مقالات معماری و شهرسازی

باغ گلشن، طبسباغ گلشن، طبس

باغ گلشن در انتهای شرقی خیابان گلشن طبس و بوسیله میرحسن خان، سومین حاکم طبس، از سلسله خوانینی که به وسیله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، احداث گردید.
در وقفنامه ای که در سال ۱۲۱۸ هـ ق تهیه شده است، میرحسن خان، این باغ و املاک زیادی را وقف اولاد و امور خیریه نموده است. میرزاخانلرخان اعتصام الملک که در تاریخ ۱۲۹۴ هـ ق از طبس بازدید کرده موضوع ساختن باغ به وسیله میرحسن خان را ذ کر نموده است

 
باغ مود، بیرجندباغ مود، بیرجند

باغ و قلعه مود در روستاي مود، در چهل كيلومتري شرق بيرجند قرار دارد. اين بنا با مساحت 60270 متر مربع داراي يك حصار و بيست برج مدور است كه با فاصله هاي مشخصي در حصار باغ قرار دارند. علاوه بر برج ها، يك خندق به عرض تقريبا ده متر در دور تا دور حصار حفر شده و دفاع از قلعه را آسان تر مي نموده است.

 
باغ مستوفی الممالک، تهرانباغ مستوفی الممالک، تهران

باغ و عمارت میرزا حسن خان مستوفی الممالک 60 هزار مترمربع وسعت داشته است و از آنجاست که محله حسن آباد به نام او نامگذاری شده است اما از آن عمارت اشرافی امروزه تنها عمارتی باقی مانده که به احتمال زیاد محل رسمی دیدارها و قرارهای کاری او بوده است.
عمارتی باشکوه که پس از گذشت بیش از یک قرن هنوز ابهت دیرین خود را از دست نداده اما با وجود اینکه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و حریم مشخص دارد اما بین آپارتمان های قد و نیم قد بدقواره محصور شده است. عمارت باقی مانده که در اختیار وزارت فناوری اطلاعات است در محله چال حصار قرار دارد

 
باغ مینو، شیرازباغ مینو، شیراز

باغ «مينو» از نظر شيوه‌ باغ‌سازي، يکي از نمونه‌هاي منحصربه‌فرد باغ‌هاي حدود 80سال قبل است و يکي از معماران شاخص شيراز، مرحوم ابوالقاسم مهندسي آن را بنا کرده است. اين باغ به يکي از افراد خير استان فارس مرحوم محمد نمازي متعلق بود که محوطه‌ها و بناهاي متعددي را وقف کرده است و خود نيز در عمارت اين باغ زندگي مي‌کرد.

 
باغ نارنجستان قوام، شیرازباغ نارنجستان قوام، شیراز

نارنجستان قوام که به باغ قوام مشهور است، بین سالهای ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ هجری شمسی، مقارن با حکومت ناصرالدین شاه قاجار و بدستور علی محمد خان(قوام الملک دوم) و پسرش محمد رضا خان(قوام الملک سوم) در شیراز ساخته
نارنجستان قوام که به باغ قوام مشهور است، بین سالهای ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ هجری شمسی، مقارن با حکومت ناصرالدین شاه قاجار و بدستور علی محمد خان(قوام الملک دوم) و پسرش محمد رضا خان(قوام الملک سوم) در شیراز ساخته و تکمیل شده است.

 
باغ نشاط، فیروزهباغ نشاط، فیروزه

باغ نشاط فیروزه از باغهای اصیل و سنتی ایران و متعلق به دوران پهلوی اول است که در سه کیلومتری شمال شهر فیروزه واقع است. این باغ دارای تعداد زیادی درخت از جمله کاج و پسته بود که به علت کم آبی بیشتر این درختان خشک و یا قطع شده اند. مالکیت این باغ به صورت مشاع است. آقا بالاخان سالار معتمد (گنجی) از خوانین بزرگ خراسان و منطقه حدود 130 سال پیش این باغ بزرگ را که شامل عمارت شمالی ، مرکزی ، حصار ، برج و بارو است ، بنا کرد.

 
باغ نشاط، لارباغ نشاط، لار

باغ نشاط كه در داخل شهر قديم لار در کنار رودخانه خشک و در ضلع شمالي پل عباسي واقع شده، از دوران صفويه به بعد مقر حكومتي لار، بوده است. مساحت اين باغ حدود يك هكتار و پوشيده از درختان كنار و نخل است. عمارت اصلي باغ نشاط، در سه طبقه بنا شده و ارتفاع ايوان آن به 5/2 متر مي رسد. حمام باغ نشاط، در بخش شمالي باغ نشاط قرار دارد و احتمالا تاريخ بناي آن همزمان با عمارت اصلي و مقارن با دوران افشاريه بوده است. فضاي داخلي حمام شامل بخش هاي مختلف از جمله گرمخانه و خزينه است و نيز بر ديوارهاي آن نقوش تزييني و خطوط نستعليق بسياري ترسيم شده است

 
باغ نظر، کازرونباغ نظر، کازرون

باغ "نظر" باغی است که براساس مستندات تاریخی قدمتی حداقل ۳۰۰ساله دارد و طی دوران حیات خود شاهد حضور چهره های مختلف سیاسی، فرهنگی، سفرنامه نویسها و حتی والیان فارس و حاکمان وقت بوده اما اکنون تنها به پارکی معمولی تبدیل شده که تعدادی درخت نارنج در آن قرار دارند.

 
باغ نگارستان، تهرانباغ نگارستان، تهران

باغ نگارستان عمارت باغ نگارستان يكي از كاخ‌هاي ييلاقي خاندان قاجار بوده است كه تاريخ احداث آن به دوره سلطنت فتحعلي شاه باز مي‌گردد.
اين باغ سرسبز و عمارت با شكوه آن در سال 1322 ه-ق بنا به دستور وي در خارج از حصار شهر تهران ساخته مي‌شود. باغ نگارستان در ابتدا بسيار بزرگتر از ابعاد و مساحت كنوني آن بوده است ولي به مرور زمان بخش وسيعي از اراضي آن جدا گرديده و در اختيار سازمانها و وزارتخانه‌هاي ديگر مانند وزارت ارشاد و برنامه و بودجه قرار گرفته است.

 
باغ نمیر، تفتباغ نمیر، تفت

شهرستان تفت در جنوب‌ غربي شهر يزد قرار دارد كه با كوه‌هاي سنگي در اطراف احاطه شده است. اين شهرستان با وجود باغ‌هايش، چشم‌انداز بسيار ديدني دارد و چند نمونه از باغ‌هاي زيباي ايراني و تاريخي را در خود جاي داده كه شاخص‌ترين آن‌ باغ نمير است. عمارت و باغ نمير مربوط به اواخر دوره زنديه است كه در سال 1379 به ‌عنوان يكي از آثار ملي ايران به ثبت رسيد.

 
باغ نوابی (شیخی)، شیرازباغ نوابی (شیخی)، شیراز

باغ نوابی در جانب شمال غربی فلکه قصرالدشت یا مسجد بردی جای دارد و یکی از باغ های مشهور زمان قاجار است.
فرصت الدوله شیرازی ضمن اشاره به باغ های مهم و معتبر واقع در ده کرد و قصرالدشت از «باغ سرکار نواب که وکیل دولت انگلیس است» نام می‌برد و این همان باغی است که امروزه به باغ نوابی شهرت یافته‌است. منظور از سرکار نواب میرزا حسنعلی خان نواب شیرازی است.

 
باغ نیاوران، تهرانباغ نیاوران، تهران

تهران در کوهپایه های جنوب کوه های البرز مرکزی قرار گرفته و شمالی ترین فرو نشست ایران مرکزی به حساب می آید. تهران در موقعیت جغرافیایی 33-51 الی 04-51 طول شرقی و 35-35 عرض شمالی واقع گردیده است. دشت تهران دشتی است با شیب تند از شمال به جنوب که به وسیله بلندی ها و فرونشست های شرقی – غربی به بخش های گوناگونی از شمال به جنوب تقسیم می شود.مجموعه فرهنگی – تاریخی نیاوران عرصه ای مشجر و محصور به شکل چند وجهی غیر منتظمی به وسعت 122350 متر مربع حدوداً 2/12 هکتار می باشد که سه کاخ (صاحبقرانیه)، (احمدشاهی) و (نیاوران) همراه با تعداد معتنابهی از بناها و فضاهای خدماتی، رفاهی را در میان دارد.

 
باغ وزیر حجت آباد (مجومرد)، رضوانشهرباغ وزیر حجت آباد (مجومرد)، رضوانشهر

مجموعه وزیر حجت آباد (باغ عمارت مجومرد) با زیر بنای بیش از 10 هزار مترمربع در 30 کیلومتری شمال غربی شهر یزد در روستایی به همین نام واقع شده است. مجموعه وزیر حجت آباد شامل باغ، عمارت، حمام، آب انبار، ساباط و کاروانسرا است و بانی آن "میرزا محمد مستوفی" حاکم یزد در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه بوده است. این مجموعه‌ که به شماره ۱۸۳۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده، در مسیر قنات قدیمی حجت آباد قرار داشته و آب آن به حوض دورن محوطه عمارت ختم و از آن برای آبیاری باغ استفاده می ‌شده است.

 
باغ هرندی، کرمانباغ هرندی، کرمان

مجموعه‌ی باغ هرندی کرمان واقع در ابتدای خیابان فردوسی یکی از ساختمان‌های عهد قاجار این شهر است که وجود دو موزه «باستان‌شناسی» و «سازهای سنتی» در آن باعث شده تا این بنا اعتباری بیش از گذشته برای کرمانی‌ها و علاقه‌مندان به سازهای سنتی و آثار باستانی داشته باشد.این باغ در دوره‌ی قاجار توسط «عدل‌السلطنه» یکی از صاحب منصبان نظامی آن دوره بنا نهاده شد و در سال 1313 شمسی به مبلغ 40 هزار تومان به مرحوم ابوالقاسم هرندی که یکی از تجار مطرح کرمان بود فروخته شد.

 
باغ هفت تن، شیرازباغ هفت تن، شیراز

باغ وعمارت هفت تن مربوط به دوره زند است و در شیراز، شمال چهل تنان، زیر تخت ضرابی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باغ هفت‌تن (بقعه هفت‌تنان، تکیه هفت‌تنان) که یکی از بناهای کریم خان زند در شیراز می‌باشد؛ باغ مصفایی است که در شمال آرامگاه حافظ در دامنه کوه تخت ضرابی (کوه چهل مقام) قرار گرفته و علت نامگذاری این بنا به هفت تنان، وجود هفت قبر از هفت عارف در این باغ است که کریم خان زند روی هر کدام، سنگ بزرگ بدون کتیبه‌ای نصب کرده‌است.

 
باغهای معروف ایران را بهتر بشناسیمباغهای معروف ایران را بهتر بشناسیم

باغـهای باصفا و درختزارها و جویبارها و چشمه سارها از دیرباز مورد دلبستــگی مـا ایرانیـها بوده و مردم این سرزمـین همواره به طبیعت و درخت و گل و سبزه عشق می ورزیدند و شهرهای تاریخی ایران نیز همواره پذیرای حضور باغ در اشکال گوناگون خود بوده‌اند، بطوریکه نحوه حضور و ظهور باغ در شهر دارای ابعاد بسیار متفاوتی است و در هر کجا بسته به محیط، اقلیم و فرهنگ شکل خاصی را پذیرفته است.

 
باغهای ایرانیباغهای ایرانی

ساخت باغ در کشور ما سابقه ای طولانی داشته و در تمام دورانها بخصوص دوره اسلامی مورد توجه بوده است. باغها در کل عملکردهای مختلفی داشته اند و در بعضی دورانهای باغهای عمومی برای گردش و تفریح اهالی ساخته می شوند.

 
تنهادويدن يا دويدن در ماراتن؟تنهادويدن يا دويدن در ماراتن؟

حساب کنيد چندسال از اولين مسابقه معماري مکتوب در تاريخ مي گذرد؟ رقابتي که در سال ۴۴۸ قبل از ميلاد براي ساخت بناي يادبود جنگ برگزار شد. آثار رسيده به اين مسابقه در معرض بازديد عموم قرار گرفت و مردم به عنوان داوران مسابقه درباره آثار نظر دادند. من و تو از پي کشف حقيقت آمده ايم، ازين مسابقه مقصود کامراني نيست يا هست؟

 
فهم شهر را بشناسیم - شهر کالبد است یا سازمان اجتماعی فهم شهر را بشناسیم - شهر کالبد است یا سازمان اجتماعی

بیژن علی آبادی : این مقاله برداشت آزاد از کتاب نظریه شهری( ارزیابی انتقادی ) تالیف جان رنه شورت و نظرات نگارنده می باشد.
به منظورشناخت و مفهوم شهر لازم است مختصری به نظریه شهری و سپس در مورد موضوع کلام پرداخته شود .شهرها ازنظر شهر وشهریت دارای پارامترهائی بوده که ضمن بیان آنها نکاتی از بزرگان شهرساز نیز بیان خواهدشد ...

 
شهر سازمان اجتماعی کار آمد درکالبدی قابل زیستشهر سازمان اجتماعی کار آمد درکالبدی قابل زیست

یزدان هوشور : شهر پدیده ای چند وجهی با مفاهیمی بسیار پیچیده است که نگرش به آن از یک زاویه ویک منظر چیزی را برای ناظر ومحقق روشن نمی نماید .شهرهائی که امروز ما با آن سروکار داریم را می توان موجودی هو شمند، برنامه ریز، باتحرک وکاملا منضبط تصور نمود...