مقالات معماری و شهرسازی

خـرد شـهـر - The intellect of the cityخـرد شـهـر - The intellect of the city

خرد شهر مانند تاریخ شهر فراز و نشیب بسیار داشته است و تغییر ماهیت زیاد داده اما هیچ گاه شباهتی با هرج و مرج کنونی شهر سرمایه داری امروز و رقابت های آزاد و ویرانگرش نداشته.

 
سرزمین مادریسرزمین مادری

در حاشیه نشست چهارمین گفتمان هنر و معماری ، شهریار سیروس : هویت هر انسانی – یا شاید بهتر است بگوییم هر پدیده ای – بستگی تام و تمامی به گذشته ی آن دارد. از کجا آمده؟ در سیر حوادث زمان بر او چه گذشته و او خود در برابر هر واقعه یا حادثه ای چه رویکردی از خود نشان داده؟

 
سرزمین مادریسرزمین مادری

در حاشیه نشست چهارمین گفتمان هنر و معماری -خوب چهر کشاورزی: صحبت از سرزمین مادری من ، یعنی کرمان ، شاید کمی سخت باشد چون شرح آن ، جمع اضدادی است که وقتی در یک مقوله می خواهد جمع شود کمی غریب به نظر می آید .

 
نیشابورنیشابور

شهر نیشاپور با خانه هایی دو یا سه طبقه و حیاط و چاه آب و حوض و باغچه، و کاریز، با کارگاه هایی کوچک و فعالیت صنعتگری در محدوده ی خانواده، کنار کوچه و معبر و گذر و سوق و میدان و محله، و کارگاه های بزرگ صنعتگری درمحله های حرفه ی مربوطه.

 
توسعه علیه میراث فرهنگیتوسعه علیه میراث فرهنگی

سید محمد بهشتی رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی می گوید : طی سالهای گذشته احداث مترو همواره بر حفظ بافت تاریخی ارجحیت داده شده و بافت تاریخی به عنوان یک مانع دیده شده که باید از سر راه مترو برداشته شود .

 
بی توجهی ها باعث شد باغ های ایرانی بی هویت می میرندبی توجهی ها باعث شد باغ های ایرانی بی هویت می میرند

سبزی و خرمی پیوندی نا گسستنی با فرهنگ مردمان ایران زمین دارند تا در تعریفی هویت ایرانی با طبیعت تعریف شود. این مزمون در تمامی نمادهای ایرانی از جمله بادگیرها، آثار معرق، پس زمینه خط نوشته ها، اورسی کاری ها و ... نمود داشته

 
ثبت جهانی باغ ایرانی در موزه امام علی(ع) بررسی می‌شودثبت جهانی باغ ایرانی در موزه امام علی(ع) بررسی می‌شود

نخستین گفتمان هنر و معماری به همت انجمن مفاخر معماری ایران و با همکاری موزه هنر امام علی (ع) فردا 4 مرداد ماه در موزه هنر امام علی (ع) برگزار می‌شود.

 
سرپناه یا آشیان فرهنگ ؟سرپناه یا آشیان فرهنگ ؟

مامعماران وظایف خاص خودمان راداریم . در خصوص تکنیک های ساخت و برنامه های ملی و جامع تولید دیگرانی هستند که تخصصش رادارند و باید کار کنند . آنچه که ما باید انجام دهیم این است که در چنین اوضاع و شرایطی چگونه می توان به کیفیت مطلوب در معماری رسید . معماری پایدار در این رابطه باید راهنمای ما باشد

 
از سرا تا پاساژاز سرا تا پاساژ

کاروانسرا واژه ای مرکب از کاروان و سرا به معنی محل اقامت کاروان و کاروانیان بوده است . ..پاساژ (passage) در زبان انگلیسی به معنی محل عبور وگذر و فضای دسترسی از یک ساختمان به ساختمان دیگر است .

 
دکتر چ، یک نمونه ی خوب از روشن- فکر!دکتر چ، یک نمونه ی خوب از روشن- فکر!

شمه ای از "هم اندیشی" ژرف در موضوع تاریخ مردم شناسی و قوم شناسی و فرهنگ آن ها، یعنی عادات و اعتقادات و مذهب و ایدئولوژی ها و اسطوره ها و قهرمانان و رفتارها و شیوه ی تولید و مناسبات با محیط زیست و فولکلور و مهاجرت ها و کوچ و جنگ و...

 
جهان زیر سایه معماری ایرانی جهان زیر سایه معماری ایرانی

گفتگو با علیرضا قهاری ، رئیس هیات مدیره انجمن مفاخر معماری ایران - ایرانیان از دیرباز به چند شاخص در دنیای باستان مشهور بودند كه از جمله آنها می‌توان به ساخت بناهای عظیم و شكوهمند اشاره كرد. استفاده زیبایی‌شناسانه از عناصر هنری در ساخت خانه‌ از دیگر وجوه تمایز ایرانیان با دیگر اقوام دنیای باستان است.

 
مورفولوژی مكان و معماری دریك داستان علمی- تخیلی مورفولوژی مكان و معماری دریك داستان علمی- تخیلی

گذراند. همین طورهم وسط Delfos خوش شانس بودم و زمانی به یونان رفتم كه هنوزمی شد شبی مهتاب را در دلفوس استون هنج. می خواستم حس مكانش را دریابم اما چیزی دستگیرم نشد. گیرایی ما برای حس انرژی ها و شنیدن حرف و حدیث طبیعت سخت آسیب دیده است...

 

از ثروت و گنج بی پایان این سرزمین
از کالبد پر جان و خون این سرزمین
از گیسوان سیاه روان که بر جسم سرسخت این سرزمین جاری است

 
معماری داخلی ، انسان مداری و دموکراسیمعماری داخلی ، انسان مداری و دموکراسی

حجم و طراحی بیرونی فضاهای معماری به سبب عوامل و پدیده های گوناگون و متنوع غالبا در گذشته ترکیب و سیمایی کمابیش هماهنگ و همسان داشتند . در دنیای معاصر نیز بسیاری از عوامل هنوز سبب می شوند که بعضی از خصوصیات ترکیب بیرونی ساختمان بر اساس ضوابط ، قوانین و احترام به بافت کالبدی و بناهای واقع در محیط اطراف آنها شکل گیرند ...

 
آیا تهران می‌تواند به پیاده‌راه‌های مناسب مجهز شود؟آیا تهران می‌تواند به پیاده‌راه‌های مناسب مجهز شود؟

گاهی تهدیدهای یك امر شهری می‌تواند به فرصت‌یابی تبدیل گردد. این امر در مورد ترافیك فزاینده تهران صادق است، كه در بسیاری مواقع حركت پیاد‌ه‌ را، از سواره سریع‌تر و راحت‌تر می‌كند. لیكن "تهران" در واقع نه تنها فرصت پیاده‌روی را، برای شهروندان ممكن نمی‌سازد، بلكه در بسیاری از موارد، در این راه مانع ایجاد می‌نماید.

 

این نوشتار به طور اجمالی به تحولات دانشکده هنرهای زیبا و نظام آموزشی حاکم برآن در مقاطع مختلف تاریخی اش اشاره دارد و نقش مرحوم محمد امین میرفندرسکی را در ایجاد برخی تحولات آن بر می شمرد .

 

<p dir="RTL">883 ه . ق (856 ه . ش)</p>

<p dir="RTL">نام اثر: بقعه سمام در گیلان (آرامگاه سالطان محمد کیا /
سرتربت لاهیجان)</p>

<p dir="RTL">« به واقع در اراضی کشاچاک واقع و مجموعه ای شامل محوطه
مستطیل شکل محصور در میان چهار دیوار است که با نوعی سنگ معروف تخت به
لانه و ملاط گچ ساخته شده است، رابینو درباره این بنا چنین نوشته
است:</p>

<p dir="RTL">«آن طرف آب سمام، مقابل شهر قدیم سمام، بنایی است که به
نام «سرتربت» شهرت دارد. در حیاط این بنا، گورهای سلطان محمدکیا والی
لاهیجان که سال 883 فوت شد و پسرش میرزا علی کیا که سال 912 کشته شد و
پری سلطان دختر سلطان محمد که در سال 908 ه . ق فوت شد و گور حسنی که
در سال 902 ه . ق بمرد، در اینجاست.»</p>

<p dir="RTL">کتیبه ای بر سنگ مرمر به دیوار حیاط است که نشان می دهد
این بنا به دست «میرزا علی» بنا شده است، تاریخ این کتیبه 883 ه . ق
است، کتیبه دیگری نیز به نام بنا «استاد حسین بن استاد احمد المسافر»
مورخ 883 ه . ق است.</p>

<p dir="RTL">نزدیک این مرقد، مسجد کوچکی است. سرتربت، چهاردیواری
مستطیل شکل شامل دو اتاق کوچک برای حفاظ و حیاطی است که شش قبر در آن
است.</p>

<p dir="RTL">چهار قبر دارای سنگ و دو قبر بدون سنگ است. دو طرف در
ورودی حیاط از داخل، دو طاق نما به بلندی 45/2 و پهنای 10/2 متر قرار
دارد. در صفه ای در دیوار جنوبی و طرف شرقی در ورودی، کتیبه ای سنگی
به درازای 46 و پهنای 33 سانتیمتر نصب گشته و این عبارات با خط نسخ بر
آن حک شده است:</p>

<p dir="RTL">«عمل الاستاد الاحد الاستاد حسین بن الاستاد علی بن
الاستاد احمد المسافر البنا اللاهیجانی عفی عنهم فی تاریخ سنه ثلث و
ثمانین و ثمانمانه هجریه» (883).</p>

<p dir="RTL">در محوطه خارج از چهار دیواری سر تربت و در مشرق آن،
مسجدی قدیمی برپا بوده که به مرور زمان خراب شده است.</p>

<p dir="RTL">در حدود هفتاد سال پیش، مسجد آجری کنونی را به جای مسجد
اصلی ساخته اند، مسجد امروز، بنایی مستطیل به ابعاد 11*5/7 متر است که
از آجرهای قدیمی که همزمان بنای سرتربت است، ساخته شده است.</p>

<p dir="RTL">در فهرست ویلبر آمده است:</p>

<p dir="RTL">«سر تربت سامان (گیلان) سال 883 ه . ق الاستاد الاجل
الاستاد حسین بن علی الاستاد علی بن الاستاد احمد الظفر البنا
الاهیجانی»</p>

<p dir="RTL">&nbsp;</p>

<p dir="RTL">&nbsp;</p>

<p dir="RTL">&nbsp;</p>

<p dir="RTL">منبع: کتاب معماران ایران</p>

<p dir="RTL">بررسی و نوشته: زهره بزرگ نیا</p>

<p dir="RTL">تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره
السادات عربشاهی</p>
<p dir="RTL">883 ه . ق (856 ه . ش)</p> <p dir="RTL">نام اثر: بقعه سمام در گیلان (آرامگاه سالطان محمد کیا / سرتربت لاهیجان)</p> <p dir="RTL">« به واقع در اراضی کشاچاک واقع و مجموعه ای شامل محوطه مستطیل شکل محصور در میان چهار دیوار است که با نوعی سنگ معروف تخت به لانه و ملاط گچ ساخته شده است، رابینو درباره این بنا چنین نوشته است:</p> <p dir="RTL">«آن طرف آب سمام، مقابل شهر قدیم سمام، بنایی است که به نام «سرتربت» شهرت دارد. در حیاط این بنا، گورهای سلطان محمدکیا والی لاهیجان که سال 883 فوت شد و پسرش میرزا علی کیا که سال 912 کشته شد و پری سلطان دختر سلطان محمد که در سال 908 ه . ق فوت شد و گور حسنی که در سال 902 ه . ق بمرد، در اینجاست.»</p> <p dir="RTL">کتیبه ای بر سنگ مرمر به دیوار حیاط است که نشان می دهد این بنا به دست «میرزا علی» بنا شده است، تاریخ این کتیبه 883 ه . ق است، کتیبه دیگری نیز به نام بنا «استاد حسین بن استاد احمد المسافر» مورخ 883 ه . ق است.</p> <p dir="RTL">نزدیک این مرقد، مسجد کوچکی است. سرتربت، چهاردیواری مستطیل شکل شامل دو اتاق کوچک برای حفاظ و حیاطی است که شش قبر در آن است.</p> <p dir="RTL">چهار قبر دارای سنگ و دو قبر بدون سنگ است. دو طرف در ورودی حیاط از داخل، دو طاق نما به بلندی 45/2 و پهنای 10/2 متر قرار دارد. در صفه ای در دیوار جنوبی و طرف شرقی در ورودی، کتیبه ای سنگی به درازای 46 و پهنای 33 سانتیمتر نصب گشته و این عبارات با خط نسخ بر آن حک شده است:</p> <p dir="RTL">«عمل الاستاد الاحد الاستاد حسین بن الاستاد علی بن الاستاد احمد المسافر البنا اللاهیجانی عفی عنهم فی تاریخ سنه ثلث و ثمانین و ثمانمانه هجریه» (883).</p> <p dir="RTL">در محوطه خارج از چهار دیواری سر تربت و در مشرق آن، مسجدی قدیمی برپا بوده که به مرور زمان خراب شده است.</p> <p dir="RTL">در حدود هفتاد سال پیش، مسجد آجری کنونی را به جای مسجد اصلی ساخته اند، مسجد امروز، بنایی مستطیل به ابعاد 11*5/7 متر است که از آجرهای قدیمی که همزمان بنای سرتربت است، ساخته شده است.</p> <p dir="RTL">در فهرست ویلبر آمده است:</p> <p dir="RTL">«سر تربت سامان (گیلان) سال 883 ه . ق الاستاد الاجل الاستاد حسین بن علی الاستاد علی بن الاستاد احمد الظفر البنا الاهیجانی»</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">منبع: کتاب معماران ایران</p> <p dir="RTL">بررسی و نوشته: زهره بزرگ نیا</p> <p dir="RTL">تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی</p>

 
باغ و حافظه ی تاریخیباغ و حافظه ی تاریخی

فرخ باور : حافظه ی تاریخی همان رگه هاست. رگ و ریشه هاست ، که هم در انسان ها و در نسل هاست و هم در آثاری که برجای گذاشته اند و هم در طبیعت. بو یعنی خاطره. بوی گل محمدی یعنی ایران. بوی گل نرگس، بوی دم کردن سماور هیزمی، صبح زود توی ده، بوی آب و جارو کردن حیاط آجری، بوی طویله و پهن و دود هیزم. بوها هم ملیت دارند.