مقالات معماری و شهرسازی

رئيس انجمن مفاخر معماری ايران با تاكيد بر اينكه مساجد نوين از معنويت معماری ايرانی ـ اسلامی فاصله گرفته‌اند، گفت: نزديك به صد سال است كه در طراحی و ساخت مساجد دقت لازم را نداشته‌ايم و معماری مساجد يكصد سال اخير قابل دفاع نيست.

 
مشکل مسکن و وظیفه معماران سرپناه یا آشیان فرهنگ؟مشکل مسکن و وظیفه معماران سرپناه یا آشیان فرهنگ؟

معماران کشور، مدتی است درگیر مشکل مسکن و چگونگی تأمین سرپناه بی‌خانمان‌ها هستند. در نشست‌ها و همایش‌های متعدد و در انتشارات و گفتگوهای خود، ابعاد بحران مسکن را می‌کاوند و زنگ‌های خطر را به صدا در می‌آورند. ولی آیا هشدار در خصوص معضل مسکن وظیفه معمار است؟ البته که هست، ولی نه به عنوان معمار بلکه به عنوان یک هموطن. هموطنی که شاخک‌های حسی قوی‌تری دارد و خطر را زودتر احساس می‌کند.

 
استاد جبار تبریزیاستاد جبار تبریزی

بقعه صاحب الامر در کنار خیابان مدرس قرار دارد و از آثار زمان شاه طهماسب صفوی است این بنا در سال 1045 هجری توسط سپاهیان سلطان مراد چهارم تخریب شد که در زمان شاه سلطان حسین صفوی، و از طرف میرزا محمد ابراهیم وزیر آذربایجان مرمت گردید.

 
حاجی ابوالحسن معمار نواییحاجی ابوالحسن معمار نوایی

«حاجی ابوالحسن نوایی از جمله بنایانی بود که از حدود سال 1282 ه . ق زیردست محمد حسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه بعدی) در باغ ها و کاخ ها سلطنتی کار می کرد و کم کم به استعداد و حسن خدمت و طرح و ایجاد برخی بناها جالب ترقی یافته در سال 1300 ه . ق معمار باشی دربار شد و سپس به لقب صنیع الملکی مفتخر گردیده ثروت و ترقی به هم زد.

 
گرفتار بیابان نشویمگرفتار بیابان نشویم

چندی قبل یکی از آشنایان دلیل مهاجرتش به خارج از کشور را جویا شدم، در کنار تمامی دلایلی که تاکنون شنیده بودم گفت بحران آب در کشور به اندازه ای جدی و دامنه دار است که کارشناسان جهانی مرتب در رسانه ها از ابعاد ان سخن می گویند بحرانی که تا چند دهه آینده بخش وسیعی از ایران را به مناطق بیابانی غیرقابل سکونت تبدیل می کند و به درگیری هایی در سطح داخلی و مناقشه با همسایگان منجر خواهد شد

 
سوگنامه ای بر تخریب تدریجی میراث فرهنگی و تاریخی تهرانسوگنامه ای بر تخریب تدریجی میراث فرهنگی و تاریخی تهران

دوام ایران ما را به فکر می اندازد؛ آیا ما در باختر خواهیم توانست مانند ایران سه هزار سال زندگانی کنیم؟مورتن
گراهام والا س درباره میراث اجتماعی و فرهنگی گفته است: <اگر رویدادی موجب شود که آدمی دانش ، عادات و سننی را که از نسل های گذشته آموخته ناگهان از دست دهد، نه دهم ساکنان لندن و نیویورک در یک ماه نابود خواهند شد و ۹۹درصد یک دهم باقی مانده در شش ماه از میان خواهند رفت ، چون اینان زبانی نخواهند داشت که افکار خود را بیان کنند

 

نبود اطلاع رسانی درست و گرانی تکنولوژی های نوین ساختمانی و سازه های سبک باعث شده که انبوه سازان استقبال چندانی از این فناوری ها نداشته باشند، این در حالی است که استفاده ازمصالح نوین با انعطاف و استحکام بالا منطبق با منطقه زلزله خیز کشور بوده و می تواند علاوه بر افزایش طول عمر ساختمان ها تخریب محیط زیست را نیز کاهش دهد از سوی دیگر کارشناسان معتقدند که فرهنگ سازی می تواند صنعتی سازی در ساختمان را توسعه دهد.

 
فضای معنوی زندگی انسانهافضای معنوی زندگی انسانها

واژه هایی چون شهر مقدس، مدینه فاضله، و ...گویای این حقیقت اند كه پیشتر از آنكه ایده ای به نام شهر اسلامی مطرح شود، هویت معنایی و معنوی فضای زیست انسانها، بر كالبد و ساختار شهر تقدم داشته است.
پس زمانی كه سخن از شهر اسلامی به میان می آید دیگر حرف از مسجد و گنبد و مناره و دیگر فرم ها یا عناصر معماری اسلامی نیست. شهر اسلامی متأثر از شهروندان مسلمانش، هویتی مستقل پیدا می كند و فیزیك هر شهری بر اساس الگوی ویژه ای از معنا و روح آن شهر هویت پیدا می كند.

 

معماری جزیی از یک بوم، یا بامی برای زندگی؟
و اگر بامی برای زندگی نباشد، میتواند جزیی از آن بوم باشد؟
هنر معماری کجاست تا بتواند هم کل باشد و هم جزیی از کل. هم ظرف باشد و هم مظروف

 

 
محمدتقی خان معار باشی تبریزیمحمدتقی خان معار باشی تبریزی

«معمار باشی عهد محمدشاه و اوایل عهد ناصرالدین شاه بود نام وی در الماثر و الاثارص 21 آمده است. وی پدر محمدابراهیم خان معمار باشی وزیر نظام بود.»

 

«حیدر علی بن ذولفقاری الاردستانی: معمار بنای امام زاده محروق در نیشابور معاصر شاه طهماسب صفوی و معمار ایوان شرقی مسجد قریه گز اصفهان مورخ 952 و مسجد جامع اردستان مورخ 946 ه . ق (سده دهم) است.»

 
استاد محمدعلی کاشیاستاد محمدعلی کاشی

«بسیاری از بناها و آثاری که از دوران قاجاریه باقی مانده تحت تاثیر اسلوب و سیستم عمارت ها و قصور ساختمان های ممالک اروپایی بنا شده است و این دلبستگی و عشق و علاقه پادشاهان قاجار نتیجه چندین مسافرتی بود که به فرنگستان نموده بودند، در عصر ناصری یکی دو هیات از مهندسان و معماران فرانسوی و اطریشی به دعوت ایران به کشورمان آمدند و آنها همان کسانی بودند که طرح و پروژه چندین ساختمان و کاخ های باشکوه را ریختند

 
استاد علی اکبر ولد استاد باقراستاد علی اکبر ولد استاد باقر

«مجموعه ای است از دو خانه بزرگ و کوچک واقع در «سرقدمگاه» محله فهادان و نزدیک به مسجد چهل محراب و متعلق یوده است به حاجی میرزا احمد عرب. تزیینات داخلی خانه بزرگ عبارت است از سردرهای مقرنس بر بالای پنج دری و راهروها، درها، گچبری رف ها و جاسازی در آنها. تزیینات داخلی خانه کوچک عبارت است: اطاق آیینه کاری، نقاشی رنگی دیوارها، درهای آلت سازی، گچبری بدنه دیوارهای حیاط تاریخ نقاشی های یکی از اطاق ها 1281 هجری است.

 
حسین بن علی بن احمد المسافر البنا اللاهیجانیحسین بن علی بن احمد المسافر البنا اللاهیجانی

« به واقع در اراضی کشاچاک واقع و مجموعه ای شامل محوطه مستطیل شکل محصور در میان چهار دیوار است که با نوعی سنگ معروف تخت به لانه و ملاط گچ ساخته شده است، رابینو درباره این بنا چنین نوشته است:
«آن طرف آب سمام، مقابل شهر قدیم سمام، بنایی است که به نام «سرتربت» شهرت دارد. در حیاط این بنا، گورهای سلطان محمدکیا والی لاهیجان که سال 883 فوت شد و پسرش میرزا علی کیا که سال 912 کشته شد و پری سلطان دختر سلطان محمد که در سال 908 ه . ق فوت شد و گور حسنی که در سال 902 ه . ق بمرد، در اینجاست.»

 
عبدالجبارعبدالجبار

در جوار میدان ریگستان شهر سمرقند سه بنای عمده اقی مانده است اولی مدرسه الغ بیگ که در سال 798 ه . ش ساختمان آن آغاز شده و طبق نقشه کلاسیک چهار ایوانی ساخته شده و دارای نمای عالی و کاشی کاری ممتاز است.

 
صفرعلی  اصفهانیصفرعلی اصفهانی


مسجد سلطانی که به نام مسجد شاه نیز شهرت دارد از ابنیه قرن 13 ه . ق است که بانی آن فتحعلی شاه قاجار است

 
استاد حاج شعبانعلیاستاد حاج شعبانعلی

استاد حاج شعبانلی معلم استاد علی مریم معمار کاشانی و سازنده مسجد زیبای آقابزرگ بین سالهای 1204 تا 1246 ه . ق بوده است. وی (تعمیر) رواق توحید خانه آستان قدس رضوی را هم در مشهد انجام داده است.

 

گفتگو با سیاوش، وی معمار سرشناس ایرانی و از چهره‌های مطرح نسل دوم معماران نوین ایران است.وی پس از پایان تحصیلات خود در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، به پاریس رفت و دوره دکترای خود را در دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس گذراند و در سال ۱۹۶۹ میلادی ازآنجا فارغ‌التحصیل شد. تیموری در پاریس علاوه بر فعالیت در کنار معماران مطرح آن زمان اروپا، موفق به دریافت جایزه انجمن معماران فرانسه در سال ۱۹۶۷ شد. همچنین در مسابقه طراحی دانشکده علوم دانشگاه اصفهان در سال ۱۹۷۳ رتبه اول را کسب کرد. تیموری هم‌اکنون عضو جامعه معماران فرانسه و نیز عضو هیئت‌امنای انجمن مفاخر معماری ایران است.

 
نوکیسه‌ها، خطر جدی آینده ایراننوکیسه‌ها، خطر جدی آینده ایران

برای اینکه در یک جامعه کنش‌های سیاسی جدی ایجاد شود و رشد یابد، نیازمند بستر مناسب برای توسعه این کنش‌ها هستیم. این بستر شامل مطبوعات و فعالیت آزادانه احزاب و توسعه و تعمیق نهادهای مدنی است. به نظر می‌رسد مردم کشور ما بیشتر از اینکه واجد کنش‌های سیاسی باشند،