تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1072

یاد نامه ای برای معماری بزرگ

روز اول که در محوطه دانشکده هنرهای زیبا استاد رادیدم ازشاگردان که استاد را می شناختند خصوصیات او را پرسیدم همه باتفاق میگفتند: کروکی ومعماری استاد بی نظیر است.

 

نمی دانستم کروکی چیست .
نمی دانستم معماری چیست .

 

بعد از چندین سال تحصیل و تجربه که اندکی معماری می دانم کمتر کسی را با دست قوی در کروکی و طراحی بادیدوخلاقیت وسیع همچون استادسیحون در ایران می شناسم . اورا همگان پدرمعماری ایران مینامند .

تصور ات دانش جویان حدود چهل تا پنجاه سال قبل با تصورات دانش جویان امروز بسیار متفاوت است زیرا در آن زمان گنجینه های علم و هنر اساتید وهنرمندان بزرگ بودند که تعلیم می دادند و نهال علم وهنر در دل دانش پژوهان و هنرمندان می کاشتند که یکی از آن گنجینه ها استاد سیحون بود .

 

قبل از سلسله پهلوی ایران فاقد دانشکده هنرهای زیبا ( معماری -نقاشی - مجسمه سازی و... ) بود ومعماران آن روز معماران تجربی بودند و برخی اوقات تازه از فرنگ برگشتگان تقلید معماری غربی میکردند .

معماری ایران اززمان سلسله قاجاریه دارای سردر گمی بسیار گردید ودر آثارمعماری بجا مانده آن دوره میتوان آن سردر گمی را مشاهده نمود . معماری آن زمان ازمعماری اروپائی ( فرانسه )و سبک معماری کهن کپی برداری و شکل گرفتهاست ولیکن در زمان پهلوی اول از معماران اروپائی وروسی برای طراحی برخی بناهای باارزش کمک گرفته شد و این روند تا اعزام دانشجویان به خارج جهت کسب علم ودانش و هنر ادامه داشت و بعد از برگشت آنان، کشور ایران از نظر علمی و هنری دارای جایگاه ثابت گردید .

دانشگاه تهران تاسیس شد و مدرسه معماری به دانشکده هنرهای زیبا ( معماری و مجسمه سازی و... )تبدیل ودر دانشگاه تهران تاسیس شد . ( قبل از آن به دانشکده مدرسه گفته میشد و دارالفنون یکی ازآن مراکز بود).و معماری به سبک معماری فرانسه تدریس میشد .

استادان آن زمان عقیده داشتند که معمار ابتدا باید در خیال خود طراحی کند وسپس با دست خود آن را ترسیم کندو در این راستاپرورش دست و فکر تواما"انجام میشد .

اساتید عقیده داشتند که شاعر معمار مجازی و معمار شاعرواقعی است.

شاعر در خیال خود دنیای مجازی طراحی میکند و معمار با فکرو خلاقیت خود ابتدا برروی ذهن خود طراحی میکند وسپس آن طرح را ترسیم وسپس باجرا در میاید .

تمامی استادان عقیده داشتند که هر بنائی با فرم و حجم و زندگی وحرکت مورد سنجش قرار میگیرد .

بارها استاد سیحون به دانشجویان میگفتند اگر در خود تخیل درک هنرمعماری ندارید تغییر رشته بدهیدزیرا معماری با رشته های فنی قابل مقایسه نیست زیرا. معمار است که فکر میکند معماراست که در خیال خود طراحی میکند وسپس آن را برروی کاغذ میاورد بارها گفته شد که معمار باید دارای دست قوی از نظر طراحی باشد .

بارها گفته شد که معمار باید مطلب را سریع درک کندو با هنر و بینش خود آن را برروی کاغذ ترسیم کند .

 

***

 

در دانشکده معماری روال براین بود که پروژه های دانشجویان در زمان معین جمع آوری ودر سالن قرارگرفته و مورد ارزیابی استادان قرار میگرفت و نمره داده میشدو بارها اتفاق میافتاد که دانشجوئی نمیتوانست نمره حداقل کسب کند .

دانشکده های معماری در اروپا دارای تحولی اساسی از نظر آموزشی گردیدو دانشکده معماری ایران نیزپیرو آن جنبش متحول شد و. استاد سیحون از مقام ریاست و استادی صرفنظر نمود.

در این دوران شنیدم که برخی از شاگردان استاد کم لطفی نموده و آن استاد بزرگ را از نظر آموزش مورد انتقاد قرار داده و برخی کارها و حتی نحوه تدریس استاد را به زیر سئوال میبردند .

استاد این گفته ها وبسیار دیگر را شنید و سکوت اختیار نموده و در دنیای هنری خود مشغول گردید و عمر خود به پایان رساند .

دست استاد سیحون سکون نداشت . کروکی های ترسیمی استاد در دنیا بی بدیل بوده وهست .

معماری معاصر ایران مدیون تحمل رنجها و مرارت های آن استاد از دست رفته است .

***

آثار ارزشمند و جاودانی معماری این استادبزرگ در نقاط مختلف ایران موجود است و برخی از این بناها همچون آرامگاه ابوعلی سینا و .. بعنوان سمبل آن شهر شناخته میشود .

بنای بانک سپه در میدان توپخانه ( میدان امام خمینی ) جسارت معمار در استفاده از بتن در پوسته اصلی را نشان می دهدو از طرف دیگررعایت شرایط اقلیمی ( در زمان احداث انجام مطالعات شرائط اقلیمی با توجه به کمبود مدارک و مستندات بسیارمشکل بود)که ماندگاری وجلوه بنارادوچندان نموده است .

آرامگاه ابوعلی سینا یکی از برجسته ترین آثار آن استاد است زیرا در آن هم فرم وهم فضا و هم ترکیب و هم شرائط اقلیمی و مهمتر از آن حفظ شخصیت آن ادیب در بنا دیده می شود .

 

اشاره :

جا دارد از بعضی معماران که در دوران ریاست و استادی همزمان ویا بعد از آن در نفی استاد سخن گفته و آثار ان استاد بزرگوار را مورد انتقاد قرارداده گلایه نمایم .

باید پذیرفت که تمام رنگها زیبا هستندو ماهستیم که برای هر رنگی جایگاهی تعریف کردهایم واگررنگی را دوست نداریم نباید آن را نفی کنیم . پس باید زیبا شناس باشیم تا زیبائی را درک کنیم .

زمانی میتوانیم دانش و هنر یک استاد مسلم را رد کنیم که سرآمد باشیم . باید لیلی را از دریچه چشم مجنون دیدو درباره مجنون سخن گفت .

هرچه ازاین بزرگ مرد معماری معاصر ایران ( استاد سیحون ) سخن گفته شود کم است .

 

استاد سیحون به تاریخ معماری ایران پیوست .

روحش شاد .

 

بیژن علی آبادی



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید