا رهاسازی گازهای خطرناک و مضر وانتشار موادمعلق در هوا آلودگی هوا نامیده میشود .ذرات معلق در هوا  ( گردوخاک و سرب وسایر مواد دیگر ) نیز موجب آلودگی هوا میشوند و این آلودگی بدلیل وزن حجمی دارای سرعت کمتری در اسمان میباشد . این پدیده بیشتر از سوخت ناقص و یا فرایند ساخت فرآورده هاو مصنوعات شیمیائی و صنعتی حاصل میشود . اگردقت شود برای سوخت اتومبیلها فعلا" دوسوخت عرضه میشود یکی بنزین سوپر و دیگری بنزین معمولی که این دو ازنظر اوکتان متفاوت وعوامل مختلف درتغیرات آب و هوا موثرند که بشرح زیر میباشند .       

  1. تغییر آب وهوا ( بطور طبیعی )
  2. وارونگی هوا ( بطور طبیعی )
  3. آلودگی هوا                          

در این مقاله فقط به ردیف 3 ( آلودگی هوا  ) پرداخته میشود   

آلودگی هوا

تغییردرصدحجمی گازهاازاستانداردتعریف شده دراتمسفرزمین بنام آلودگی هوا نامیده میشود  .

اگر درصد حجمی اکسیژن در یک متر مکعب هوا از حد مجاز کمتر شود باعث نارسائی تنفسی میگردد و اگر در آن محیط ادامه زندگی داده شود در کوتاه ویا بلند مدت عوارض جسمانی و تنفسی و حتی حرکتی نیز برای انسان  وسایر جانداران بوجود خواهد آورد وکسری حجم اکسیژن در واحد وازدیاد سایر گازها سلامت انسانها و حتی جانوران در خطر میافتد .   

کاهش اکسیژن در هوا توسط انسان وازدیاد گازهای زیان آور باعث پیدایش آلودگی هوا میگردد یکی دیگر عوامل مهم در آلوده نمودن هوا اضافه شدن  حجم گازهای مضر و یا کم شدن حجم  اکسیژن است . علت های مختلف  دیگردر کاهش اکسیژن و یا ازدیاد گازهای زیان آور بشرح زیراست :      

گازهای خطرناک و ذرات فلزات و راکد ماندن در یک منطقه  بیش از زمان لازمه      

گازهای خطرناک و غیرقابل تنفس اکثرا" از سوخت منابع انرژی فسیلی بوجود میاید که این گازها برخی اوقات دارای وزن حجمی بالائی هستند واز سوختن آنها مواد وفلزات مخصوصا" سرب معلق در هوا میماند که باتوجه به سنگینی سرب در ارتفاع پائین قرارمیگیرند و برخی اوقات دارای وزن حجمی کمتری بوده ودر ارتفاع بالا تری از زمین قرارمیگیرند .تولیدو انتشار گازهای خطرناک ( بطور کلی )  توسط دستگاهای مولد حرکت و یا گرما و یا سابر انرژیها میباشد که در واقع بازدم آن دستگاهها است و یاد محصول یک فرایند شیمیائی و یا فیزیکی است  .    

اگریک وسیله مکانیکی ( ماشین و دستگاها و امثالهم )  در محیط باز کارکند گازهای منتشره از بازدم آن دستگاه درهوا پخش خواهدشد و باتوجه به وزن حجمی جابجائی  بازدم ذکرشده در هوا  موجب آلودگی هوا میشود

اگر میزان خروجی گازهای خطرناک زیاد باشد بدلیل نداشتن سرعت پخش و زمان از نظر جابجائی در محدوده باعث پیدایش منطقه هوای للوده میشود. لازم بذکر است که بعضی از ماشین آلات دارای سیستم سوخت رسانی ناقص ویاقدیمی بوده که این دستگاهها تولید گازهای خطرناک و حتی سرطان زا میکنند و بعض دیگر هرچند دارای سیستم سوخت رسانی کامل هستند ولیکن تولید کمتری گاز خطرناک میکنند .

اگر موتور یک دستگاه از نظر سوخت رسانی دارای استاندارد لازم باشد نسبت آلودگی آن بسیار کمتر از دستگاهی که دارای دستگاه سوخت رسانی ناقص است . اتومبیل باکارکرد خود تولید گازهای خطرناک وحتی سرب معلق میکند . هرچه اتومبیل دارای تکنولوژی پیشرفته باشد باکارکردخود هوای کمتری را آلوده میکند . اتومبیلهای قدیمی ضمن مصرف موادسوختی بسیار باتوجه به تکنولوژی گذشته تولید گازهای سمی بسیار میکنند . هواپیما نیز در زمان اوج پرواز طبق نظر یه کارشناسان معادل حدود80 دستگاه اتومبیل هوارا آلوده میکند . وجود کارخانجات صنعتی و تولیدی لز قبیل کارخانجات باتری سازی و شیمیائی گازهای سمی و خطرناک در هوا منتشر میکنند . بدلیل توسعه شهرها بعضی از کارخانجات جزئی از شهر میشوند که وجود این تاسیسات برای شهر وهوای برای شهروندان ازنظر تنفسی بسیارخطرناک است . نیروگاه برق که زمانی درخارج از شهربوده باگسترش شهر در میانه شهر قرارگرفته است .صنایع پلاستیک سازی نیز این چنین است . کارخانجات مونتاژ و یا ساخت اتوموبیل یادر دل شهرهای بزرگ قرارگرفته ویا آنکه قسنتی از بدنه خارجی شهر میباشد . شهری هائی مثل تهران و یا تبریز و یا اصفهان و یا تیریز دارای این چنین معظلی میباشند . فرودگاه مهرآباد و محل کارخانه های  نوشابه سازی در تهران زمانی نچندان دور محل گردش شهروندان تهرانی بود . کارخانجات صنایع دفاع در تهران سالیان دور خارج از تهران بوده است .کارخانه سیمان ری دیگر مرکز صنعتی که مخرب محیط زیست شهری است در قسمت جنوب شرقی تهران قراردارد و درکریدور تهویه شهری قراردارد  آنها نمونه ای بیش نبوده وبسیارکارخانجات و کارگاههادر تهران وسایر شهرها هستند که ریه تنفسی شهررا  آلوده میکنند .  

تمهیدات اولیه در مورد کاهش الودگی هوا

باتوجه به مطالب فوق الاشاره میبایست سعی شود که سوخت فسیلی از چرخه مصرف خارج شود و همزمان نسبت باصلاح سوخت رسانی ماشین الات در هررده ای اقدام گردد تاکمترین گاز خطرناک را که دراثر کارکرد را تولید کند .در کشاورزی یک روالی است که میگویند روز دختر گردو گاز کربنیک تولید میکند و در شب گاز اکسیژن و عده ای به عکس آن اعتقاد دارند ولیکن مطلبی که مهم است این است که تغیر تولید سیستم کازهای سالم و مخرب در طبیعت نیز انجام میگیرد .  

زمانی دریا زیباست که دارای خصوصیات یک دریای سالم باشد و زمانی هواقابل زندگی است که فابل زندگی و تنفس باشدودارای آب زیان و گیاهان مخصوص بخود . اگرنظری به سیستمهای آکواریم های خانگی داشته باشیم مشاهده میشود که عمل اکسیژن رسانی انجام میشود  دریاهابا حرکت خود گازهای مفید را در دل خود پنهان میکنند و آبزیان با آشامیدن آن آب به زندگی ادامه میدهند . اگرتنگ ماهی پای هفت سین عید نوروز در نظرگرفته شود مشخص میشود که ماهیان دردرون تنگ چندان عمری ندارند ولیکن اگر به آن تنگ هوارسانی  علاوه بر موادغذائی لازمه  انجام گردد عمر ماهیان تضمین شده خواهد بود . با توجه به مثال فوق میتوان گفت که اگر تکهیدات لازم جهت رساندن هوای سالم به انسانها انجام گردد سلامت ریوی ارمغان اولیه آن است . باید در خانه و یا واحد مسکونی تهویه لازم  جهت هوای مورد نیاز زندگی تامین شود باید در یک مجموعه سکونتی نیز این چنین باشد . نکته قابل ذکر آنکه در مناطق صنعتی بدلیل کارکرد ماشین آلات و فضای محدود ( درونی و یا بیرونی ) میتوان گفت که از نظرجو تنفسی غیرقابل اطمینان میباشد . و حتی مناطق صنعتی دارای هوای آلوده است . راستی چه باید کرد که محلات و مناطق مسکونی و اداری و صنعتی و تجاری قابل زندگی با هوای پاک باشد که مهمترین واولین پارامتر توزیع منابع سوختی در وسعت و پرهیز از سوخت فسیلی و مهمتر از همه عدم جلوگیری از حرکت و کوران هوا .                            

باید در طرحهای شهر سازی و معماری شناخت کامل از وضعیت و موقعیت جغرافیائی داشت .  جهت ووزش بادهای غالب / جهت ووزش بادهای موسمی منطقه را شناخت . نباید در ای کریدور مانع ایجاد نمود باید سعی شود که این کریدورها از مسیر خود منحرف نشوند . باید در مسیر یک کوران هوا و یا کریدور بادهای غالب نباید ساختمانهای رفیع بنا کرد باید علاوه بررعایت سایر پارامترهای جغرافیائی در این مورد اقدام لازم معمول شود . اگر درمنظقه ای که در کریدور بادهای غالب است بناهای رفیع ساخته شود باعث پس رفت ویا برگشت هواخواهدشدکه در بعضی مواقع سکون و در بعضی موارد موجب وارونگی میشود . اگر هوادارای جریان نباشد در کوتاه مدت قابل زندگی است . در سالنهای عمومی بر ای جمعیت داخل آن برای محدودزمانی پیش بینی تنفسی میشود و اگر این مدت تجاوز کند آن ستالن دارای هوای  قابل نیست . در بخش خیابانها شهری نیز این چنین است یعنی اگر نسبت وسیله نقلیه به سطح و حجم تنفسی هوا به راکبان در نظر گرفته شود و عبور ترافیک از یک دالان بسته ( دو طرف خیابان ساختمان است ) موجب تشدید نابسامانی و کاهش سرعت تخلیه و حرکت جریان هوا میشود . اشارهای به قدیم میشود که برای خنک شدن از پنکه استفاده میشد بعبارت دیگر با وزش باد مصنوعی هوای بهتر و حتی با کیفیت بهتر بدست می آمد . باید کارخانجات را زا شهرها به هر قیمت ریالی خارج نمود به همان ترتیب که پادگانها در بعضی از شهرها خارشدند . آلایندگی هواتوسط هواپیما ها و کارخانجات درون و یا حاشیه شهری آنقر زیاد است که حدود بیشتراز 50% از آلودگی هوا را شامل میشوند .نوبتی نمودن تردداتوموبیلها درگذرگاهای درون شهری ویا خلوت کردن یک محدوده از شهر از ترافیک مشگل آلودگی را حل نمیکند . اگر درشهر تهران حدود یکمیلیون اتوموبیل در حرکت است آلایندگی هوا این مجموعه از آلایندگی کارخانجات شیمیائی کمتر است زیرا اتوموبیل ها تقریبا" هردوسال نورد معاینه قرارمیگیرند ولیکن کاخانجات و تاسیسات اماکن بزرگ ملی و دولتی و تجاری از این فرایند مجزاست . زمانیکه هواپیمائی درحال اوج گرفتن است وهوارا باندازه (100)دستگاه اتوموبیل آلوده میکند و این آلودگی در کریدور هوا شهری قرار میگیرد باعث آلودن شدن هوا و محیط میگردد . تازمانی که فرودگاه مهرآباد فعال است تا زمانیکه کارخانجات صبا باتری و سایر صنایع نظامی درون شهری فعال هستند آلودگی هواخواهیم داشت واین آلودگی معضل تر از آلودگی اتوموبیل های درون شهری است زیرا کارخانجات هم هوا راآلوده میکنند و هم با دفع فاضلاب خود به محیط زیست درون شهری زیان غیرقابل جبرانی وارد میکنند .حل مشگل ترافیک در شهرهای بزرگ بسیار پسندیده است ولیکن باید در وحله اول به  رسیدن به هوای پاک فکر کرد . انسان سالم در محیط سالم با هوای سالم زندگی سالم خواهد کرد . بهتراست بجای درمان به بهداشت فکر کنیم ودر آن راه قدم بر داریم . برنامه ریزی برای پاک نگداشتن هوای شهرها باید در اولویت باشد . باید شعار هرشهروند این باشد شهرسالم با هوای سالم است و زندگی س الم در شهری سلامت . احداث برجهای چند ین ده طبقه سلامت شهر نیست . وجود بزرگ راهها در شهری با هوای آلوده کشتارگاه انسانی است   

هوای پاک ومدیریت زندگی            

این گفتار و آغاز سخن برای دیگران است : 

موضوع مقاله باتمام نمیرسد بلکه فقط در این مقاله اشاره هائی به  رسیدن به یک سیستم پایدار در زندگی سالم نکاتی بیان شد از گازهای گلخانه ای سخن گفته نشد  از فقر صنعت اتومبیل سازی در بعضی کشورها سخن رانده نشد .  از عدم مدیریت در برنامه ریزی شهری در بعضی شهرها سخن به میان نیامد . قصه ای کوتاه از زندگی گفته بیان شد . اگر در زندگی مدیریت سلامت انجام نگردد دیگر دنیا دارای ارزش معنوی نیست و زندگی ناپایدار است پس باید در هر رده از جامعه که هستیم  به هوای سالم وپاک احترام بگذاریم و این موهبت خدادای را آلوده نکنیم واگرمجبور به آلوده کردن آن هستیم بفکر سالم سازی آن باشیم . فقط شعار داده نشود که هواپیماها هوای شهررا آلوده میکنند فقط شعارداد نشود که ترافیک باعث آلودن شدن هوا است فقط شعار داده نشود که کارخانجات درون شهرها هوایشهر ها را آلوده میکنند بلکه بیائید دست دردستان یکیگر سعی در ایجاد مناطق با هوای سالم پایدار گردیم.  طبیعت همیشه پایداربوده وهست بنابراین لازمست ماهم با برنامه ریزی صحیح و علمی نسبت به  ایجاد مراکز شهری وصنعتی بامعماری و شهرسلزی لازمه اقدام نمائیم . معماری سبز باید سمبل  باشد فقط به ایجاد مترو در شهرهای بزرگ اکتفا نکنیم  بیائید برای ملت خود ارزش بیشتری قائل شویم بیائید مسئولیت رفع این معضل را فقط بدوش یک سازمان ویا یک اداره نگذاریم . ملت است که در کشور زندگی میکند و باید با یک همت ملی وتمهدات و راهکارها هوای پاک را نگهداریم برای خود و آیندگان امانت داری کنیم و کره زمین را خالی از انسان نکنیم . هنوز هیروشیمای ژاپن خالی لز سکنه و سرزمینی خطرناک است واگر با مدیریت صحیح نتوانیم هوای سالم را برای سکنه کشور اداره کنیم میتوان کفت که دریاهاوجنگلها تبدیل به بیابان و خشکه رود میشوندودراین حالت به نوعی هیروشیماتبدیل میشود

در ختم سخن بی پایان :    

 بیائید برای نسلهای فعلی و آینده ملت مان با برنامه ریزی اصولی کشورمان و  شهرمان را از نظر آب و هوا پاک نگهداریم زیرا انسان جایگزینن ندارد  سلامت انسانها بسیار ارزشمند است انسان بی بدیل است .                                                                                                              شاید این مقاله تلنگری باشدد به انسانهائی که همنوعان خود را دوست دارند .   

بیژن علی آبادی

موضوعات مرتبط : هوای پاک    
عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید