مقالات معماری و شهرسازی

خاطراتی از ایران اواسط قرن بیستم (قسمت اول)خاطراتی از ایران اواسط قرن بیستم (قسمت اول)

این سخنرانی در مرکز خاورمیانه کالج سنت آنتونی آکسفورد در تاریخ 8 مارس 1988 انجام گردید. استاد لمبتون، فارسی را در دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه لندن فرا گرفت. در زمان جنگ جهانی دوم، وابسته مطبوعاتی نمایندگی سیاسی (بعداً سفارت) بریتانیا در تهران بود....

 
معماری و راز جاودانگی معماری و راز جاودانگی

معرفی کتاب - معماری و راز جاودانگی : راه بی زمانِ ساختن، کریستوفر الکساندر، ترجمه ی مهرداد قیومی بید هندی، تهران، 1381، مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 479 صفحه

 
بافت تاریخی ستون فقرات شهر است بافت تاریخی ستون فقرات شهر است

وقتی از بافت تاریخی درمورد شهرهای ایران صحبت می‌شود باید یک تفاوت اصلی را در نظر بگیریم و آن عبارت است از اینکه در ایران تمامی شهرها تاریخی هستند و این شهرها دارای فضایی به لحاظ کالبدهای تاریخی هستند که به آن بافت تاریخی می‌گویند. بنابراین بافت تاریخی جدا از شهر نیست و از این‌رو بهتر است به جای بافت تاریخی از عنوان شهر تاریخی استفاده کنیم. با این تعریف وقتی قرار باشد برای یک بخش تاریخی برنامه‌ریزی شود، کل شهر و سپس جایگاه بخش‌های تاریخی به طور خاص مدنظر قرار داده می‌شود.

 
 از آماتورها تا شهروند خبرنگاران از آماتورها تا شهروند خبرنگاران

روزنامه‌نگاري با توليد انبوه خبر و گزارش براي عموم مردم به صورت آماتوري در سده‌هاي هفدهم و هجدهم آغاز شد و سير تحول آن در نيل به حرفه‌اي‌گري مرهون آزمون و خطاهاي بسياري در سده‌هاي نوزدهم و بيستم است. بلوغ روزنامه‌نگاري و حرفه‌اي‌گرايي سده بيستم طي مراحل مختلف محقق و با عبور روزنامه نگاران از مراحل سخت و رشد و تكامل حرفه‌اي با ياري مراكز علمي و پژوهشي و دانشگاهي ميسر شد...

 
توجه به شهرسازی، غفلت از معماریتوجه به شهرسازی، غفلت از معماری

سید علیرضا قهاری : به نظر می رسد در حال حاضر موقعیت وزارت راه و شهرسازی با موقعیت و موضع کلی دولت یازدهم هماهنگی و همخوانی دارد. به این معنا که اگر دولت توانسته جو آرام و امیدبخشی نسبت به آینده در جامعه ایجاد کند وزارتخانه ها از جمله وزارت راه و شهرسازی نیز در پناه این موضع کلی امیدوارند و تلاش می کنند بتوانند مشکلات اجرایی و نیازمندی های جامعه در بخش های گوناگون را پاسخ دهند.

 
 فناوری‌های رسانه‌ای و رسالت خبرنگار فناوری‌های رسانه‌ای و رسالت خبرنگار

کسانی چون مک لوهان و نیل پستمن به تاثیر فناوری‌های رسانه‌ای بر زبان و ذهنیت انسانی تاکید دارند. به نظر مک لوهان «رسانه همان پیام است» و پستمن نیز از غلبه استعاره زبان رسانه‌ای بر ذهنیت انسان سخن می‌گوید. به نظر این نویسنده فناوری‌های چاپ، تلگراف، عکاسی، فرستنده‌های رادیو و تلویزیونی و سرانجام تکنولوژی‌های رایانه‌ای هر کدام زبانی ویژه آفریدند و هر زبان به نوبه خود همه جهان را از نو می‌سازد و همه مفاهیم کهن را از نو تعریف می‌کند...

 
موسیقی و معمارانموسیقی و معماران

از دیر باز یا از همان زمان پیدایش هنر ارتباط بین قسمتهای مختلف هنر که همه آنها بدنه یک پیکر را تشکیل داده اند و از کثرت به وحدت رسیده اند و جواب این وحدت خلق آثاری شده که همگی به نوعی حرفی برای خود داشته اند و در مقاطعی جریان فکری ،سبک زندگی و سلیقه هنری مردم را نیز ارتقاء بخشیده است . از ارتباط بین انواع هنر میتوان به ارتباط معماری و موسیقی اشاره کرد...

 
 معماری مسجد در دوراهی سنت و مدرنیته معماری مسجد در دوراهی سنت و مدرنیته

معماری معاصر برای گره خوردن به مفاهیمی چون مسجدسازی نیازمند طراحی شیوه‌ای آینده‌گرا متکی بر ریشه‌های معماری اسلامی در ایران است. این شیوه بدون اتکا بر خلاقیت و یکتایی طراحی غیرقابل دستیابی است، اما بی‌شک مسیری است که از گلوگاه تاریخ عبور می‌کند.

 
تزئینات گچبری معماری عصر ایلخانیتزئینات گچبری معماری عصر ایلخانی

سلسله ایلخانی از حدود سال 663 هـ ق تا 756 هـ ق بر ایران کنونی و سرزمین های اطراف آن حکمرانی کرد. تا اواخر قرن هشتم هجری قمری، حکومت های دست نشانده ایلخانی مانند آل مظفر، همچنان بر نواحی ای از ایران حکومت می کردند. آثار نفیسی از این دوران مانند ابنیه منطقه یزد باقی مانده است.

 
خانه های ماخانه های ما

در محوطه دوم که عرض آن را بیست و طول آن را بیست و سه ذرع برآورد کردیم،سه طرف بنا داشت. سمت شمال و روبروی مدخل قطعه ای را به عرض هشت ذرع جدا کرده در آن یک تالار قلمدانی تقریباً در وسط و طرفین آن دو اطاق و دو ایوان جلو هر یک از این دو اطاق ساخته بودند که حیاط به اطاقها به وسیله چهار پله جلو ایوان مربوط شود.

 
حیاط، باغچه و حوض آبحیاط، باغچه و حوض آب

نظام باغ ایرانی، از کوچک ترین حیاط خانه تا بزرگ ترین باغ شهر را در بر می گیرد. پس حیاط یک خانه، باغی است کوچک به اضافه کارکردهایی که برای یک زندگی مستمر دارد...

 
شهر و فضاهای شهریشهر و فضاهای شهری

جوامع انسانی در طول تاریخ فضاهایی مناسب برای زیست خود پدید آورده اند که در مواردی این فضاها به عنوان آثار مهم هنری ثبت شده اند و برای فضاهای گوناگون واژه هایی وضع کرده اند، به عنوان مثال فضا (space) و فضای شهری (urban space) در بعضی موارد هم مجبور شده اند عناوین و ابزار جداگانه ای برای روش هایی که محیط زیست را با آن سامان دادهاند و ضع کنند( urban design). (Urban planning) که مترادف آن در فارسی (برنامه ریزی شهری، طراحی شهری) است...

 
سازمان فضایی شهر در دوره ایلخانی (قسمت دوم)سازمان فضایی شهر در دوره ایلخانی (قسمت دوم)

ساختمان شهر سلطانیه بر اساس نقشه ای از پیش طرح شده و بر مبنای شهرهای سنتی ایران شروع شده بود. این منطقه با تمام نیازهای زندگی مغولان سازگاری داشت و در دوره ارغون، جزو مناطق ویژه و توقفگاه های مطلوب چادرنشینان مغول به شمار می آمد. انگیزه دیگری که در ساخت شهر سلطانیه گفتنی است، تفکر به یادگار گذاشتن نام نیکو و حیات جاودانی از طریق ساخت بناهای ماندگار بود.

 
سازمان فضایی شهر در دوره ایلخانی (قسمت اول)سازمان فضایی شهر در دوره ایلخانی (قسمت اول)

یکی از تحولات عمده ای که در دوره ایلخانی خود را کم کم نمایان ساخت، پررنگ شدن دین و مسائل مذهبی در میان حاکمان ایلخانی بود تا حدی که افرادی چون غازان خان دین خود را به اسلام تغییر دادند.

 
قانونی در حوزه معماری نداریم / از زمان قاجار به این طرف معماری نداشته‌ایمقانونی در حوزه معماری نداریم / از زمان قاجار به این طرف معماری نداشته‌ایم

مدیر کل پیشین دفتر معماری و طراحی شهری می‌گوید ما از زمان قاجار به این طرف معماری نداشته‌ایم و متوجه فقدان آن هم نشده‌ایم.

 
هویت پایتخت در گذر زمانهویت پایتخت در گذر زمان

گفت و گو با مهندس سیدمحمد بهشتی
به نظر می رسد تهران یک شهر طبیعی و ارگانیک نیست و سیری طبیعی را در تبدیل شدن از شهر به روستا طی نکرده، بلکه یک اراده ملوکانه باعث تبدیل شدنش به شهر شده است.
تهران همانند یک ظرف خالی بوده که مهاجرین آن را پر کردند، به همین دلیل می توان گفت که تاریخ تهران، تاریخ مهاجرت هاست، نظر شما راجع به این دو مسئله یعنی اراده ملوکانه و مهاجرت چیست؟

 
خشت‌هاي رسی در معماری ایرانیخشت‌هاي رسی در معماری ایرانی

نخستین بار آجر در سرزمین بین‌النهرین مورد استفاده قرار گرفته است، آجرها گروهی از مصالح هستند که به تدریج در گذر زمان جایگزین سنگ‌ها شدند و شاید اولین بار پس از پیدایش آتش در مکان‌هايي که معادن نداشتند فکر ساخت آجر به ذهن بشر خطور کرد.
نمونه معماری‌هاي اجری زیبای ایران باستان همچون زیگورات چغازنبیل، ایوان مدائن و... نشان پیشرفت ایرانیان در تولید این مصالح ساختمانی است.

 
 هویت شهری مشهد در یک قدمی اضمحلال هویت شهری مشهد در یک قدمی اضمحلال

در نیم قرن اخیر افزایش انفجاری جمعیت و به تبع آن توسعه موجب شده تا در ساختار و بافت قدیمی شهرها شاهد تغییر و دگرگونی قابل توجه باشیم. این تغییرات در بافت‏های روستایی و غیرشهری هم نفوذ پیدا کرده است....

 
منشاء فرهنگی مجتمع های زیستی (معرفی کتاب)منشاء فرهنگی مجتمع های زیستی (معرفی کتاب)

راپاپورت از نظریه پردازان مطرح در حوزه ی فرهنگ و معماری است. وی در کتاب منشاء فرهنگی مجتمع های زیستی ابتدا به نقد نگرش قوم گرای غربی می پردازد و با بررسی موردی اجتماعات زیستی غیر غربی در نهایت تئوری خود را ارائه می دهد. نظم بخشی به محیط زیستی بر اساس جهان بینی انتزاعی ایده ی اصلی کتاب است.

 
حقوق شهروندی در شهر و معماریحقوق شهروندی در شهر و معماری

ساناز افتخارزاده : یک آمارگیری از شهروندان تهرانی نشان می دهد که درصد بسیار کمی از مردم شهر را متعلق به خود می دانند . بیشتر آنها شهر را متعلق به دولت و شهرداری و حتی تعدادی از آنها شهر را ملک خدا می دانند ! می توان ادعا کرد مفهوم حقوق شهروندی که بار حق و مسئولیت پذیری را توامان در خود دارد نوسیونی مدرن و انسان محور است که هنوز جایگاهی در میان ایرانیان پیدا نکرده است .