مقالات معماری و شهرسازی

به بهانه پانزدهمین سال تاسیس انجمن مفاخر معماری ایران و دو هزار مین مقاله به بهانه پانزدهمین سال تاسیس انجمن مفاخر معماری ایران و دو هزار مین مقاله

بیژن علی آبادی :‌ سخن را با جمله ای کوتاه شروع می کنم و آن جشن تولد 15 سالگی انجمن مفاخر معماری ایران است .هر روز از سال به نامی و یا به رویدادی اختصاص دارد . برخی از این نامها یادآور اشخاص نام آور و مشاهیر و برخی دیگر یادآوری رویدادی تاثیر گذار در زندگی یا در شهر و یا در اجتماع می باشند که یکی از این رویدادها پانزدهمین سال تاسیس انجمن مفاخر معماری ایران می باشد .

 
آوار برداری در انواع مختلف ساختمان ها به هنگام وقوع زلزله و پیشنهاد ساخت سازه های پیچ و مهره ای و اهمیت آن برای مدیریت بحران آوار برداری در انواع مختلف ساختمان ها به هنگام وقوع زلزله و پیشنهاد ساخت سازه های پیچ و مهره ای و اهمیت آن برای مدیریت بحران

فاطمه عباسی : کشور ایران یکی از ده کشور حادثه خیز دنیا به شمار می رود .هر ساله بلایای طبیعی همانند زلزله، سیل، طوفان و آتش سوزی قسمتهای مختلفی از جهان را گرفتار می کند. وقوع بلایای طبیعی، نظیر سیل و زلزله، توفان و گردباد و... اکثراً تأثیرات مخرّبی بر سكونتگاههای انسانی باقی می گذارد و تلفات سنگینی بر ساكنان آنها وارد می سازد و باعث مرگ و میر، رنج و اندوه بیش از حد انسان و صدمات مادی بسیار زیاد می شود.

 
 آينده‌اي بی‌کیفیت پیش‌روی شهر است آينده‌اي بی‌کیفیت پیش‌روی شهر است

از حدود دهه‌های ٢٠ و ٣٠ شمسی که آپارتمان‌ها آرام‌آرام جایشان را در معماری ایرانی باز کردند، حیاط عقب‌نشینی کرد. هرچه شهر جلوتر آمد، ساختمان‌ها چگال‌تر شدند و حیاط‌ها کوچک‌تر. به‌تازگی حتی در مواردی سطح اشغال صددرصدی هم دیده می‌شود و این یعنی حیاط به معنای فضایی محصور که در آن آب و گیاه کنار هم دیده شود، از میان رفته است. با «اسکندر مختاری»، معمار و معاون سابق حفظ و احیای میراث فرهنگی تهران، درباره تأثیر حذف حیاط بر ساکنان کلان‌شهرها گفت‌وگو کرده‌ایم. مختاری معتقد است «حیاط» به اعتباری خود «حیات» است. اصلا شاید عمدی وجود داشته که این دو معنا یک شکل دارند؛ یعنی «زندگی». حیاط یعنی زندگی و بدون‌حیاط‌بودن یعنی کار و فقط کار.

 
 حیاط در معماری ایران حیاط در معماری ایران

حیاط و سبزی موجود در آن، نشانه وجود حیات و زندگی و آبادانی و رویش است. درخت همواره پناه‌دهنده انسان و پذیرای اوست و بی‌هیچ توقعی هرآنچه در خود دارد به انسان ارزانی می‌دارد، از این روست که انسان همواره درخت و سایه آن را مأمنی برای خود می‌داند. در قرآن نیز بهترین مأواها در زیر سایه درخت سدر توصیف شده است که همانا بهشت نزد آن قرار دارد. علاوه بر سایه درخت که موجب راحتی انسان بود، چتر نعمتی که بر سرمان می‌گشود فضایی را ایجاد می‌کرد که نمی‌توان آن را در حیطه فضاهای عملکردی آورد بلکه نوعی فضای ادراکی است که با بینش مذهبی ما هم که رسیدن رزق‌وروزی را از آسمان می‌دانیم هم‌خوانی دارد.

 
 كودكان كار و چالش فقدان قوانين شفاف كودكان كار و چالش فقدان قوانين شفاف

محمد سالاری : كودكان كار واقعيت اجتماعي جامعه امروز ايران است. اين پديده همواره در طول تاريخ و در بيشتر كشورهاي جهان وجود داشته، اما شيوه مواجهه با آن متفاوت بوده است. كودكان كار در بيشتر اوقات از رفتن به مدرسه و تجربه دوران كودكي بي‎بهره‌اند و سلامت روحي و جسمي آنها نيز در معرض تهديد قرار دارد. به لحاظ بين‌المللي، كار كودك نزد بسياري از كشورها و سازمان‌هاي بين‌المللي فعاليتي استثماري تلقي مي‌‌شود. سالانه ميليون‌ها كودك در جهان از حق كودكي محروم مي‌شوند تا به امرار معاش خانواده كمك كنند.

 
 كودكان كار خشمگين و افسرده مي‌شوند كودكان كار خشمگين و افسرده مي‌شوند

زهرا سليماني : مساله كودكان كار و خيابان معضل امروز و ديروز جامعه ما نيست، بلكه اين نارسايي مولود جامعه صنعتي و مدرن است. هر چند برنامه‌هاي فراواني از سوي مسئولان براي حل و فصل اين معضل ارائه شده است، اما نتايج گواه وجود نارسايي‌هایی در رسيدگي به اين آسيب اجتماعي است. بروز هرگونه آسيب براي كودك امروز يعني بزهكاري و انواع آسيب‌هاي اجتماعي در جوان آينده. بنابراين هرگونه برنامه‌ريزي براي كودك در معرض آسيب امروز يعني كاهش آسيب‌هاي اجتماعي در بزرگسالي و آينده اين قبيل كودكان! آنچه در ادامه مي‌خوانيد نظرات شيوا دولت‌آبادي، مديرعامل انجمن حمايت از حقوق كودكان، درباره كيفيت رسيدگي به وضعيت كودكان در معرض آسيب است.

 
 درد‌هايي‌كه خيابان به جان كودكان مي‌ريزد درد‌هايي‌كه خيابان به جان كودكان مي‌ريزد

زندگي و كار در خيابان‌ها با خود انواع و اقسام آسيب‌ها را به همراه دارد كه آسيب‌هاي رواني و اجتماعي تنها بخشي از اين آسيب‌ها هستند. كودكان خياباني كه بسياري از آنها به كارتن‌خواب تبديل مي‌شوند در معرض انواع آسيب‌هاي جسماني هستند كه حتي جان آنها را تهديد مي‌كند. كودكان خياباني به افراد زير ۱۸ سال (اعم از دختر و پسر) اطلاق مي‌شود كه در شهرهاي بزرگ براي ادامه بقای خود مجبور به كار يا زندگي در خيابان هستند.

 
 كودكان معتاد به حمايت نياز دارند كودكان معتاد به حمايت نياز دارند

سعيد صفاتيان : درباره اينكه چه تعداد از افراد و در چه سنيني درگير مصرف مواد مخدر هستند آمار دقيقي در دسترس نيست. به همين دليل نمي‌توان آمار دقيقي درباره كودكان معتاد ارائه داد. مساله مهم در اين زمينه نوزاداني هستند كه از مادراني به دنيا مي‌آيند كه معتاد هستند كه در اين مورد هم مشكل اصلي مادراني هستند كه در حاشيه شهرها يا در محيط‌هايي كه بدسرپرست يا بي‌سرپرست هستند فرزندان معتادي را به دنيا مي‌آورند. معضل اعتياد را مي‌توان در تمامي سنين مشاهده كرد و مساله مهم در اين زمينه اين است كه براي حل مشكل اين افراد چه راه‌حل‌هايي وجود دارد و چه اقداماتي مي‌توان انجام داد.

 
مردم دانا و قانونگذاران فیلسوف.   راهی ممکن برای نجات زمینمردم دانا و قانونگذاران فیلسوف. راهی ممکن برای نجات زمین

خوبچهر کشاورزی : "ابوریحان بیرونی" می گوید: "مخلوق های خارج از معنا و نادر را نباید از موارد خطا و اشتباه در طبیعت دانست، چنان که برخی بدان معتقدند. بلکه این اتفاق بر اثر خروج و انحراف ماده از حد اعتدال در مقدار است".

 
مقایسه متروی تهران و لندن با معیار«جا‌به‌جایی» مقایسه متروی تهران و لندن با معیار«جا‌به‌جایی»

در این سال‌ها با ورود دستگاه حفاری تونل، توسعه مترو در تهران سرعت بیشتری نسبت به گذشته داشته است، هرچند هنوز با تکالیفی که در برنامه 5 ساله دوم شهرداری آمده و اهداف طرح جامع حمل‌و‌نقل فاصله دارد اما حفر سالانه بیش از 20 کیلومتر تونل، سبب شده مدیران شهری به تکمیل خطوط هفت‌گانه مترو تا دو سال آینده امیدوار باشند.

 
چارچوبی برای احیای باغ‏های تاریخیچارچوبی برای احیای باغ‏های تاریخی

طیف وسیعی از باغ‏های تاریخی در چند دهه اخیر با تغییر کاربری مواجه شده و موارد استفاده جدیدی یافته‏اند. برخی از این تغییرات حاصل فرآیند برنامه‏ریزی‏شده بوده و برخی نیز بدون برنامه‏ریزی از پیش تعیین‏شده دچار چنین تغییراتی شده‏اند. نظر به اینکه باغ تاریخی نوعی از فضای مستقل و غیروابسته است که خود گونه‏ها و اشکال متفاوت را شامل می‏شود و در عین حال نوعی منظر طراحی شده محسوب می‏شود، نیاز به وجود چارچوبی برای احیا و تغییر عملکرد آن احساس می‏شود.

 
رافائل، افسانه عروس شوربخت خلیج فارسرافائل، افسانه عروس شوربخت خلیج فارس

سرگذشت کشتی رافائل در بوشهر در کلافی از افسانه های شنیدنی پیچ و تاب می خورد اما آن طور که بزرگترهای شهر می گویند ورود آن به بوشهر هزاران تماشاگر داشت. اهالی بوشهر هر کدام چیزی از این غول زیبای سفید برای گفتن دارند.
اینکه چه طور ناگاه در صبحی سپیدرنگ در ساحل بوشهر ظاهر شد؟ از کجا آمده بود و عاقبتش چه شد و چرا می گویند برای شهر شگون نداشت؟

 
به روایت روزهابه روایت روزها

در بهار که فصل زائیدن گوسفندها بود، فصل پر برکت بیابان، با بوته های وحشی که در سبزی تلخ پر جوهر خود یاداور مهجوری و مقاومت گذشته ایران اند.
در سال های ترسالی این بیابان و این گوسفند، در ماه اردیبهشت دیدن بود: صحرای خاص ایران، دنیای شبانی، دنیای دام و چراگاه، بوی سمج گیاههای سرزمین پرآفتاب و کم باران، همراه با بوی نم خاک، ریگ و سبزه و گوسفند، که با هم یک کل تشکیل می دادند و آنگاه آرامش بی دریغی که بر سراسر دشت گسترده بود، چون روزگاران یعقوب و شعیب و موسی، همانگونه با دلو کشیدن آب از چاه، مانند دختران شعیب، همه چیز طبیعی و خام، که بی واسه صنعت، از طبیعت داده می شد و انسان نیازمند، دست به گرفتنش دراز می کرد. این پایگاه های گوسفند بین دو تا سه فرسخ با ده، فاصله داشتند و در اطراف گسترده بودند.

 
نقش آموزش های فنی و حرفه ای برای ارتقا کیفیت ساختمان در ایراننقش آموزش های فنی و حرفه ای برای ارتقا کیفیت ساختمان در ایران

واژگان کلیدی: معماری، آموزش، مهارت، نیروی انسانی، ساختمان
چکیده: زلزله هایی که در سالهای اخیر در کشور رخ داده است بیش از هر زمان دیگری عواقب سهل انگاری در امر ساخت و ساز را به تصویر کشیده است و ضرورت وجود ضوابط و مقررات لازم الاجرا و نیز حضور مجریان ذیصلاح برای احداث ساختمانها مطابق با اصول فنی را برای هر بیننده و شنونده آگاهی نمودار ساخته است.
سرمایه انسانی به معنی افزایش دانش، مهارت ها، ظرفیت ها و توانایی های همه مردم در یک جامعه می باشد. نیروی کار در ایران را می توان به سه دسته تقسیم کرد: 1- نیروی کار ساده 2- نیروی کار فنی 3- نیروی کار متخصص (کارشناس)

 
تأثیر اقلیم و پدیده های آب و هوایی در معماری امروزتأثیر اقلیم و پدیده های آب و هوایی در معماری امروز

فاطمه عباسی : استفاده از سوخت های فسیلی، اقلیم آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد. در حال حاضر سوخت های فسیلی که از نظر اقتصادی تکیه گاه اصلی کشورهای توسعه یافته هستند انرژی را بصورت مستقیم به عنوان سوخت و یا بصورت غیر مستقیم جهت تولید الکتریسیته، کارخانجات، کشاورزی، حمل و نقل و گرمایش فراهم می سازند. انتشار گازهای گلخانه ای در آینده و تغییر اقلیم حاصل، به شدت به آهنگ مصرف سوخت های فسیلی وابسته است.

 
 در گردشگري سال‌هاست خوابيم! در گردشگري سال‌هاست خوابيم!

حفظ اثر تاريخي و احترام به سنت‌ها و آن چيزي كه ريشه در هويت هر كشوري دارد به ميزان توسعه‌يافتگي آن جامعه در بعد فرهنگي وابسته است. ايرانيان از نظر توجه و حفظ آثار تاريخي خود پيشينه خوب و قابل دفاعي ندارند و اين را مي توان از وضعيت اسفبار آثار تاريخي فعلي و تخريب بسياري از آنها به دست عوامل طبيعي و غيرطبيعي فهميد. با يكي از اعضاي فراكسيون گردشگري و ميراث فرهنگي مجلس درباره مشكلات حوزه گردشگري و تخريب آثار تاريخي در ايران به گفت‌وگو نشستيم. عابد فتاحي معتقد است که احترام به ميراث فرهنگي بايد در باور افراد ايجاد شود تا در رفتار آنها نمود بيابد.

 
 مرثيه‌اي براي بيستون مرثيه‌اي براي بيستون

ستون چهارم بند 15: «تويي كه از اين پس، اين نبشته را كه من نويساندم و اين نگاره‌ها را مي‌بيني؛ مبادا آنها را تباه‌سازي. تا آنگاه كه توان داري، آنها را به همين‌گونه نگاه‌دار.» در كتيبه بيستون داريوش بعد از شرح قدرت شاهنشاهي‌اش و پيروزي‌هايي كه داشته است در انتها اين جمله را مي‌گويد. زماني كه به وضعيت اكنون كتيبه بيستون نگاه مي‌كنم با خود مي‌گويم به احتمال زياد مخاطب داريوش بيش از هر كسي ساكنان قرن 21 بوده‌اند.

 
 فقط 3 درصد آثار تاريخي كشور ثبت ملي شده‌اند فقط 3 درصد آثار تاريخي كشور ثبت ملي شده‌اند

سید محمد بهشتی : ثبت آثار تاريخي را مي‌توان يكي از دلايل توجه به آثار تاريخي موجود در كشور برشمرد. ثبت آثار تاريخي در فهرست ميراث جهاني تعهداتي را به وجود مي‌آورد كه به موجب آن دولت ايران موظف به مراعات جنبه‌هاي محافظتي گوناگون از آن آثار است كه معمولا اين اقدام از سوي دولت به سازمان ميراث فرهنگي واگذار مي‌شود. به اين ترتيب اين سازمان هر ساله موظف به ارائه گزارش‌هاي مبسوط از كم و كيف وضعيت آثار به ثبت رسيده به سازمان ميراث جهاني است.

 
نگاهی به احیای بناهای تاریخی در فهادان یزدنگاهی به احیای بناهای تاریخی در فهادان یزد

بافت‌های تاریخی میراثی گرانقدر از گذشتگان این سرزمین و جزئی از هویت و شناسنامه فرهنگی ساکنان اصلی شهرها هستند؛ میراثی که به‌عنوان ثروت فرهنگی لازم است با بهترین شیوه حفظ شود و به نسل آینده برسد.

 
توسعه پایدار و لزوم توجه به کاهش مصرف انرژی در آینده معماریتوسعه پایدار و لزوم توجه به کاهش مصرف انرژی در آینده معماری

فاطمه عباسی : درطول یک قرن گذشته تجربه ها و دستاوردها و تحولات باارزشی در معماری و درعرصه محیط زیست رخ داده است که البته مشکلات بسیاری را بوجودآورده اما می‌توان گفت درآغاز قرن ۲۱ میلادی وضعیت جهان به یک توسعه ناپایدار رسیده که از مشخصه‌های آن می توان به رشد جمعیت، افزایش مصرف و توزیع نامتعادل منابع اشاره کرد. همچنین رشد جمعیت اثرات زیانبار بسیاری بر محیط طبیعی بر جا گذاشته که در طول زمان منجر به تغییرات آب وهوایی، ایجاد حفره در لایه ازن، نابودی گونه‌ها و نظام های طبیعی گردیده است...