مقالات معماری و شهرسازی

آب و هواآب و هوا

مستندات تاریخی دلالت بر آن دارد که ایرانیان از پیشگامان دانش ها و فرهنگ و مدنیت بشری بوده و به علوم و فنون توجهی بلیغ داشته اند. مخصوصاً پیشرفتهای آنان در علوم و فنون، طب و نجوم، اقلیم شناسی، کشاورزی و آبیاری و فلسفه قابل توجه بوده است.

 
حوضی با ماهی قرمزحوضی با ماهی قرمز

دکتر محسنیان راد : گویا 18 آبان 1324 به دنیا آمدم؛ پشت جلد یک قرآن مانده از آن روزگار این را می¬گوید. اما شناسنامه، جوان¬تر نشان می¬دهد و 25 آذر را ثبت کرده است. احتمالا در آن 37 روز بی¬هویتی، مادر تحصیل کرده دبیرستان¬های دوران رضاشاهی و پدر بازرگان، در مذاکرات فی مابین، در تردید بودند که آیا به حضور من در این جهان رسمیت بدهند یا ندهند.

 
معمار مساجد (قسمت اول)معمار مساجد (قسمت اول)

به سال 1283 در تهران بخش پنج قدیم در کوچه قلمستان چشم به دنیا گشودم. نام مرا حسین گذاردند و پس از آنکه شناسنامه صادر نمودند، شدم حسین آقا فرزند استاد محمد خان، معمار لُر، که در موقع تعویض شناسنامه طبق قانون «آقا» از نام صاحب شناسنامه و «خان» از نام پدر حذف و «لُر به لرزاده» تبدیل شد...

 
فرهنگ ایران در ژاپن (قسمت پنجم)فرهنگ ایران در ژاپن (قسمت پنجم)

در «کعبة زرتشت» در فارس، علاوه بر ایزد، ایزدبانو نیز پرستش می‌شد. در این فضا اهوره‌مزدا با الهه آناهیتا، آیین سرّی مرتبط با میترا را که فرزند دو ستون بود، انجام می‌دادند. پرستش چنین خانواده مقدسی با گذر از راههای استپی و از طریق شیلا به ئوزوماسا رسید. اندیشه خانواده مقدس را در روایت امپراتور چوآی، ملکه جینگو و امپراتور اوجین۲۷ می‌توان دید.

 
فرهنگ ایران در ژاپن (قسمت چهارم)فرهنگ ایران در ژاپن (قسمت چهارم)

... «بودیساتوا میروكو» در دین بودایی، «میروكو» خوانده می‌شود كه از تلفظ سنسكریت «میتریه»(Mairtreya) گرفته شده و هیچ شكی هم در آن ندارند؛ اما از میتریه، «میروكو» به دست نمی‌آید. میروكو بودای منجی است كه پنج میلیارد و 670 میلیون سال بعد از مرگ بودا در خانه یك برهمن مجدداً متولد خواهد شد و خواهد آمد...

 
منوچهر ستوده - آشنایی با ایران شناسانمنوچهر ستوده - آشنایی با ایران شناسان

منوچهر ستوده (زاده ۲۸ تیر ۱۲۹۲ در تهران) ایران شناس، جغرافی دان، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر ایرانی است. پدربزرگش آقا شیخ موسی از یاسل نور که منطقه‌ای ییلاقی و کوهستانی است، به تهران آمد. منوچهر در هفت سالگی به مدرسه ابتدایی آمریکایی رفت و دوره شش ساله ابتدایی را در این مدرسه گذراند. سال ۱۳۱۳ وارد دانشسرای عالی شد و نزد استادانی چون سید محمد مشکات و علی اکبر شهابی درس خواند. نخستین مقاله خود را در ۱۳۱۵ درباره «مطالعات تاریخی و جغرافیایی مسافرت به قلعه الموت» نوشت.

 
هویت معنائی و معنوی معماری (قسمت دوم)هویت معنائی و معنوی معماری (قسمت دوم)

مورخان و محققان، بناهای معماری دوره تیموری را به چهار بخش تقسیم می کنند: 1-بناهای عهد تیمور: 808-772هجری .2-بناهای عهد شاهرخ و گوهرشاد:821-808هجری. 3-بناهای عهد سلطان حسین بایقرا:918-815 هجری. 4- بناهای دوره ترکمانان(قراقویونلوها یا گوسفند سیاهان و آق قویونلوها یا گوسفند سپیدان(873-783)...

 
نور و رنگ (قسمت دوم)نور و رنگ (قسمت دوم)

یكی دیگر از ویژگی های معماری اسلامی ایرانی را می توان در انتخاب، كاربرد و تركیب مواد مشاهده كرد. مطالعه نمونه‌های مختلف آثار اسلامی نشان می دهد كه هنرمندان این عرصه دانش زیادی در خصوص قابلیت‌های طبیعی مواد مختلف دارند و تلاش خود را برای استفاده از آنها به كار می گیرند. مواد برای معماری سنتی ارزش زیادی دارند...

 
معماری، شعر و سیاستمعماری، شعر و سیاست

باید دانست كه هم شعر و هم نثر كار خود را با واژگان انجام می دهند، نه با معانی. معانی نسبت به واژگان، ثانوی هستند. واژگان بنیادین هستند.(ابن خلدون) بنابراین ضروری است كه معنای شعر بر صورت(form) آن غالب نشود و كاركرد آن را از بین نبرد. به عكس، شعر همان صورت شعر است؛ به عبارت دقیق تر بازتولید آن به مثابه یك بازنمود منحصربه فرد و ضروری از یك وضعیت؛ یا به بیان دیگر قدرت شعر همان اندیشه‌ای است كه در خواننده ایجاد مي‌كند.(پل والری)...

 
جویندگان غیر مجاز گورهای باستانیجویندگان غیر مجاز گورهای باستانی

حکایت روستای پدری نگارنده در نزدیکی شهر اردبیل از نظر دفینهها، گورها و زیر خاکیهای به جای ماندهتاریخی، حکایت پر آب و آهی است که از سویی یه بیمهری و بیتوجهی گرفتار شده و از دیگر سو با چپاول و تخریب سوداگران آثار قدیمی و جستجوگران گورها و محوطههای تاریخی و باستانی در حال نابودی است...

 
جایگاه معماری در فلسفه هنرهگلجایگاه معماری در فلسفه هنرهگل

هستی شناسی از جمله مسائل مهم فلسفه است و فلاسفه غربی در مورد این مساله مواضع متفاوتی را اخذ كردند. پس از دكارت ماده باوری، ایده آلیسم و ثنویت پاسخ های اصلی فلاسفه غربی به این مساله بوده است. توضیح این مساله این است كه عالم واقع از چه جوهری تشكیل شده است. آیا واقعیت صرفا مادی است یا اینكه امور روحانی نیز سهمی از واقعیت دارند...

 
 فنون تاریخ شفاهی: نحوه برنامه‌ریزی و اجرای مصاحبه‌های تاریخ شفاهی -1 فنون تاریخ شفاهی: نحوه برنامه‌ریزی و اجرای مصاحبه‌های تاریخ شفاهی -1

در خزانه فربه و پر و پیمان متدولوژیِ مورد استفاده در پژوهش‌های حوزه تاریخ، مردم‌شناسی و ادبیات عامیانه، مصاحبه‌های تاریخ شفاهی نیز یکی از ابزارهای عرصه تحقیقات است که اطلاعاتی دربارة گذشته را از شاهدان و ناظران و حاضران و بازیگران وقایع گذشته گردآوری می‌نماید. بدین وسیله، داده‌هایی در مورد وقایع، مردم، تصمیمات و فرایندهایی که در اسناد و مدارک مکتوب پیدا نمی‌شوند یا ثبت نشده‌اند گردآوری می‌شود...

 
زیباشناسی شیوه گراییزیباشناسی شیوه گرایی

زیباشناسی رنسانس كلاسیك با تمام مفاهیم اصلی‌اش از جمله Concinnitas و grazia، هارمونی و شكوه، طبیعت و ایده، آن‌قدر گسترده و جامع بود كه می توانست فقط با اصلاحات اندكی تداوم یابد. حتی اگر تغییرات بزرگی نیز روی می‌داد باز این امکان وجود داشت که حفظ شود، همان‌گونه كه این مسأله را در نظریه هنر و شعر قرن 16 كه به طور مختصر از آن بحث خواهیم كرد، می‌توان دید. و در واقع،‌ پس از ربع اول قرن تغییری بزرگ در هنر روی داد. اساتید دوره رنسانس، یعنی لئوناردو و رافائل، دیگر در قید حیات نبودند...

 
سرچشمه‌های جنبش فتوریسمسرچشمه‌های جنبش فتوریسم

در ابتدا فتوریسم به‌عنوان جریانی ادبی پیش از جنگ جهانی اول آغاز شد. موسس این جریان فیلیپو توماسو مارینتی(1876-1944) بود و ایتالیا و روسیه، دو قطب اصلی این جریان بودند. او در تاریخ20 فوریه 1909 در روزنامه فیگارو بیانیه‌ای منتشر كرد و در این بیانیه به ایده‌ها و نظریه‌های فتوریسم پرداخت که در بخش‌های بعد به تفصیل بدان پرداخته خواهد شد. این بیانیه همچنین در مجله خود مارینتی كه در سال 1905 تاسیس شده بود نیز به چاپ رسید...

 
معماری و ادبیات تا ابتدای مدرنیتهمعماری و ادبیات تا ابتدای مدرنیته

علیرضا بخشعلی :‌ نگاه من به ادبیات و هنر و معماری یک نگاه ادراکی ست. این به علت گرایش ذاتی من به موسیقایی چه در گفتار و چه در نثر و چه در نظم است. زبان ما یک زبان و لحجه های موسیقایی ست و مادرانمان حتی کلمات را گاه تغییر می دادند تا موسیقایی گفتار آن دلنشین تر باشد و وزن گفتار حفظ شود...

 
حقوق شهروندیحقوق شهروندی

قمر فلاح : حقوق شهروندی، به نوعی تكامل یافته حقوق بشر مطرح در قرن 18 و حقوق سیاسی مطرح در قرن 19 است كه ناظر به تأمین حقوق انسان در محیط زندگی و محیط جهانی همراستا با تغییرات جهانی شیوه‏ها و سبك زندگی است.

 
آن دورانآن دوران

نسیم ایران منش : من به دورانی از شهر اشاره می کنم که در آن دوره شهرها دارای بافتی سنتی و سازگار با دو عامل اقلیم و حضور شهروندان بودند. قاعدتا زندگی امروزی در یک بافت کهن امکان پذیر نیست ، دوران جدید به تسهیلاتی دست یافته است که صرف نظر از آنها امکان پذیر نیست ولی برای امروزی شدن نباید دیروز را زیر پا گذاشت و هربار تجربه ثابت کرده است که چقدر این کار دارای نواقص و معایب است. شهرهای تاریخی ما دارای خواصی بود که شهرسازی مدرن با ناآگاهی آن را متلاشی کرد و از بین برد.

 
هویت معنائی ومعنوی معماری (قسمت اول)هویت معنائی ومعنوی معماری (قسمت اول)

بنا دارای سه ساحت است: ساحت اول نوعی سرپناه است در جهت حفظ و امنیت انسان در برابر گزندها. ساحت دوم ساختمان است که در آن علاوه بر کارکردهای مورد نیاز، عناصری از زیبایی شناسی و امنیت روانی ظهور می یابد. ساحت سوم معماری است یعنی بنایی که در آن معنا مقدم بر فرم است و به یک عبارت در معماری، معانی و مفاهیم صورت تجسمی می یابند...

 
نور و رنگ (قسمت اول)نور و رنگ (قسمت اول)

نور و رنگ عناصری هستند كه از دیرباز نقش‌ مهمی در معماری سنتی ایران ایفا کرده‌اند. كاربرد سایه و نور با یكدیگر از جمله آثاری است كه حسی عرفانی به فضا، به ویژه فضاهای مذهبی مانند مساجد می دهد. با در نظر گرفتن نور به عنوان مؤلفه اصلی فضا، این ترکیب جامع و كلی، همراه با فضاهای مجاور، شكل خاصی از سازمان یافتگی متمركز شده را پدید می آورد که در آن سلسله مراتب، الگوی كلی ای به معنا می بخشد...

 
نابغه ی مهاجرنابغه ی مهاجر

چرا به وجد نیائیم وقتی که میشنویم، مریم میرزاخانی، بانوی دانشمند هموطنمان از سوی اتحادیه ی جهانی ریاضیات (IMU) مدال فیلدرز را از بابت تحقیقات بنیادینش در ریاضیات دریافت می کند. افتخاری که معادل نوبل در رشته ریاضیات است نصیب ریاضیدان ایرانی دانشگاه استنفورد می شود یک ایرانی خوش استعداد و دارای نبوغ منحصر به فرد که یادآور تاریخ پر افتخار علم و دانش این سرزمین است و بدون تردید، دنبال نسل دانشمندانی چون حکیم عمر خیام، ریاضی دان بزرگ ایرانی است که با ارائه راه حلی در معادلات درجه سوم و مطالعاتش درباره اصل پنجم اقلیدس، به عنوان ریاضی دان برجسته در تاریخ علم جاویدان گشته است...