تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :662

چند پرسش درباره روشنفکری

در جوامع‌ جهانی، متفكران و روشنفكران نخستين گروهی هستند كه بر تفكيك سنت و مدرنیته توجه دارند. به عبارتي، روشنفكران جهان سعي مي كنند با تمركز بر واقعيت‌هاي زندگي بومي خود، پاسخ هاي مناسب براي اين پرسش‌ها را بيابند :

  1. مهم ترين نيازهاي جامعه ما در روبه رو شدن با واقعيت هاي زندگي امروزمان چيست؟
  2. در رسيدن به آينده روشن ما، واقعيت‌هاي زندگي چه نقشي ايفا مي كنند؟
  3. بخش عمده‌اي از سرمايه‌هاي بي بازگشت هر فرهنگ و ملت، در گذشته آن ملت نهفته است. اين سرمايه‌هاي بي بازگشت در فرهنگ جهاني ذيل عنوان«سنت تاريخي» گنجانده مي‌شود و قابل خريد و فروش نيست .
  4. روشنفكران انديشمند، در مقام وجدان بيدار جامعه خود هستند. پس با تامل بر مختصات سنن تاريخي خود، به كشف قابليت‌هاي گذشته خود براي حياتمند ساختن آنها در «اكنون» خود می‌پردازند. به عبارتي، روشنفكران معماران حيات تمدني سرزمين مادري خود هستند.
  5. «سنت» زمينه اصلي ترسيم حياتمندي جوامع است. چيزي به نام «مدرن» شدن و مدرن بودن در سنت اتفاق مي‌افتد نه در كنار گذاشتن آنها. چون كسي سرمايه‌هاي بي بازگشت خود را براي هيچ هدفي حتي بهترين هدف ها هم به نابودي نمي‌زند.
  6. «سنت» زمين زير پاي جهاني است كه مي‌تواند مدرن شدن را به تجربه بنشيند.

با اين چند سطر مي‌خواستم بر اين نكته تاملي داشته باشم كه دير‌گاهي است به عنوان يك پرسش بي پاسخ و آزار‌دهنده مرا با خود درگير كرده است. ما ايرانيان در سابقه و سنت تاريخي خود چهره‌هاي ارزشمندی از روشنفكري داشته و داريم. هدف این متفکران در مقام قلب تپنده وجدان انسان ايراني، بيان اندیشه های ارزشمند و دلسوزانه خود در قالب انتقاد از اوضاع بوده اما همواره در اين مسير ناهموار، به وقفه‌اي ناگزير دچار شده است به گونه اي كه از مقايسه «وضع موجود» خود با مرور «گذشته» و «پیش بینی آینده» خود غفلت ورزيده است. از خوش‌شانسي يا بدشانسي متفكران امروز ايران است كه سهم‌شان از روشنفكري انتقادي و روشنگر بودن در جهان معاصر، انديشيدن بر سطح لغزنده وضع موجود شده است. روشنفكري ايران نيازمند است در اين روزها پا به پاي زندگي، اما دقيق تر از گذشته، سنت تاريخي خود، نگاه تاريخي خود، كاركرد اجتماعي و بالاتر از همه، دانش خود در شناخت سرمايه هاي بي بديل سنت و معماري در قلمرو سنت بومي را به تجربه‌اي نوانديشانه آغازگر باشد. آيا روشنفكري ما مي تواند در روشن ساختن ذهن نسل جوان مان، به شفافيت همتايان سلف خود در فرهنگ جهان عمل كند؟

فاطمه معتمدآریا - به نقل از روزنامه آرمان


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید