تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :13317

نیم نگاهی به وسعت و تراکم جمعیتی شهر تهران

نیم نگاهی به وسعت و تراکم جمعیتی شهر تهران

مقدمه

در این مقال بطور اجمال به بررسی  مساحت و جمعیت شهر تهران پرداخته خواهد شد وسعی میشود  با توجه به آمار های رسمی  (اعلام شده )  راهکاری ارائه شود . امیداست این نگارش باعث پیدایش یک برنامه صحیح تر در کنترل وسعت و جمعیت شهر تهران گردد .

تراکم جمعیت  و مساحت کنونی شهرتهران

1- مساحت شهرتهران

 طبق آمار رسمی شهر تهران  در حال  حاضر  شانزدهمین شهر  پر تراکم  جهان و  شهری بظاهر متراکم و در باطن غیر متراکم    زیرا  مساحت این  شهر در طرح  جامع شهر  تهران 636 کیلومترمربع اعلام  شده و جمعیت آن در پایان  سال 91  براساس آمار  منتشر  شده ودر پایگاه  اطلاع رسانی  وزارت  کشور،  بیش از 8 میلیون و 430  هزار  نفر  در شب  اعلام  شده  است . مراکز صنعتی و کاری اکثرا" در  شهرهای اطراف کرج و شهریار و جاجرود و بومهن و حسن آباد فشاپویه مستقراندو نیروی کار از تهران بدانجا عزیمت میکنند .

2- تراکم جمعییتی شهر تهران

جمعیت شهرهای بزرگ  معمولا" در روز به کمتر ازنصف میرسد و آنهم بدلیل آنکه محل کار تمامی نیروی کار در آن شهر مستقر نیست  ودر شب به ظرفیت خود میرسد  .

 برای محاسبه تراکم جمعیت در هرشهری میبایست مساحت و جمعیت ساکن در آن را داشت و کافی است  با یک  ضرب و تقسیم  ساده  به این  پارامتر دست یافت  و پس از انجام عملیات ریاضی  تراکم نفر در  هر هکتار  شهر  تهران  بیش  از 13 هزار  نفر میگردد . در واقع  در  هر ده  مترمربع  این شهر  13 نفر زندگی  می کنند ،. این  تراکم  جمعیت  برای  شهری  مثل تهران  که بحران های طبیعی رادر سابقه  خود دارد ، میتواند موجب پدید آمدن  یک  فاجعه  بزرگ شود .

توجه :

در این باب جند شهر بعنوان  نمونه از نظر تراکم جمعییت مورد بررسی قرارگیرد :

 الف - شهر نیویورک ( بررسی جمعییتی و تراکم  بعنوان نمونه ) : شهر  نپویورک  که به تعریف و تعبیری ابر  شهر  جهان  است و  دارای 7 هزار و 900 کیلومتر  مربع  مساحت و جمعیتی  که در زندگی  میکند  نیز  کمتر از  20 میلیون  نفر است  و جالب آنکه  تراکم  جمعیت  در این  ابر شهر جهان درهرکیلومترمربع 2 هزار و 500 نفر است ،یا بعبارت دیگر در  هر 10  متر  مربع این  شهر  تنها 5 /2 نفر  زندگی  می  کنند .

شایان ذکر است که طبق آمار رسمی مساحت و آمار  بسیار  از شهر های  بزرگ  جهان از نظر تراکم  نفر در هکتارشان  بسیار  اندک  است  برای اثبات این پروسه کافی است  پایتخت  پر جمعیت  ترین  کشور  جهان  را نیز مورد  توجه  قرار  دهیم .

ب - شهرپکن که به تعبیرشهری پرجمعیت  است  تراکم نفر  در هکتار آن  حدود 23 هزار  نفر است  .در واقع پکن که  چهارمین  شهر  پر  جمعیت  جهان  لقب  گرفته و دارای جمعیت 12 میلیون و 460 هزار  نفر میباشد و جمعیت  کلانشهرپکن با  شهر ک های  حاشیه ای  به حدود 17 میلیون  و 550  هزار  می رسد .  مساحت  آن 765 کیلومتر  مربع  است و در هر  کیلومتر  مربع  از این  شهر 22  هزار  و 941 نفر  زندگی  می کنند اما  مقایسه  جمعیت  ایران  با چین  و تراکم  نفر  در هکتار  کشور  ایران  با چین نشان دهنده آنست که وضعیت  پکن به مراتب باجمعیت  نسبی  کشور  نسبت  به تهران  بسیار  بهتر  است .

نکته :

براساس پیش بینی سال 2006 صندوق جمعیت سازمان ملل شهرتهران تاسال2020 به جمعیتی معادل  8 میلیون و 860 هزار نفردست خواهدیافت.ازاین رودر فهرست  پیش بینی شده  شهرهای پر جمعیت مقام  سی و سوم  را به خود اختصاص داده بوداما  تهران با گذشت5سال ازنخستین پیش بینی هم اکنون به جمعیتی معادل8میلیون و430هزارنفردست یافته است این درحالی است که این  جمعیت درمساحتی حدود 636 کیلو متر  مربع  زندگی می کنند . این  یعنی  در  هر کیلومتر  مربع  این  شهر13 هزار  نفر  در حال  زندگی  هستند .  مسلما" این  حجم  عظیم  جمعیت  باعث  کاهش   کیفیت   زندگی  شهر وندان  ساکن این  شهر  شده است.

 در چندین سال قبل برای کنترل جمعیت وعدم گسترش بی رویه شهرها ی بزرگ  طراحی و احداث شهرهای جمعیتی سرریز در دستور کار قرارگرفت و در این راستا در اطراف تهران  شهر جدید  پردیس و..  طراحی و باجراء در آمد که این عمل در دراز مدت باعث جذب جمعیت بیشتر به شهر تهران گردید .

 زمانی که مجتمع های مسکونی در شهرک های اطراف تهران ایجاد میشوند سیل جمعیت نیز بدنبال آن به تهران سرازیر میشود  .

 اگر به پروژه عظیم آپارتمان سازی در دو سمت بزرگراه همت ( محدوده بالا و در راستای دریاجه مصنوعی ) و یا در محدوده شرق بالای منطقه تهران پارس ( محدوده بلوار بابائی به سمت دماوند )  نظری بیافکنیم توسعه ساختمانی و در نهایت سکونت جمعیتی بچشم میخورد که این توسعه جمعیتی باعث بالا رفتن تراکم جمعیتی در هکتار خواهد شد . این مناطق  فعلا" فاقد امکانات شهری لازم می باشند که می بایست به آن خدمات شهری ارائه نمود و اگر در حوزه خارج از محدوده خدماتی طرح جامع باشند خدمات رسانی توسط شهرداری بسیار مشکل است و اگر ممکن گردد با هزینه بسیار بالائی قابل زندگی میباشد .

 رها شدن اراضی درون شهری مخصوصا" اراضی واقع در مناطق جنوب شهرتهران ( بین تهران و شهر ری ) ومناطق 15 و 16 و17 و 3  شهرداری تهران و افزودن چندین ده هکتار در چند سوی تهران نمی تواند چاره ساز باشد بلکه این توسعه باعث پدید آمدن ویژگی خاص جهت جذب جمعیت و باعث تراکم  می شود  . بخش های مرکزی شهر عملا" خالی از سکنه شده و می شوند.

بافت فرسوده قدیمی که دارای ساختمانهای قرسوده و حتی خطرناک است  میبایست جهت نوسازی در دستور کار قرار گیرد و با همت بخش خصوصی و یا ارگانها این خیزش انجام گردد.

برای بافت قدیمی شهر تهران در طول زمان شهری هزینه بسیار شده و از طرفی ان بافت دارای تاریخی شفاهی و کهن میباشد .

ادغام و یا تجمیع و یا یکپارچه سازی  پلاکهای ثبتی واقع در آن محدوده  میتواند شهر تهران را به شهری قابل زندگی خوب تبدیل کند . با انجام این پروسه میتوان کمربند فضای سبز شهر تهران را تکمیل نمود شهری که دارای ییلاقات بود واکنون از آن خبری نیست. دیگر منطقه پاسداران محل ییلاق نشین تابستانی  محسوب نمیشود . شهر تهران با این رویه به شهری مملو از جنگل ساختمان تبدیل خواهد شد . انسان نوآوری و تکنولوژی جدید را دوست دارد ولیکن  نمیداند که در پس این نوآوری چه مشگلاتی است .

پیشنهاد  :

 بمنظور تعدیل جمعیت و کنترل توسعه مساحتی شهر تهران کافی است که در صدور مجوزها ساختمانی دقت بیشتری شود و سعی گردد  ازجاذبه های کاذب  در آمدی شهر تهران کاسته شود تا تهران را شهر درآمدی بالا تصور نکنند .

باید همتی انجام داد که درشهرهای کوچک و متوسط جاذبه جذب جمعییت و مراکز کار و اشتغال ایجاد کرد .

شهر جدید پرند یکی از زخمهای وارده به شهر تهران است شهری که فعلا" فاقد امکانات یک زندگی راحت برای شهروند است . اکثرسکنه این شهر و شهر جدید پردیس از طبقه زحمت کش و کارگر و یا کارمند میباشند که محل کارآنها معمولاأر در جهت مخالف شهرکها میباشد و هرنفر شاغل حدود دو الی سه ساعت صرف ایاب و ذهاب مینماید . این مدت عمر است که هدر میرود عمرطبقه فعال مملکت وازطرف دیگربرای طی طریق میبایست از وسیله نقلیه استفاده گردد که آن وسیله نیز از انرژی فسیلی استفاده میکند ودرنهایت اگرهزینه کلی در نظر گرفته شود نصف درآمد و ومدت بسیاری از زمان مفید ساکنان آن مجموعه ها به هدر میرود .

 راستی چه باید کرد که این معضل کم شود ویا از بین برود که اولین راه حل نوسازی بافت فرسوده شهرها است ودومین راه حل اسکان دادن طبقات نیازمند در محوده کاری و اشتغال آنان است .

خلاصه کلام  :

آیا میدانید که فاصله از سه راه حکیمیه تا شهر جدید پرند جند کیلو متر است .آیا میدانید که برای سرویس حمل و نقل عمومی جه هزینه گزافی پرداخت میشود  آیا میدانید که زمان و عمرهم میهنان قابل برگشت نیست .

پیائید دست در دست هم  قرارداده و سایر شهرها را به یک اندازه مورد ارزش و احترام قرار دهیم و نگذاریم شهری همانند شهر تفرش  و دماوند و فیروزکوه و ... از جمعیت خالی شود و با محدوده و وسعتی بزرگ وتراکم جمعیتی بسیار پایین درآید که این حاصل از توجه کم به بسیار به ان شهر بوده است این مثال بعنوان نمونه ای از تخلیه شدن شهرها توسط شهروندان و عزیمت به شهر های بزرگ میباشد.

 برای شهرهای کوچک و یا متوسط برای جذب جمعییت باید چاره اندیشی نمود.

 برای کنترل وسعت و جمعیت شهر تهران باید یک اندیشه و راه کار اساسی فکر نمود و پیاده کرد تا شهرکها و یا شهر های بزرگ تخلیه نشوند و یا هجوم جمعیت به تهران انجام نگبرد ..

این مقاله شاید اشاره ای مختصر به حساب آید.همیشه کارهای بزرگ از اشاره های کوچک شکل میگیرد .

 در خاتمه بیائید بر فقرزدائی و تعدیل شهرها از نظر جمعیتی و وسعت هرچه زود تر اقدام نمائیم زیرا فردا دیر است ..          

به امید آن روز - بیژن علی آبادی

استان مرتبط : تهران  
عضو مرتبط : بیژن علی آبادی  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید