تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :722

پژوهش را تعطیل نکنید

پژوهش علمی در دوران مدرن برای سیاست‌گذاری در همه ابعاد تصمیم‌گیری دولت‌ها، مانند سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... حائز اهمیت است و نیل به توسعه تنها از طریق پژوهش صحیح و همه‌جانبه صورت می‌پذیرد. دنیای امروز دنیای پیچیده شده در علم است و بدون تحقیقات، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مورد استقبال و استفاده هیچ نهاد اجرایی نیست. تجربه قرون گذشته کشورها در دنیا به‌ویژه در امر برنامه‌ریزی اقتصادی و برآورد فروش محصولات کارخانه‌ها آنها را به سمت تحقیقات میدانی سازمان‌یافته از مشتریان سوق داد و اهمیت این تحقیقات در برآورد‌ها و برنامه‌ریزی مدیران تا جایی رسید که امروزه در هیچ یک از شئون تصمیم‌گیری، مدیران بدون پژوهش و بررسی‌های آماری تصمیمی نمی‌گیرند و به خوبی از تبعات منفی تصمیم‌گیری بدون تحقیق و بررسی آماری آگاهند.

پژوهش ­علمی ­در دو سطح پژوهش ­بنیادی و كاربردی (شامل ارزیابی آثار اجتماعی و پژوهش ارزشیابی) در نظام توسعه كشور به طور عام و برنامه­ها و اقدامات دولت به طور خاص نقش اساسی ایفا می‌کند. پژوهش و تحقیق،  نیروی پیش­برنده و خاستگاه بنیادین توسعه دانایی­ محور و اقتصاد دانش­­بنیان تلقی می‌شود. پژوهش علمی، بررسی نظام‌ یافته، كنترل شده، تجربی و انتقادی در مورد پدیده‌های طبیعی است كه روابط احتمالی بین این پدیده­ها به وسیله نظریه و فرضیه هدایت می­شوند.

پژوهش علمی بیش از یك قرن است كه دو شاخه را در درون خود جای داده است؛ در یك طرف پژوهش بنیادی قرار دارد كه بر استفاده از پژوهش برای پیشرفت دانش عمومی تأكید می­كنند، در حالی كه در طرف دیگر پژوهش كاربردی به‌دنبال به كار بستن علم و دانش برای مرتفع ساختن مباحث خاص عملی هستند. آنها می­خواهند به سوال‌های مرتبط با سیاستگذاری پاسخ دهند یا مشكل اجتماعی پرفشاری را حل كنند. در ایران تحقیق و پژوهش در همه زمینه‌ها وضعیت قابل تاملی دارد زیرا ازیک سو پژوهش‌های صورت گرفته در همه زمینه‌ها با توجه به کثرت موضوعات در آن حوزه و دگرگونی آنها در طی زمان کافی نیست و ازسوی دیگر از همین میزان تحقیقات صورت گرفته شده نیز به درستی در راستای تصمیمات و برنامه‌ریزی‌ها استفاده نمی‌شود و این پژوهش‌ها فقط به صورت فایل شده در آرشیو تحقیقاتی ارگان‌های مختلف ذخیره می‌شوند.

مهم‌ترین دلیلی که می‌توان برای این سهل‌انگاری عنوان کرد فاصله عمیق بین فضای صنعت و دانشگاه‌ها در کشورمان است. جزیره‌ای شدن سازمان‌ها و نهادها در کشور و روابط از هم گسیخته میان آنها علاوه بر اینکه در فضای رابطه بین نهادی خود را نشان می‌دهد در ترسیم رابطه پژوهش و دانشگاه با کلیه نهاد‌ها نیز ما شاهد نمود بیرونی این از هم‌گسیختگی هستیم. به عبارت دیگر نهاد آموزشی و دانشگاه‌ها در کشور ما آن‌طور که شایسته است در ارتباط همه‌جانبه و اصولی با دیگر نهاد‌ها نیستند و ضعف موجود در حوزه پژوهش در کشور نیز از این ناحیه است.

فقدان پژوهش در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی صدمه‌های جبران‌ناپذیری وارد می‌کند و مانع بهبود وضعیت کشور می‌شود. برای دستیابی به توسعه فرهنگی مسیرهای گوناگونی وجود دارد که یکی از اصلی‌ترین آنها گسترش فرهنگ پژوهش است. از سوی دیگر، باید پژوهش به یک ارزش و فرهنگ در جامعه تبدیل شود به‌گونه‌ای که کسی به خود اجازه ندهد اقدامات پژوهشی را بی‌نتیجه و اتلاف وقت بداند.

برخی افراد در جامعه نه تنها اهمیتی برای پژوهش قائل نیستند بلکه انجام آن را کاری بیهوده می‌دانند و با این استدلال که این همه پژوهش انجام شده، خروجی آن چه بوده است؟ اقدام پژوهشی را تعطیل می‌کنند.
اگر پژوهش‌ها خروجی ندارد و مسأله‌ای را حل نمی کند بدین معنا نیست که پژوهش بیهوده است و باید تعطیل شود. پایین بودن سرانه مطالعه، ناتوانی در مساله‌یابی، عدم رعایت حق کپی، نبود پژوهشگرهای قوی و با تجربه در سازمان ها، نبود ناظر علمی بر طرح‌های پژوهشی و عدم اختصاص بودجه های کافی به پژوهش را باید از مشکلات این حوزه برشمرد.
بنابراین لازم است موانع پیش‌روی پژوهش از بین برود تا ارزش واقعی آن در جامعه روشن شود. وجود بخش تحقیقاتی و مطالعاتی در هر سازمان به‌ویژه درسال‌های اخیر لزوم همکاری همه‌جانبه همه نهادها با نهاد آموزش را تبیین می‌کند و حاکی از نقش اساسی پژوهش درهمه تصمیم‌گیری‌هاست. 

سعید معیدفر - جامعه‌شناس و استاد دانشگاه
به نقل از روزنامه آرمان
 
موضوعات مرتبط : پژوهش در ایران    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید