مقالات معماری و شهرسازی

موج ابریشم و بوی خوش ادویه در کاروانسراهاموج ابریشم و بوی خوش ادویه در کاروانسراها

گزارش اولیویه از تجارت خارجی ایران در دوران قاجار - اولیویه، سیاح فرانسوی در سفرنامه مهم خود گزارشی از کالا‌ها و ادویه‌ای که از ایران به خارج صادر می‌شده به دست داده است که خواندنی است. در اینجا بخش‌هایی از این سفرنامه را می‌آوریم.

 
رشد چشمگیر فارغ‌­‌التحصیلان غیرفعالرشد چشمگیر فارغ‌­‌التحصیلان غیرفعال

در قرن حاضر سرمایه انسانی به‌عنوان مهم‌ترین رکن در رشد اقتصادی هر کشور محسوب می‌شود. ارزیابی سرمایه انسانی هر کشور از طریق کسب اطلاع درخصوص ویژگی‌های افراد از جمله تحصیلات، مهارت‌ها و توانایی‌های آنها امکان‌پذیر است که در عمل از میان معیارهای مذکور، اطلاعات مربوط به تحصیلات در سطح جامعه با اطمینان بیشتری قابل حصول است. به این منظور در این مقاله وضعیت نیروی کار فارغ‌التحصیلان آموزش عالی با استفاده از نتایج آمارگیری نیروی کار ارائه می‌شود. آمارگیری نیروی کار از سال‌ ۱۳۸4 تاکنون به‌صورت فصلی توسط مرکز آمار ایران اجرا می‌شود. با استفاده از نتایج این آمارگیری می‌توان تصویر روشنی از وضعیت نیروی کار افراد مختلف جامعه ارائه کرد.

 
فرار رعایا از مالیات فرار رعایا از مالیات

بحران و نابسامانی اقتصادی در دوران گیخاتو - اوضاع مالی و اقتصادی دستگاه حکومتی در زمان سلطنت کوتاه‌مدت گیخاتو( ۶۹۰-۶۹۴ ه.ق )، دچار بحران و نابسامانی بود. این نارسایی تحت تاثیر عوامل متفاوتی قرار داشت. گیخاتو فردی بخشنده بود و در این راه اسراف‌کاری می‌کرد. وی نه‌تنها ثروتی به خزانه اضافه نکرد؛ بلکه باعث خالی شدن آن هم می‌شد، به‌طوری که اگر یک ایلچی از ولایات دور و نزدیک می‌آمد، چیزی برای هدیه دادن به او یافت نمی‌شد.

 
چالش‌های سیاسی در برندسازی ملی گردشگری ایرانچالش‌های سیاسی در برندسازی ملی گردشگری ایران

برندسازی مکان وابستگی بسیاری به ابعاد و سابقه مکان دارد. ابعاد فیزیکی و جغرافیایی یکی از تعیین‌کننده‌های برندسازی مکانی است؛ به‌طور مثال برندسازی یک خانه خاص مانند خانه مشروطه در تبریز یا برندسازی یک آرامگاه مانند حافظ و سعدی در شیراز، یا برندسازی یک رستوران مانند رستوران خاور خانم در چابکسر و نظایر اینها بسیار آسان‌تر از موارد بزرگ‌تر مانند یک مجتمع اقامتی، پاساژ تجاری، هتل، محله، کوهستان یا طبیعت خاص، روستا، شهر، استان و کشور است.

 
شیوه های تازه هم گرایی درتعاملات علمی شیوه های تازه هم گرایی درتعاملات علمی

توسعه شهری و بحران شهری‌شدن، تغییرات پرشتاب، بروز تنش‌های قومی، مذهبی و نژادی منطقه‌ای، مهاجرت‌های بین‌المللی، افزایش فقر و تبعیض، چالش‌های اخلاقی مرتبط با رشد پژوهش و فناوری (که به داوری‌های اخلاقی در محیط‌های پژوهشی، مدیریتی و درمانی نیاز دارد) و افزایش روزافزون نگرانی‌های زیست‌محیطی و تغییرات اقلیم، از مهم‌ترین واقعیات جهان درحال‌تحول امروز است که این خود ضرورت نگاهی نو به نحوه هم‌گرایی و تعاملات بین‌المللی را یادآور می‌شود.

