مقالات معماری و شهرسازی

نقش مردم در حفظ و احیای مساجدنقش مردم در حفظ و احیای مساجد

اهمیت نقش دینی و اجتماعی مسجد موجب شده است که معماران و برخی دیگر از هنرمندان در همه ی دوره های تاریخی بیشترین تلاش خود را در راه خلق فضایی مناسب و شایسته برای نیایش صرف کنند، به همین جهت است که مساجد هر دوره را در هر کشور می توان نمونه ی اعلای معماری و هنر آن سرزمین در آن عصر به شمار آورد .

 
برخی ویژگی ها در مسجد ایرانیبرخی ویژگی ها در مسجد ایرانی

از لحظه ای که خورشید اسلام طلوع کرد، یعنی آن واقعه هنگفت تاریخی که سمت و سوی حرکت را در زندگی دنیایی به ابناء آدم نمایاند، و تاریخ را حداقل در سرزمین خسرو و کسری به قبل و بعد از اسلام تقسیو نمود، تاکنون، ملت ها و اقوام گونه گونی به مثابه یک امت واحد، با فرهنگ ها، آداب و رسوم و به ویژه با توانایی و درک هنری متفاوت و متنوع در کار ساختن و پرداختن مساجد در سرزمین های وسیعی که از اندلس در باختر تا جنوب خاوری آسیا امتداد دارد، اهتمام نموده اند...

 
عوامل مؤثر در معماری دهه‌های سی تا شصتعوامل مؤثر در معماری دهه‌های سی تا شصت

دهه سی، دوره معماری التقاطی است، اكثریت با معمارانی بود كه مطابق با ذوق و سلیقه بازار و مشتری‌هایی كه دور آن‌ها جمع شده بودند، هر روش و شكل و مصالحی كه آن‌ها می‌خواستند برایشان به اجرا درآورند...

 
طهران، چگونه تهران شد (قسمت دوم)طهران، چگونه تهران شد (قسمت دوم)

...میرزاتقی خان امیر کبیر در زمان صدارتش در تهران نیز بنای تمیچه و بایاری را گذاشت که اولی «سرای اتابک» نامیده شد و دومی به «بازار امیر» شهرت یافت. مجموعاً بهترین بازار های تهران بود و مهم ترین کانون ترقی تجارت، بازار امیر شامل سه راسته بازار بود که به سرای اتابکی راه داشت....

 
تهران سیر تحول (قسمت دوم)تهران سیر تحول (قسمت دوم)

با توسعه شهر و تشكیل محله‌ها و مراكز جدید و احداث خیابان‌های منظم كه در كنار آن مغازه‌ها و عمارات سبك اروپایی ساخته شده بود، چهره سنتی شهر تهران در بخش‌های جدید دگرگون شد، در حالی كه محله‌های قدیمی با بافت ارگانیك و ساختمان‌هایی با معماری سنتی در پیرامون مركز قدیمی بازار با استحكام پابرجا ماندند و دوگانگی اجتماعی ـ اقتصادی به دوگانگی كالبدی شهر نیز منجر شد.

 
تهران سیر تحول (قسمت اول)تهران سیر تحول (قسمت اول)

نهضت تجددخواهی مشروطیت كه موجب انقراض سلسله قاجاریه شد نگاه به غرب و كشورهای اروپایی داشت. دموكراسی و آزادی‌خواهی در مقابل عقب‌افتادگی و استبداد ناشی از یك و نیم قرن حكومت قاجاریه خواست تمامی ملت ایران بود. تفنن‌‌طلبی حكام قاجار، به‌ویژه ناصرالدین‌شاه، مظفرالدین‌شاه و احمدشاه كه برای ارضای لذات این حكمرانان هزینه‌های سنگین چندین سفر طولانی مدت آنها به خزانه ضعیف كشور تحمیل شد این حُسن را داشت كه مردم ایران فهمیدند دنیا تحولات بزرگی را پشت سرگذاشته است و اوضاع و احوال آن سوی دنیا، اروپا، با زمان اوایل سلسله صفویه كه تماس نزدیك با ایران برقرار شد كاملاً متفاوت است.

 
نمادگرائینمادگرائی

فعالیت های هنری را می توان فعالیتی دانست که حاصل آن منجر به آفرینش اثری شود که افزون بر کارکردهای احتمالی نخستین، یعنی کارکردهای مربوط به جنبه های کاربردی یک اثر، کارکردی زیبا شناسانه، یا مربوط به بیان و انتقال عواطف و احساسات یا کارکردی اجتماعی-فرهنگی یا جنبه ای آیینی و نمادپردازانه داشته باشد.

 
میراث فرهنگی و تکوین هویت جمعیمیراث فرهنگی و تکوین هویت جمعی

میراث فرهنگی مقوله ای است که بسیاری از مردم، کمابیش نسبت به آن، حداقل نوعی شناخت و آگاهی دارند. شاید بتوان این موضوع را ابتدا از نام آن آغاز کرد. واژه ی میراث در مفهوم واقعی خود به معنای پدیده ای است که از گذشته به جای مانده است، واژه های ارث و میراث غالباً به نوعی دارایی اشاره دارد که از گذشته به جای مانده است. دارایی و ملکیتی که اعتبار از گذشته خود می گیردو به جهت همین دیرینه سالگی است که دارای ارزش است و نیز به جهت آنکه به توارث به ما رسیده است، گاه خود را مجاز می دانیم که هر طور بخواهیم آن را مورد استفاده قرار دهیم یا به عبارت دیگر آن را مصرف کنیم.

 
فضاهای شهری و فرهنگ شهروندی در ایرانفضاهای شهری و فرهنگ شهروندی در ایران

در گذشته نحوه ی شکل گیری گروه های اجتماعی بر اساس روابط قبیله ای، قومی، آیینی و مانند آن بود. برخی از جامعه های کوچک براساس نوعی سلسله مراتب اجتماعی ساماندهی و اداره می شدکه نوعی امتیازات اجتماعی از قبیل اقتدار ناشی از روابط خویشاوندی، آیینی، ثروت و مانند آن موجب ارتقاء برخی از افراد و گروه ها در روابط اجتماعی می شد...

 
شهر جهان سومیشهر جهان سومی

معرفی کتاب : دراکاکیس اسمیت ، دیوید،(1377)،شهر جهان سومی ،جمالی ، فیروز ،نشر توسعه ،تهران.
مشخصات ظاهری:142 صفحه، مصوّر،جدول بندی، نقشه ، سیاه و سفید

 
سی سال با سیروس! سی سال با سیروس!

سیروس، اندیشه‌ای بلند داشت و دلی گسترده و همتی نمونه؛ نخستین کنگره جهانی ادبیات کودکان و نو جوانان در تهران به پیگیری و تلاش او آغاز به کار کرد. ... شعله‌ای جاودانه در دل و جان داشت .. شعله‌ای از مهربا نی به کودکان و نو جوانان این خاک پاک سیروس طاهباز، دوم دی ماه در بندر انزلی به دنیا آمد و شامگاه 25 اسفندماه به جهانی دیگر رخت بربست. او سال‌ها مدیریت انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را برعهده داشت. همچنین مجموعه شعرها و نامه‌های نیما یوشیج را گردآوری و منتشر کرد. ترجمه کتاب«پیروزی بر شب»، «کی از کی می‌ترسه»، «دعای مرغ آمین»، «حکایت مرد و دریا» و... از جمله آثار او برای کودکان و نوجوانان است.

 
عکس‌ها خودشان گواهی می‌دهند...پای صحبت محمدابراهیم علمی‌پور؛ عکّاس عکس‌ها خودشان گواهی می‌دهند...پای صحبت محمدابراهیم علمی‌پور؛ عکّاس

صبح یک روز زمستانی است. در نزدیکی میدان شهرداری رشت به دنبال عکاسی کارلو می‌گردیم. عکاسی کارلو با بیش از پنجاه سال سابقه‌ی عکاسی از مردم رشت، بسیار شناخته شده است و ما برای دیدار و صحبت با مدیر «فتوکارلو»، محمدابراهیم علمی‌پور، کم‌طاقتیم. در کنار ورودی بازار محلی رشت، عکاسی را پیدا می‌کنیم امّا درهمان لحظه‌ی اوّل، شوکِ دیدن یک آگهی فوت ما را بهت‌زده می‌کند!

 
 تهرانگردی بعد از مسجدجامعی تهرانگردی بعد از مسجدجامعی

محیط طباطبایی : بین بافت فرسوده و بافت تاریخی تفاوت وجود دارد، ‌بخشی از بافت فرسوده ارزش تاریخی و میراثی دارد اما، بین وضعیتی که ما در ایران داریم و آثار میراثی و باستانی در کشورهای مقصد گردشگری در دنیا تفاوت‌هایی وجود دارد...

