مقالات معماری و شهرسازی

باغ حافظی، طزرجان تفتباغ حافظی، طزرجان تفت

این باغ یکی از باغ‌ های تاریخی و زیبای استان است که در روستای سرسبز طزرجان از توابع شهرستان تفت واقع شده و یک رشته قنات در این باغ شالوده آبادی آن را فراهم کرده است. این مجموعه قابلیت آن را دارد که به یک مکان فرهنگی و تفریحی تبدیل شود. باغ های عبدالرحیم خان و رو آب یزد، باغ سلطانی و باغ امیدوار ابرکوه، باغ علی نقی خان تفت و باغ پیر طبس نیز از دیگر باغ‌های تاریخی استان یزد محسوب می شوند که هر ساله گردشگران و مسافران زیادی از آن دیدن می کنند.

 
باغ حسام الدوله، بیرجندباغ حسام الدوله، بیرجند

باغ و مقبره حسام الدوله مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منظری ـ کوچه شهید کوشه‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

 
باغ خالصه، بمپورباغ خالصه، بمپور

مختصات این اثر در طول جغرافیایی 46 26 60 و عرض جغرافیایی56 11 27 واقع شده است . این باغ و ساختمانهای داخلی آن در قسمت منتهی الیه خیابان بخشداری و در ضلع جنوب شرقی قلعه بمپور قرار گرفته است.

 
باغ دلگشا، شیرازباغ دلگشا، شیراز

اين باغ در جبهه شمال شرقي و در سمت جنوب تنگ آب خان و در بستري کوهستاني واقع شده است.قرار گرفتن این باغ در کنار قناتی موسوم به ماریز سعدی و واقع شد ن در محدوده قلعه ای موسوم به کهندژ است. باغ دلگشا يکي از باغ هاي تاريخي شيراز است که در نزديکي آرامگاه سعدي واقع شده است. سابقه آباداني و رونق باغ دلگشا به دوران پيش از اسلام و به دوره حکومت ساسانيان نسبت داده شده است.باغ دلگشا در دوره صفويه نيز از باغ هاي مهم و تفريحي شيراز بود. به طوري که در تصاوير به جا مانده از جهانگردان اروپايي به اين باغ اشاره هاي فراوان شده است. اين باغ که 5/7 هکتار مساحت دارد، هم اکنون از گردشگاه هاي ديدني شيراز است

 
باغ دولت آباد، یزدباغ دولت آباد، یزد

بنای این مجموعه به سال ۱۱۶۰ توسط محمدتقی خان بافقی که به خان بزرگ معروف بوده ساخته شده و در حدود ۲۶۰ سال قدمت داشته و محل اقامت حاکم وقت و معاصر با شاهرخ میرزا و کریم خان زند بوده‌است. این بنا که میبایست در اختیار نوادگان محمد تقی خان (بزرگ خاندان رحیمی)باشد، توسط میراث فرهنگی تملک شد و در حال حاضر زیر نظر محمد علی معزالدینی (داماد نماینده ولی فقیه) اداره می‌شود.(شجره نامه در کتاب جامع جعفری به چاپ رسیده‌است)

 
باغ رامسرباغ رامسر

کاخ سلطنتی رامسر یکی از نفیس‌ترین آثار دوران پهلوی در شمال ایران است. این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ به بهره برداری رسید و تا انقلاب سال ۱۳۵۷ به عنوان اقامتگاه خانواده پادشاهی استفاده می‌شد.

 
باغ سپهدار، قزوینباغ سپهدار، قزوین

عمارت باغ سپهدار قزوین، منسوب به محمدولی خان تنکابنی ملقب به سپهدار اعظم، شخصیت معروف دوره قاجاریه است. این بنا الهام گرفته از عمارت کلاه فرنگی (کاخ چهلستون) و مهمانخانه بزرگ قزوین است. الگو برداری از دو بنای شاهانه و مجلل دوره های صفوی و قاجاریه نمایانگر طبع قدرت طلب سپهدار میباشد که برای نمایش اقتدار و جایگاه خود در قزوین ساخته شده است. تاریخ احداث آن را می توان به سال های ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۷ هجری قمری نسبت داد.

 
باغ سفارت انگلستان (باغ قلهک)، تهرانباغ سفارت انگلستان (باغ قلهک)، تهران

باغ قلهک به وسعت بیست هکتار در خیابان شریعتی تهران در حد فاصل خیابان دولت و پل صدر قرار دارد. قلهک یکی از قدیمی‌ترین قریه‌های اطراف تهران است که با گسترش شهر، تبدیل به محله‌ای شد که سرگذشتی پر فراز و نشیب را پشت سر گذاشته و در حال حاضر نیز به‌دلیل قرار گرفتن باغ قلهک در این منطقه، همچنان مورد توجه است.

 
باغ سنگی، سیرجانباغ سنگی، سیرجان

باغ سنگی در 45 كیلومتری جنوب شرقی سیرجان و در نزدیك روستای بلورد قرار دارد. شاید زمانی که در یکی از روزهای سال 1340 درویش خان گنگ اسفندیارپور به نشانه اعتراض به از دست دادن زمین‌هایش در کشاکش ماجرای اصلاحات ارضی درخت‌های خشک شده باغش را با سنگ‌ها تزیین کرد هرگز فکر نمی کرد روزی این باغ جزو جاذبه‌های گردشگردی استان کرمان محسوب شود و به اندازه‌ای معروف و مطرح شود که عکاسان و گردشگران برای دیدن و عکاسی و جاودانه ساختن آن از هر گوشه و کنار کشور راهی آن شوند.

 
باغ شاهزاده، ماهانباغ شاهزاده، ماهان

باغ شاهزاده در دامنه كوه جوپار و در بستر كويري، در فاصلة 35 كيلومتري جنوب‎شرقي شهر كرمان و در فاصله 6 كيلومتري شهر ماهان در مسير جاده كرمان - بم در استان كرمان در نزديكي ارتفاعات جوپار بنا گرديده است. اين باغ در عصر قاجار در دوران يازده ساله فرمانفرمايي عبدالحميد ميرز ناصرالدوله (1298 هـ . ق تا 1309 هـ . ق) احداث گرديده است.

 
باغ شوكت آباد، بیرجندباغ شوكت آباد، بیرجند

مجموعه تاریخی شوکت‌آباد در فاصله 5کیلومتری شرق شهر بیرجند در مسیر جاده بیرجند-زاهدان واقع شده‌است. باغ عمارت شوكت آباد با مساحت حدود هشت و نيم هكتار در ده كيلومتري شرق شهرستان بيرجند، در جاده منتهي به زاهدان قرار دارد. بناهاي احداث شده در اين باغ به صورت متراكم در جبهه جنوبي و شرقي باغ ساخته شده اند. در جبهه جنوبي اتاق هايي به صورت منفرد جهت خدمه باغ و عمارت اصلي مخصوص حاكم و خانواده او و تالار تشريفات بود.

 
باغ ظهیرالدوله، تهرانباغ ظهیرالدوله، تهران

اين‌ بــاغ‌ در بخشي‌ از اراضي‌ امـامـزاده‌ قاســم‌ قـرار گـرفتـه‌ كه‌ روزگـاري‌ از زمره‌ ييـلاقات‌ دل‌انگيـز شميـران‌ به‌ شـمار مي‌رفت. بـاغ‌ در انتهـاي‌ يكي‌ از خـيابـان‌هـاي‌ فرعي‌ منشعب‌ از خيـابان‌ دربنـد با درختان‌ تنومند و قدكشــيده‌ قرار دارد كه‌ تا حدودي‌ سيـماي‌ ســنتي‌ و طبيــعي‌ خود را حـفظ‌ كــرده‌ است. باغ‌ ظهيرالدوله‌ با مساحتي‌ قريب‌ به‌ 4300 مترمربع‌ از دوسوي‌ شمال‌ و شرق‌ به‌ خيابان‌ ظهيرالدوله‌ و شهيد الفت‌ محدود است.

 
باغ عباس آباد، بهشهرباغ عباس آباد، بهشهر

مجموعه تاريخي عباس آباد بهشهر به فاصله 9 كيلومتري جنوب شرقي شهرستان بهشهر، بر فراز ارتفاعات البرز بعد از روستاي علي تپه (التپه) و در دل جنگل انبوه واقع گرديده است. راه دسترسی به مجموعه مذکور از طریق جاده آسفالته ای است که از جاده اصلی بهشهر-گرگان منشعب شده و بعد از عبور از روستای التپه به محوطه مذکور منتهی می‌گردد. شيب عمومي محوطه از سمت جنوب به سمت شمال است. اين وضعيت و همچنين وجود آب و چشم‌اندازهاي زيبا عامل مهم شكل‌گيري معماري دوره صفويه در محوطه مذكور بوده است. باغ عباس آباد مجموعه ای است شامل سد عباس آباد، مخزن و دریاچه سد، گل باغ، کاخ، حمام، آسیاب آبی و دو برج آجری که در سال ۱۰۲۱ (ه.ق) به دستور شاه عباس اول به صورت پلکانی و مطبق در 3 سطح احداث گردیده است.

 
باغ عفيف آباد (گلشن)، شيرازباغ عفيف آباد (گلشن)، شيراز

در ورودی اصلی باغ گلشن رو به شمال است. در نمای سر در باغ، چهار ستون گچی ساده مشاهده می‌شود كه سرستونهای آنها با اقتباس از طرح سرستونهای تخت جمشید گچ‌بری شده است. در دو طرف دهلیز ورودی اتاقهایی برای سكونت خدمه ساخته شده و سقف این دهلیز با قابهای چوبی دارای اشكال هندسی مرتب و زیبا پوشیده شده است. بر روی هلالی پیشانی سمت داخلی دهلیز ورودی با كاشیهای هفت رنگ نقاشی شده در دو سوی دهلیز ورودی دیوار باغ است. در فاصله‌های معین دیوار باغ ستونهایی با تزئینات آجری ساخته شده است. در جانب غربی ساختمان ورودی و پشت دیوار، حمام باغ واقع است. این حمام نمونه جالبی از حمامهای قدیمی شیراز است.

 
باغ عین الدوله، تهرانباغ عین الدوله، تهران

عین الدوله صدراعظم مستبد مظفرالدین شاه بود که در دوره مبارزات آزادی خواهان آنان را سخت آزرد و سرکوب کرد.وی فردی مستبد بود و از مخالفین سر سخت مشروطیت به شمار می رفت. عین الدوله باغ و عمارتی در مبارک آباد بنا نهاد. در آن عصردر این منطقه وسیع که بیرون از حصار ناصری تهران بود، جز آبادی هایی بسیار خرد جایی مسکون و آباد نبود. شاهزاده عبدالمجید میرزا عین الدوله اراضی دیگری نیز در این حدود داشت .از آن جمله است باغ شازده(شاهزاده) در جنوب مبارک آباد که بعد ها آبجو سازی در قسمتی از آن اراضی ساخته شد و اکنون بخشی از آن اراضی با نام باغ شازده به صورت بوستان در آن جا دایر است. مجیدیه برگرفته از نام ایشان است.

 
باغ فتح آباد (بیگلربیگی)، کرمانباغ فتح آباد (بیگلربیگی)، کرمان

قنات باغ فتح آباد تبريز به شماره 30275 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است. باغ فتح‌آباد در نزدیکی روستائی به همین نام در حدود ۵ کیلومتری شهر تبریز در مسیر جاده باسمنج واقع است. عرصه باغ به وسعت ۳۰ هکتار بوده و ساختمان دو طبقه برون‌گرا به وسعت ۲۰۰ مترمربع در امداد مسیر اصلی باغ قرار گرفته است. اطلاعات کمی در مورد چگونگی ساخت و بانیان باغ فتح‌آباد موجود است.

 
باغ فرمانیه (سفارت ایتالیا)، تهرانباغ فرمانیه (سفارت ایتالیا)، تهران

اثر تاريخي باغ فرمانيه نمونه اي از معماري اصيل ايراني مربوط به اوايل دوره قاجار با كاشي هاي طرح دار دوره ناصري است.ملك فرمانيه شامل باغ، زمين بايرو چندين رشته قنات ،در سال 1326 ه.ق به كامران ميرزا نايب السلطنه قاجار تعلق گرفتو پس از فوت او به دخترش رسيد.

 
باغ فین، کاشانباغ فین، کاشان

شهر كاشان در حاشیه كویر در فاصله 220 كیلومتری جنوب شهر تهران و 86 كیلومتری جنوب شهر قم قرار دارد. مختصات جغرافیایی آن 51 درجه و 27 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 59 دقیقه عرض شمالی است و ارتفاع آن از سطح دریای آزاد بین 940 تا 1130 متر می‌باشد. ناحیه فین یكی از تفرجگاه‌های اطراف كاشان است و می‌توان نسبت ناحیه فین به كاشان را مانند منطقه تجریش به تهران دانست.

 
باغ قدمگاه، نیشابورباغ قدمگاه، نیشابور

باغ قدمگاه در زمان شاه عباس اول صفوي احداث شده است و به دستور وي 28 درخت كاج نيز در آن زمان در آن كاشته شده است . پايان ساختمان بقعه ي قدمگاه و حمام و رباط جدول كشي باغ مربوط به شاه سليمان صفوي بسال 1091 هجري قمري است. اين باغ در زمان صفويان جزو باغ هاي معتبر و زيباي ايران بوده است كه در دوره ي قاجاريه و پهلوي به صورت جدي دچار آسيب ديدگي و بعضا غارت هاي شديد قرار گرفته است و باغ آن آباداني گذشته را ندارد ولي هنوز هم از صفاي آن كاسته نشده است.

 
باغ کلات نادری، کلاتباغ کلات نادری، کلات

باغ کلات نادری در شهر کلات، شمال شرقی مشهد، در بستری کوهستانی، در میان دو رشته کوه در استان خراسان رضوی قرار گرفته است. یکی همان است که با نزدیک شدن به شهر کلات چشم‎اندازی حصار گونه دارد و شهر در این حصار قرار دارد و دیگری در سمت شمال است