 
 ایران، سرزمین پر رمز و راز شرقی ایران، سرزمین پر رمز و راز شرقی

سفر به ایران به همراه دکتر «میشاییل والتر»، ایران‌شناس آلمانی دانشگاه فرایبورگ - مردمان غرب، اغلب دیدگاه عجیبی درباره فرهنگ و تمدن‌های کهن شرق دارند. فرهنگ شرقی برای آنها آمیزه‌ای است از رمز و رازهای معنوی و تصور فضاهایی که اغلب در داستان‌های ‌هزارویک شب نقل می‌شود، بازار وکیل شیراز، بادگیرهای یزد، خانه‌های خشتی کرمان، بازار حلب، کاروان‌سراها و حتی حالتی شبیه به آنچه در کارتون ماجراهای سندباد روایت می‌شد. در بسیاری موارد، مخاطب غربی درکی از تفاوت‌های فرهنگی موجود در ممالک شرق ندارد و تصور می‌کند تمام مردم شرق روی یک الگو و با یک فرهنگ مشترک زندگی می‌کنند.

 
منصب دیوان‌بیگی در دوره صفویهمنصب دیوان‌بیگی در دوره صفویه

اصطلاح ديوان بيگي ماخوذ از «ديوان» فارسي به معنـاي شـورا، انجمـن و مجلـس و «بيـگ» واژه‌اي تركي به معنا و مفهوم ارباب، مير و رئيس است كه در مجموع به معناي رئيس شوراي عدليه و افرادي است كه مامور انجام امور عدليه هستند. در واكاوي منابع تاريخي، عـلاوه بـر واژه دیوان‌بیگی بـا عنـاوين ديگـري همچـون دیوان‌بیگی باشـي و دیوان‌بیگی‌گـري نيز روبه‌رو می‌شـويم كـه بـا استناد به منابع می‌تـوان گفـت دیوان‌بیگی‌گـري عملكـرد منصـب مزبـور بـوده اسـت و به نظر مي‌رسد عنوان دیوان‌بیگی باشي، براي تمايز دیوان‌بیگی ارشد (پايتخـت) از نماينـدگان وي در هر ايالت و بيگلربيگي‌نشين به‌كار مي‌رفته است و نمايندگان او در ايـالاتي همچـون بلخ، گرجستان، شماخي و قندهار عنـوان دیوان‌بیگی داشـته‌اند.

 
بافت فرسود‌ه مد‌رن معضل امروز کلانشهرهابافت فرسود‌ه مد‌رن معضل امروز کلانشهرها

ساخت و ساز د‌ر شهر ابعاد‌ مختلف اقتصاد‌ی، اجتماعی، زیست محیطی و غیره د‌ارد‌ و این پد‌ید‌ه یکی از عارضه های کلانشهرهاست، زیرا با گسترش کلانشهرها شاهد‌ افزایش قیمت زمین و به تبع آن مسکن هستیم.

 
ادب/فرخي يزدي‌؛ شاعري دريادل و آزاديخواه - خانم فرشيد‌افشارادب/فرخي يزدي‌؛ شاعري دريادل و آزاديخواه - خانم فرشيد‌افشار

فرخي يزدي، شاعر نام‌آور ايراني قرن معاصر است. مردي آزاده، وطن دوست و ضد استبداد. با جاني شيفته ايران، با دروني خروشان و غرورآفرين، ولي به ظاهر اندوهبار است.
فرخي يزدي، از شاعراني است كه در آغاز جنبش مشروطيت، آوازه‌‌‌اي نيك و انساني به دست آورده و در تاريخ ادبيات معاصر ما جايگاه رفيعي در حيطه معنوي، حقوقي و فرهنگي كسب كرده است. اين رادمرد بلند مرتبه، لب و دهان و جان خود را در مخاطره‌اي مهيب قرار داده و آثار پرجذبه‌اي نشأت گرفته از عشق و انسانيت و دادجويي از خود به يادگار گذاشته است.

