مقالات معماری و شهرسازی

آن دورانآن دوران

نسیم ایران منش : من به دورانی از شهر اشاره می کنم که در آن دوره شهرها دارای بافتی سنتی و سازگار با دو عامل اقلیم و حضور شهروندان بودند. قاعدتا زندگی امروزی در یک بافت کهن امکان پذیر نیست ، دوران جدید به تسهیلاتی دست یافته است که صرف نظر از آنها امکان پذیر نیست ولی برای امروزی شدن نباید دیروز را زیر پا گذاشت و هربار تجربه ثابت کرده است که چقدر این کار دارای نواقص و معایب است. شهرهای تاریخی ما دارای خواصی بود که شهرسازی مدرن با ناآگاهی آن را متلاشی کرد و از بین برد.

 
هویت معنائی ومعنوی معماری (قسمت اول)هویت معنائی ومعنوی معماری (قسمت اول)

بنا دارای سه ساحت است: ساحت اول نوعی سرپناه است در جهت حفظ و امنیت انسان در برابر گزندها. ساحت دوم ساختمان است که در آن علاوه بر کارکردهای مورد نیاز، عناصری از زیبایی شناسی و امنیت روانی ظهور می یابد. ساحت سوم معماری است یعنی بنایی که در آن معنا مقدم بر فرم است و به یک عبارت در معماری، معانی و مفاهیم صورت تجسمی می یابند...

 
نور و رنگ (قسمت اول)نور و رنگ (قسمت اول)

نور و رنگ عناصری هستند كه از دیرباز نقش‌ مهمی در معماری سنتی ایران ایفا کرده‌اند. كاربرد سایه و نور با یكدیگر از جمله آثاری است كه حسی عرفانی به فضا، به ویژه فضاهای مذهبی مانند مساجد می دهد. با در نظر گرفتن نور به عنوان مؤلفه اصلی فضا، این ترکیب جامع و كلی، همراه با فضاهای مجاور، شكل خاصی از سازمان یافتگی متمركز شده را پدید می آورد که در آن سلسله مراتب، الگوی كلی ای به معنا می بخشد...

 
نابغه ی مهاجرنابغه ی مهاجر

چرا به وجد نیائیم وقتی که میشنویم، مریم میرزاخانی، بانوی دانشمند هموطنمان از سوی اتحادیه ی جهانی ریاضیات (IMU) مدال فیلدرز را از بابت تحقیقات بنیادینش در ریاضیات دریافت می کند. افتخاری که معادل نوبل در رشته ریاضیات است نصیب ریاضیدان ایرانی دانشگاه استنفورد می شود یک ایرانی خوش استعداد و دارای نبوغ منحصر به فرد که یادآور تاریخ پر افتخار علم و دانش این سرزمین است و بدون تردید، دنبال نسل دانشمندانی چون حکیم عمر خیام، ریاضی دان بزرگ ایرانی است که با ارائه راه حلی در معادلات درجه سوم و مطالعاتش درباره اصل پنجم اقلیدس، به عنوان ریاضی دان برجسته در تاریخ علم جاویدان گشته است...

 
پیوند معماری سنتی با حکمتپیوند معماری سنتی با حکمت

در بررسی معماری سنتی ایران و تفاوت ویژگي‌های ان با معماری مدرن با استاد برجسته فلسفه؛ دکتر غلامرضا اعوانی، رئیس هیئت مدیره انجمن حكمت و فلسفه ایران، رئیس انجمن بین‌المللی فلسفه اسلامی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و عضو هیئت مدیره فدراسیون بین‌المللی انجمن‌های فلسفه جهان به گفت‌وگو نشستیم که اکنون گزارش آن از نظر شما مي‌گذرد.

 
از خلع ماده تا درك ملكوتاز خلع ماده تا درك ملكوت

بحث‌ از مساجد دارای معماری سنتی از آن دسته موضوعاتی است كه با غور در آن، یافته‌های قدیمی، هر چند باارزش، همچون مقدمه‌ای به نظر مي‌رسند. به همین جهت بررسی معانی معماری سنتی مسجد كهنه‌شدنی نیست و این حیرت‌آور است كه بنایی متعلق سالیان دور یا نزدیك همچنان با نمازگزار یا هر بیننده‌ای لب به سخن گفتن باز مي‌كند و زنده بودنش را به رخ مي‌كشد. سید محمد بهشتی ماندگاری مساجد را وابسته به دو عامل مي‌داند: تلاش معمار برای سیر از ظاهر به باطن و خلع ماده كردن مصالح. اگرچه در گفت و گویمان بدون محدودیت از مساجد كهن، مدرن و امروزی شهر تهران سخن گفته ایم.

 
گفتگو با ناصر فکوهی: هراس در بستر آنومی اجتماعیگفتگو با ناصر فکوهی: هراس در بستر آنومی اجتماعی

زلزله، مثل هر پدیده یا بلای طبیعی دیگری با احتمال وقوع بالا و فاجعه آمیز، ممکن است دیر یا زود هر شهری را طعمه خود کند. ممکن است 5 ریشتر باشد و وسط بیابان و خالی از سکنه سر باز کند یا اینکه 10 ریشتر باشد و سال ها در کمین کلان شهری پر جمعیت منتظر بماند و در دل شهروندانش هراس ایجاد کند...

 
گفتگو با ناصر فکوهی: ضرورت مطالعات بین رشته ایگفتگو با ناصر فکوهی: ضرورت مطالعات بین رشته ای

مهم ترین ضرورتی که می توان از آن سخن گفت، پیچیدگی روزافزون سیستم های اجتماعی در همه ابعاد آنها و در کلی ترین مفهومی است که از این واژه می توان درک کرد. منظور من آن است که در یک دید عمومی ما باید افزون بر سیستم هایی که را که به طور متعارف «اجتماعی» می نامیم، سیستم های دیگری چون سیستم های اقتصادیریال فناورانه، سیاسی، و غیره را نیز که همگی به وسیله کنشگران اجتماعی عمل می کنند در نظر داشته باشیم...

 
زندگی شهری : میدان چیست؟زندگی شهری : میدان چیست؟

از مهم ترین ویژگی زندگی شهری امروز وجود روابط پیچیده اجتماعی است.بخشی از این روابط در محیط کار و فعالیت شکل می گیرد ولی بخش زیادی از آن در قالب تعاملات اجتماعی در فضاهای شهری مفهوم می یابد.بنابراین فضای شهری در رشد اجتماعی شهروندان نقش مهمی ایفاء می کند...

 
شکل منسجم شهر (معرفی کتاب)شکل منسجم شهر (معرفی کتاب)

تولایی، نوین، 1387،شکل شهر منسجم، اهران : امیر کبیر
«شهر» و «شکل شهر» موضوعی است که اندیشمندان متفاوتی در مورد آن به نظریه پردازی پرداخته اند .کتاب «شکل شهر منسجم» کتابی است که به بررسی آراء اندیشمندان و نظریه پردازان شهر ساز و معمار راجع به شکل شهر و انسجام آن می پردازد.این کتاب از پنج فصل تشکیل شده است. در فصل اول نگارنده به تعریف مفاهیم - از نظر معماری و شهرسازی- به کار رفته در کتاب مانند شکل ، شکل شناسی ، ساختار، نظم و انسجام می پردازد

 
معماری دوران پهلویمعماری دوران پهلوی

در این نوشتار تلاش می شود تا معماری معاصر ایران که همزمان با دوران پهلوی است، مورد بررسی قرار بگیرد. اگر مبنا را برای معماری معاصر ایران، سال 1300 قرار بدهیم ؛ می توان تقسیم بندی معماری معاصر را بدین صورت انجام داد: دوره اول از سال 1300 تا 1320 و دوره دوم از سال 1320 تا 1340 و دوره سوم را از سال 1340 تا به امروز...

 
نظام مدیریت شهری از دیدگاه نظام شناختینظام مدیریت شهری از دیدگاه نظام شناختی

از منظر نظام شناختی، که روشی است کل نگر و متکی بر قدرت ترکیبی ذهن، نظام مجموعه ای است از عناصر که در ارتباط متقابل با یکدیگر کلیتی واحد و هدف دار را تشکیل می دهند. هدف هر نظام در رابطه با نظام شامل آن مشخص شده و باید هم سو با آن باشد...