 
گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت سوم)گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت سوم)

کوچک خان برخلاف دیگر جناح های جنبش وانقلاب جنگل یعنی هم جناح راست جنگل وهم جناح چپ جنگلیها از کشتن انسان ها بیزار بود حتی اگر دشمن بوده باشند. ما می دانیم که به طور مکرر چه در جریان جنبش وانقلاب جنگل وچه پس از آن که قلم در دست کسانی بود که متاثر از فرهنگ سیاسی بلشویکی می نوشتند، این وجه ازشخصیت کوچک خان مورد تعرض وانتقادبسیار بوده واز این که در کشتن محافظه کارو محتاط بوده، همواره مورد سرزنش بوده...

 
گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت دوم)گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت دوم)

ببینید منظور من از گسست این است که پس از ورود تئوری بلشویکی از دروازه انقلاب جنگل وحاکمیت 17ماهه آن در انقلاب جنگل به تدریج طی حدود یک دهه پس از آن این تئوری با تلاش های ترویجی وحمایت دولت انقلابی شوروی وحاکمیت رو به استبداد دوره رضاخانی وغلبه خشونت روزافزون استبداد پهلوی اول، به فرهنگ سیاسی غالب نخبگان سیاسی مبارزدرایران تبدیل شد وفرهنگ سیاسی برخاسته از انقلاب مشروطه به تدریج دست کم نزد مبارزان راه آزادی وعدالت به حاشیه رانده شد.

 
گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت اول) گفتگو با ناصر عظیمی: روایتی دیگر از کوچک خان (قسمت اول)

اگر چه من سالهاست که پایتخت نشین بوده ام لیکن زاده گیلان هستم. نیمی از عمر وخاطرات من درهمین سرزمین سبز ودوست داشتنی سپری شده است. از کوچکی هم داستان کوچک خان را با روایت های گوناگون وبا مواضع متفاوت شنیده وبعدها خوانده بودم...

 
 تاریخ شکل شهر تاریخ شکل شهر

معرفی کتاب : موریس،جیمز،1389، تاریخ شکل شهر، ترجمه راضیه رضازاده، تهران: دانشگاه علم و صنعت تهران.

 
جغرافیای اجتماعی شهرها، اکولوژی اجتماعی شهرجغرافیای اجتماعی شهرها، اکولوژی اجتماعی شهر

معرفی کتاب : جغرافیای اجتماعی شهرها، اکولوژی اجتماعی شهر، دکتر حسین شکوئی، تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، 1389

 
فقدان شهر،ویژگی اصلی تاریخ قدیم گیلان (قسمت دوم)فقدان شهر،ویژگی اصلی تاریخ قدیم گیلان (قسمت دوم)

اکنون پرسش مقدر این است که نبود شهر درگیلان چه علتی داشت واز چه زمانی گیلان توانست براین ضعف تاریخی خود غلبه نماید؟پاسخ به اجمال این است که فقدان شهر در گیلان به فقدان تمرکز قدرت دراین محدوده ی جغرافیایی بر می گشت. اما بلافاصله این پرسش مطرح می شود که فقدان تمرکز قدرت خود از چه چیزی ناشی می شد؟ پاسخ به این پرسش هامستلزم بیان مبسوطی از ویژگیهای تاریخ گیلان است که دراینجافرصت آن فراهم نیست لیکن می توان به اجمال خطوط کلی را بیان کرد.

 
فقدان شهر،ویژگی اصلی تاریخ قدیم گیلان (قسمت اول)فقدان شهر،ویژگی اصلی تاریخ قدیم گیلان (قسمت اول)

ناصر عظیمی : یکی از شاخص های مهم در بررسی وشناخت تاریخ هر کشور ویا منطقه ای، بررسی استعداد پیدایش شهر درآن محدوده است.زیرا چنان که «رابرت پارک» نظریه پرداز مکتب شیگاگو با هوشمندی گفته است، «شهر کارگاه تمدن بشر بوده است». بدین ترتیب نبود این کارگاه درهرمحدوده ای به معنی کند وبطئی شدن فرایند تحول تاریخی وتاخیردرتغییرات تاریخ ساز آن محسوب می شود.