 
آشنايي با مكتب فرانكفورت : خودفهمي گوهر مدرنيتهآشنايي با مكتب فرانكفورت : خودفهمي گوهر مدرنيته

اشاره: يورگن‌هابرماس، انديشمند 86 ساله آلماني فيلسوف بزرگ اجتماعي و سياسي زنده جهان است. تاكيد بر حيات او صرفا به دليل زندگي زيست‌شناختي‌اش نيست كه صدالبته در زمانه فقدان نام‌هاي برجسته‌اي چون او اهميتي اساسي دارد. زنده بودن‌هابرماس پيش از هر چيز اما اشاره به حضور فعال و زنده او در حوزه عمومي (public sphere) دارد؛

 
آبراهام دوپرون بنيان گذار ايرانشناسيآبراهام دوپرون بنيان گذار ايرانشناسي

آبراهام هياسينت آنكيتل دوپرون خاورشناس فرانسوي، در هفتم دسامبر 1731م در پاريس به دنيا آمد و پس از طي تحصيلات متوسطه، وارد دانشگاه اين شهر شد. در اين زمان بود كه به زبان‏هاي شرقي علاقه‏مند شد و زبان‏هاي فارسي، عربي و عبري را فرا گرفت. وي سپس براي تكميل آموخته‏ها و تحقيق درباره مذاهب ايرانيان قديم راهي هند شد و پس از آشنايي با زبان‏هاي سانسكريت و پهلوي، به ترجمه آثاري از اين خطه، از قبيل اوستا پرداخت.

 
راه پر فراز و نشیب سفیر اسپانیاراه پر فراز و نشیب سفیر اسپانیا

نگاهی به سفرنامه گونزالس کلاویخو سفیر پادشاه اسپانیا در دربار تیمور گورکانی : بخش بزرگی از تاریخ و حوادث آن در دل سفرنامه‌ها و نوشته‌های جهانگردان جای دارد. از این رو در بسیاری موارد با مطالعه و بررسی آنها می‌توان به زوایای پنهان زندگی مردم در گذر زمان دست یافت. خدمتی که سفرنامه‌ها به روشن شدن تاریخ می‌کنند، موضوعی نیست که نیازمند اثبات و استدلال باشد.

 
معماری آزاد - سخنی کوتاه با معماران جوانمعماری آزاد - سخنی کوتاه با معماران جوان

بیژن علی آبادی : معماران جوان وبا ذوق کشور ایران بارها از نگارنده ( معمار ) سئوال نمودند که چگونه می توانیم بعنوان یک معمار مطرح در کشور ویا جهان شویم وچگونه می توانیم معماری خوب وبی بدیلی ارائه دهیم ؟
باخود اندکی فکر کردم و عملکرد حدود پنجاه ساله معماری خود را مرور کردم و باین نتیجه رسیدم که سیر زندگانی معماری خویش را از دریچه ای نو بیان کنم . شاید این پروسه بتواند پاسخی برای معماران جوان که دارای اندیشه نوو خلاقیت های لازم هستند باشد .

 
اوراق ذی‌قیمتاوراق ذی‌قیمت

بررسی کتاب «کنسولگری‌ها، مستخدمان و مستشاران خارجی در مشهد از دوره قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی» - کتاب «کنسولگری‌ها، مستخدمان و مستشاران خارجی در مشهد از دوره قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی» نوشته علی نجف‌زاده در سال جاری منتشر شده است. نویسنده در مقدمه کتاب به ساختار و علل و اهداف شکل‌گیری نمایندگی‌ها، کنسولگری‌ها، عملکرد و رابطه آنها با والیان و استانداران اشاره کرده و علت کم‌دوام بودن برخی از کنسولگری‌ها نظیر ترکیه، لهستان، چین و هندوستان و... را در این کتاب مورد بررسی قرار داده است.

 
خروج سرمایه از محدوده‌های هدفخروج سرمایه از محدوده‌های هدف

در حالی‌که عمده عملیات نوسازی در بافت‌های فرسوده، طی سال‌های گذشته و دوره‌های اخیر مبتنی بر پرداخت تسهیلات و تخفیفات عوارض شهری به متقاضیان نوسازی بوده است، تا از این طریق بتوانند واحدهای فرسوده خود را بازسازی و نوسازی کنند، هم اکنون ضرورت‌های جدیدی برای این امر مطرح شده که لازم است مورد توجه قرار بگیرد.

 
مثلث «تهاتر» در بافت فرسودهمثلث «تهاتر» در بافت فرسوده

طبق قانون حمایت از احیا، بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری که در سال 1389 از سوی مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است، طرح‌های احیا، بهسازی و نوسازی، طرح‌هایی در چارچوب طرح‌های توسعه شهری هستند که اجرایشان متضمن تامین خدمات عمومی و زیرساخت‌های شهری، اعم از شبکه دسترسی، خدمات، فضای سبز و... اس

 
نا هماهنگی در دستگاه‌های متولینا هماهنگی در دستگاه‌های متولی

سال 1327 هجری شمسی برای اولین بار در کشور لفظ برنامه ملی عمرانی مطرح شد و در همان سال‌ها برای اجرای این برنامه، دولت فقیر ایران مجبور به استقراض 2 میلیون دلار وام شد. دولت با این وام اولین سازمان برنامه در کشور را راه‌اندازی کرد و کوشید تا تدوین برنامه ملی و تجربه داشتن نظام برنامه‌ریزی را تقلید کند و بکوشد در افق و چشم انداز طرح‌ها و برنامه‌های متعدد بعدی، تصویر و شکلی عاریه‌ای از کشوری توسعه یافته را به نمایش در آورد.

 
نوسازی متوازن «محله محور»نوسازی متوازن «محله محور»

موضوع نوسازی بافت‌های فرسوده و ضرورت رسیدگی به وضعیت این بافت‌ها پس از وقوع زلزله بم در ادبیات شهرسازی کشور و همچنین در برنامه‌ریزی‌های توسعه شهری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شده است. آنچنان که در نگرش شهرسازان، متخصصان، حرفه‌مندان و همچنین مدیران در بخش‌های مختلف عمومی و دولتی بروز و نمود آن را شاهدیم

 
ارزیابی توسعه پایدار در بناهای تاریخیارزیابی توسعه پایدار در بناهای تاریخی

تغییر کاربری تاریخی به معنای تغییر مکان و استفاده‌های مناسب، یکی از مهم‌ترین راهکارهای حفاظتی در میراث معمارانه به‌شمار می‌رود. این امر در کشورهای در حال توسعه‌ای همچون ایران و هند که بناهای تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند و تعداد زیادی از آنها کاربری‌های پیشین خود را به دلایل مختلف از دست داده‌اند، بسیار قابل تامل است. باززنده‌سازی این یادمان‌ها با تغییر کاربری سازگار و مناسب باعث جان‌بخشی دوباره آنها خواهد شد و از مبالغ سنگین در انجام عمل حفاظت صرف آنها جلوگیری خواهد کرد.

 
وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخیوصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی

چاپ اول: ۱۳۸۶
قطع سلطانی، ۴۴۰ص
در این کتاب سعی شده تا بر پایه اسناد جغرافیایی مشهور، مسلّم و مستند، برگی دیگر بر حقایق خلیج فارس گشوده شود و واقعیتی که بر تمامی نقشه‌های اصلی «خلیج فارس» رفته، دگر بار و همراه با توضیحات و نکته‌های تاریخی و جغرافیایی شایستة تأمل، به فرهیختگان و صاحبنظران عرضه شود. کتاب در سه بخش به بررسی نقشه‌های متعدد و گزینش‌شده در خصوص موضوع خلیج فارس می‌پردازد: بخش اول: «مکتب‌های نقشه‌نگاری حوزه‌های اسلامی و اروپایی و برخی از مشخصات آنها»، بخش دوم: «نقشه‌ها و توصیف آنها» و بخش سوم: «پیوستها».