 
شهر و روند توسعهشهر و روند توسعه

طراحی واحدهای مسکونی در ایران از حدود یک قرن پیش ابتدا به سبب دگرگونی هایی که در بافت شهری ایجاد شد، و سپس به علت تغییر تدریجی الگوهای رفتاری، تحول یافت. احداث خیابان های مستقیم موجب شد که نحوه تقسیم زمین دگرگون شود و قطعات زمین به شکل منظم، غالباً به صورت مستطیلی که طول ان عمود بر خیابان بود، تقسیم شود...

 
زباله های دیجیتالی و الکترونیکیزباله های دیجیتالی و الکترونیکی

زباله های الکترونیکی اگر چه حجم کمتری نسبت به دیگر پسماندها دارند اما قدرت نفوذپذیری، ماندگاری و شدت آلودگی مواد سمی و تشعشعات آنها بیشتر است. آلودگی های نوین و خطرناکی که هنوز خیلی ها با خطرات آن آنگونه که باید، آشنا نیستند...

 
تهران و مشکلات عمران شهریتهران و مشکلات عمران شهری

فعالیت های نوسازی و بهسازی در شهرهای ایران از سال 1310 آغاز شد. در سال 1320 در اثر جنگ جهانی دوم این فعالیت ها متوقف شد. در سال 1345 با تصویب قانون جدید شهرداری ها فعالیت در این زمینه مجدداً آغاز گشت. در سال 1347 قانون نوسازی و عمران شهری از تصویب گذشت. در قانون سال 1351 تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن نیز موادی در مورد عمران و نوسازی شهری گنجانده شده است. ب

 
بهای گزاف برای بی اعتنایی هابهای گزاف برای بی اعتنایی ها

تصادفی نبود که آقا محمدخان قاجار، تهران را به عنوان محل تاج گذاری و بعد از آن مرکز دارالخلافه خود، انتخاب نمود. مورخان این انتخاب را نهایت زیرکی سر سلسله قاجار برای تعیین مرکز حکومت نوپا و استیلای سیاسی و نظامی بر ابعاد گسترده سرزمینی پهناور و ملوک الطوایفی می دانند. انتخابی که هنوز هم جانشین ندارد.

 
فناوری تصویری به حفظ تاريخ شفاهی کمک می‌کند فناوری تصویری به حفظ تاريخ شفاهی کمک می‌کند

تام نيور استاد تاريخ کالج کارتاژ(1) گفت: «تاريخ شفاهي همه چيز را زنده مي‌کند، خيلي بيشتر از خواندن يک کتاب درسي درباره موضوع تاثير دارد و به شما کمک مي‌کند که يک اتفاق تاريخي مشخص را با خانواده و يا جامعه خود ارتباط دهيد».

 
نقد و تحلیلی بر تعاریف معماری اسلامی نقد و تحلیلی بر تعاریف معماری اسلامی

مجتبی امانی مهر : در اذهان بسیاری از خواص و غالب عوام چنین جا افتاده است که معماری اسلامی یعنی هر بنایی که گنبد و گلدسته دارد و معماری آن با عناصر طاق و طاقنما و رواق و هشتی و مقرنس و امثالهم به هم بافته شده است !

 
شهرهای تاریخی جهان اسلام: تهران (بخش پنجم)شهرهای تاریخی جهان اسلام: تهران (بخش پنجم)

طی حکومت رضا شاه پهلوی ساختارهای شهری به گونه ای رادیکال دگرگون شده و تهران به واقع پایتخت کشور شد. در سال 1930 قانون شهرداری (قانون بلدیه) منجر به تحقق بخشیدن به اولین طرح شهرسازی با ساخت خیابانهای اصلی گشت (قانون 1933/1312)، این طرح از استخوانبندی قدیمی شهر یا خط دیوارهای دفاعی عبور می کرد.

 
شهرهای تاریخی جهان اسلام: تهران (بخش چهارم)شهرهای تاریخی جهان اسلام: تهران (بخش چهارم)

کاخ تابستانی ناصرالدین شاه نقطه ی اوج معماری کشوری در دوره قاجار محسوب می شود. در بین جانشینان وی تنها مظفرالدین شاه (1907-1896) پروژه های معماری را اجرا کرد و این امر در حد بسیار اندکی بود. تزئینات بوسیله آجرهای سرامیک که نقش و نگارهای ایرانی به سبک اروپایی-ایرانی را به نمایش می کشیدند، در کاخ گلستان به کار رفته بودند (1899)...