جاذبه های معماری و گردشگری استان زنجان

استان زَنجان(به پارسی میانه: زنگان )‏ یکی از استان‌های ایران می‌باشد که در شمال غربی کشور ایران قرار گرفته و مرکز این استان شهر زنجان است. استان زنجان دارای ۷ شهرستان و ۱۲۱۰ آبادی است که از این تعداد، ۹۷۸ آبادی دارای سکنه و بقیه خالی از سکنه می‌باشد

گالری تصاویر جاذبه های معماری و گردشگری استان زنجان
اخبار و مقالات مرتبط با جاذبه های معماری و گردشگری استان زنجان

جاذبه های گردشگری و مناطق استان

  • غار کتله‌خور

    قدمت غار شاید به سی میلیون سال برسد. وجه تسمیه‌ نامش هم چندان روشن نیست. برخی محققین «کتله» را شامل مرور زمان شدهِ «کتل» به معنی تپه ماهور می دانند و خور را با ریشه اوستایی به معنی خورشید. کتله خور یعنی بلندای خورشید. بعضی دیگر کتله را ترکیبی از «کت»ِ ترکی و «له» می دانند و خور همان خورشید کتله خور یعنی روستا و آبادی بدونِ خورشید

  • ابهر

    منطقه ابهر و مناطق اطراف ابهرود (ابهر چاي)، از نخستين زيستگاههاي انساني در ايران است و از پيشينه تاريخي طولاني برخوردار است. در هزاره دوم پيش از ميلاد، دره ابهررود از رونق قابل توجهي برخورداري بوده است درقرن نهم پيش از ميلاد، مادها در اين منطقه اتحاديه اي از قبيله‌هاي گوناگون را به وجود آوردند كه مقر آن در ابهر چاي بوده است.

  • ارگ سلطانیه زنجان

    ارگ سلطانیه یا کهن‌دژ در وسط شهر سلطانیه با ابعاد 450×450 و مساحتی بالغ بر 18 هکتار استقرار یافته است. این محدوده از دو بخش خندق و حصار تشکیل یافته است. حدّفاصل خندق و حصار (حداقل در جبهه جنوبی) 17 متر و پهنای آن 30 تا 40 متر بوده است. در داخل آن حصار و ارگ سلطنتی قرار گرفته است.

  • آتشکده پیرچم

    بنای معروف به آتشکده در حدود 100 متری روستای پیرچم، روی تپه ای بزرگ؛ مشرف بر رود خانه قزل اوزن قرار دارد. بخشهای زیادی از تپه ای که بنا در آن واقع است، گورستانی احتمالا از دوران متاخر اسلامی است. تپه از جنوب به رودخانه قزل اوزن منتهی می گردد. از شمال و شرق با خانه های روستا همجوار است و از غرب به رود خانه و کشتزار های حاشیه آن محدود می گردد.

  • بازار تاریخی زنجان

    مجموعه تاريخي بازار زنجان در قلب بافت قديمي كه روزگاري مشرف به دروازه قلتوق ،دروازه جنوبي شهر بودقرار دارد،اين بازار كه طويلترين بازار ايران مي باشد از سوي غرب و شرق گسترده شده بدين لحاظ بازار پائين و بازار بالا تقسيم و نامگذاري شده است .

  • بقعه ملاحسن کاشی

    بقعه ملاحسن کاشی در فاصله 2/5 کیلومتری جنوب شهر سلطانیه قرار دارد. این بقعه از نمای بیرونی دارای پلان هشت ضلعی و در نمای داخلی با ترکیب و تلفیق ایوان‌های جانبی، به مربع تبدیل شده است. اضلاع هشت‌گانه هر یک دارای ابعاد 8/5 متر و 7/70 متر می‌باشند و به صورت قرینه مقابل هم قرار گرفته‌اند.

  • بنای کشتارگاه

    بنای معروف به کشتارگاه در ضلع جنوب غربی شهرستان زنجان و در جاده کمربندی زنجان واقع گردیده است. این بنا با فاصله ¬ی تقریبی 700 متر از زنجان رود قرار گرفته است.

  • پل سردار

    پل تاريخي سردار در محور جنوب غربي حومه شهر زنجان بر روي رود خانه زنجانرود واقع گرديده ، وبه سال 1333 هجري قمري توسط ذوالفقار خان اسعد الدوله پسر حسين قلي خان نظام العداله ساخته شده است . ذوالفقارخان اسعدالدوله از متمكنين و متنفذين ولايت خمسه در عهد قاجار بوده كه سركردكي برخي از افواج اين ناحيه نيز به وي واگذار شد ، و به روایتی دیگر، در دوره قاجار توسط ((حاجیه خانم قمرتاج )) نامی ساخته شده است. پل سردار در ميان پلهاي سه گانه اي كه بر روي زنجانرود ساخته شده تنها پلي است كه داراي تزئينات معقلي زيبا در حاشيه طاقهاو چشمه طاقها است.

  • پل میر بهاءالدین زنجان

    پل میر بهاءالدین در شهرستان زنجان در محور جنوبی حومه شهر زنجان در مسیر زنجان به کردستان بر روی رودخانه زنجانرود قرار دارد. این پل توسط یکی از متمولین شهر به نام حاج میرزا بهاءالدین زنجانی که از تجار معروف ناحیه خمسه بود در سال 1312 هجری قمری (زمان حکومت ناصرالدین شاه) ساخته شده است. این پل حدود 100 متر طول دارد و عرض آن با احتساب جان‌پناه‌ها، به 6/70 متر می‌رسد. ارتفاع پل در بلندترین نقطه آن از سطح رودخانه حدود 11 متر است و دارای سه دهانه با طاق جناغی می‌باشد که دهانه میانی از دو دهانه دیگر بزرگ‌تر است.

  • حمام حاج داداش

    حمام حاج داداش یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی شهر زنجان است که در بازار قدیمی شهر زنجان و روبروی مسجد میرزایی واقع شده است. این بنا تنها حمام ستون سنگی زنجان می‌باشد که گنبد اصلی آن بر روی چهار ستون سنگی قرار گرفته است.

  • خانه شیخ الاسلامی

    1- موقعيت طبيعي :
    خانه شيخ الاسلام بر روي يك شيب ملايم قرار گرفته كه اين در ضلع شمالي به خيابان امام و در جنوب به كمربندي خيام مي رسد .

  • زرین آباد

    زرین‌آباد یکی از شهرهای ایران در استان زنجان است. این شهر مرکز شهرستان ایجرود است. جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۲٫۲۲۷ نفر بوده است.

  • زنجان

    وجه تسمیه زنجان :
    به گفته حمدالله مستوفی شهر زنجان را اردشیر بابكان ساخته و شهین خوانده است. در فرهنگ نامه مرحوم دهخدا در ذیل كلمه شهین چنین تقریر یافته ( شهین نام شهر زنگان است و معرب آن زنجان باشد . گویند آن شهر را اردشیر بابكان بنا كرده است (جهانگیری – برهان قاطع ) و شهری بود بزرگ در میان ری و آذربایجان و وجه تسمیه آن مخفف زندگان یعنی اهل كتاب زند است و زندیگان زنگان شده و دال آن حذف گردیده (انجمن آرا آنندراج ) ما’خذ و منبع مستوفی در مورد كلمه شهین كه به زنگان اطلاق می گردیده مبهم است و تاكنون هیچ منبع موثق دیگری در این ارتباط اظهار نظر ننموده است.

  • غار خرمنه سر

    غار خرمنه سر در فاصله 110 کیلومتری شهر زنجان و 22 کیلومتری شهر آب‌بر (مرکز شهرستان طارم) و در کوه سر به فلک کشیده و بلند خرمنه سر در سمت شمالی روستای شاه‌نشین (یا به قول اهالی محل؛ شانیش) واقع گردیده است. این غار عظیم و باابهت در ارتفاع 1600 متری از سطح دریا قرار دارد و برای رسیدن به آن باید از بستر رودخانه‌ای که از کوه‌های شمالی شانیش سرچشمه می‌گیرد و همچنین از میان درختان سرسبز و زیبای زیتون و انجیر گذشت و به سوی ارتفاعات شمالی پیش رفت.

  • غار گلجیک

    غار گلجیک در 35 کیلومتری جنوب غربی شهرستان زنجان در روستای گُلجیک در ارتفاعات مشرف به روستای حاج اَرش واقع شده است. این غار عظیم به ‌طور طبیعی از فرسایش سنگ‌های آهکی موجود در غار پدید آمده و با داشتن آب و هوای مناسب داخل آن، مأمن انسان دوران پیش از تاریخ بوده است. ابعاد آن 100×700 متر و ارتفاع تقریبی آن 50 متر است.

  • قلعه بهستان

    قلعه بهستان یا کهن دژ در شهرستان ماه‌نشان در استان زنجان قرار دارد و قدمت این دژ به دوره هخامنشیان برمی‌گردد
    قلعه بهستان یکی از 20 قلعه تاریخی شهرستان ماهنشان در استان زنجان است که قدمت آن به قرن پنجم هجری قمری تخمین زده می‌شود.

  • گرمابه حاج ابراهیم

    گرمابه مزبور موسوم به حاج ابراهیم ، متعلق به نسل پنجم مالک فعلی ( آقای ابراهیم سرمدیان ) می باشد . این بنا از جمله ابنیه عام المنفعه و اوقافی بوده که بصورت استیجاری در تحت اختیار خانواده سرمدیان می باشد . این بنا در راسته بازار بالا ، کوچه سقّالر ، ضلع جنوبی بازار قرار گرفته است . ورودی اصلی این بنا رو به شمال (بطرف بازار) بوده که در سمت چپ ودر کنار آن درب بزرگی چوبی،جهت استفاده و دسترسی به پشت بام و یا موتور خانه فعلی قرار گرفته، نمای ورودی بنا در حال حاضر ساده و بدون تزئینات خاصی با روکشی از سیمان سفید می باشد

  • گنبد سلطانیه

    گنبد سلطانیه، در شهر سلطانیه در استان زنجان قرار دراد و یکی از شاهکارهای معماری دوره اسلامی است
    این گنبد در حد فاصل سال‌های 704 تا 712 قمری، به دستور اولجایتو پادشاه مغول، معروف به سلطان محمد خدابنده و با تولیت و نظارت خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی ساخته شده است.

  • مسجد جامع سجاس

    مسجد جامع سُجاس یکی از آثار برجسته استان زنجان است که در 12 کیلومتری شمال غربی شهرستان خدابنده در شهر سجاس از توابع بخش سجاس رود قرار دارد. این مسجد به سبک مساجد شبستانی بنا شده است. آثار قوس‌های فرو ریخته در جرز شمالی نشان می‌دهد که این بنا با ملحقات و افزوده‌های دیگری با شبستان موجود، مجموعه کامل‌تری را تشکیل می‌داده است.

  • مسجد خانم زنجان

    مسجد خانم زنجان از بناهای دوره قاجار می‌باشد که در محله قدیمی فخیم‌الدوله شهر زنجان قرار دارد. این مسجد فاقد گنبد بوده و دارای 2 مناره بسیار زیبا است که در سال 1323 هجری قمری و به درخواست یکی از زنان مقتدر ایران به نام جمیله خانم دختر حسین قلی خان نظام‌العداله (ذوالفقاری) و توسط استاد اسماعیل ساخته شد.

  • مسجد زینبیه اعظم

    این مسجد همه ساله در ایام محرم پذیرای خیل عظیمی از عاشقان اباعبدالله الحسین (ع) از سراسر كشور و حتی خارج از كشور می شود و حاضرین در این مكان مقدس به صورت خالصانه ارادت خود را به خاندان عصمت و طهارت (ع) اعلام می كنند.
    عزاداران حسینی با شركت گسترده در دسته عزاداری عظیم زینبیه زنجان، وحدت و یكپارچگی شیعیان و عاشقان خط سرخ امام حسین (ع) را به تصویر كشیده و جلوه ای از عشق و دلدادگی خود را به سرور و سالار شهیدان به نمایش می گذارند.

  • مقبره چلبی اوغلی

    مقبره چلبی اوغلی در مسیر سلطانیه- خدابنده و در 500 متری جنوب غربی سلطانیه قرار دارد. این مجموعه از دو بخش خانقاه و مقبره تشکیل شده است. خانقاه شامل صحن مرکزی بوده و در اضلاع غربی و شرقی آن حجره‌هایی قرار گرفته‌اند. پلان معماری این مجموعه با الهام از عقاید و مراتب صوفیه طراحی شده و هر یک از فضاها با عملکردی خاص، اجرا شده است.

  • میل خوئین

    در ابتداي ورود به روستا و قبل از هر چيز وجود بنايي برج مانند بر فراز ارتفاعات ضلع غربي روستا توجه هر بيننده را به خود جلب مي نمايد.
    اين بناي تاريخي با ارتفاعي بالغ بر10 متر بصورتي مسلط با بهره گيري از ارتفاعات طبيعي موجود مي توانسته منطقه پيرامون را تا شعاع دهها كيلومتر از نظر حفاظت تحت پوشش قرار داده و همچنين به عنوان يك ميل راهنما براي مسافران و كاروانهاي خسته و تازه از راه رسيده كه همواره از بيم گم شدن راه در هراس و نگران بودند اميد بخش و خوش آيند باشد.

  • هیدج

    هيدج يکي از شهرهاي استان زنجان است. اين شهر زادگاه حکيم هيدجي (حکيم و فيلسوف) است. زبان مردم اين شهر ترکي آذربايجاني با لهجه‌اي خاص هيدج است.مردمان اين شهر بسيار مبادي آداب هستند. بر اساس سرشماري سال 1385، جمعيت اين شهر برابر با17500 نفر بوده‌است. اين شهر داراي ادبا و شاعراني مانند ملا محمد علي معروف به حکيم هيدجي ، عوضعلي صالحي معروف به رهگذر هيدجي و شاعران ديگر از جمله علي کياني (کيان) ، حميده صالحي (غريبه) ، نعيمه مرسلي (ن.م.رها) و ديگران را نام برد که انجمن شعراي اين شهر از قديمي ترين انجمن هاي ادبي است . اين شهر داراي حوزه علميه با قدمت بالاي يک قرن مي‌باشد ، که بزرگاني چون فخيم ابهري ، حکيم هيدجي ، استاد بلاغت نيا در آن علم آموزي نموده اند.

  • خرمدره، شهر تپه های هشت هزار ساله

    خرمدره شهری با فرهنگ و تمدنی هشت هزار ساله، 90 تپه و اثر تاریخی و مساحتی معادل 407 کیلومتر مربع در قسمت جنوبی استان زنجان واقع شده است که از شمال به استان قزوین، از شرق و غرب به شهرستان ابهر و از جنوب به شهرستان خدابنده محدود می شود.