کویر دلازیان، سمنان

کویر دلازیان در موقعیت جغرافیایی N3522 شرقی و E5328 شمالی در استان سمنان و در شمال کویر مرکزی ایران (دشت کویر) و جنوب روستای دلازیان قرار دارد. روستای دلازیان در ۸ کیلومتری جنوب سمنان در سوی دیگر خط راه‌آهن تهران - مشهد و پس از روستاهای خیرآباد و رکن‌آباد جای دارد. مردم این روستا به زبان فارسی و لهجه سمنانی سخن می‌گویند. 

در قسمت عمده کویر پوشش گیاهی بسیار ضعیف و عمدتا گیاهان خشکی پسند و شور پسند قابل مشاهده است. این کویر محل تلاقی رودخانه شورآب سمنان و رودخانه گیناب است که پس از عبور از دشت سمنان در این منطقه به یکدیگر می پیوندند. بدلیل وجود این 2 رودخانه فصلی، زمینهای باتلاقی به وفور در این کویر قابل مشاهده هستند. در حاشیه باتلاقها گنبدهای نمکی قرار دارند.

 

تاریخچه

19

تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سمنان، روستای دلازیان واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۶۴ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.اين ميدان در هشت کيلومترى جنوب شرقى شهر سمنان و در پانصد مترى خم رودخانه گيناب واقع شده است. در انتهاى اراضى کشاورزى نماى هشت تپهٔ نزديک به هم ديده مى‌شود. هر چند جاگيرى تپه‌ها در کنار هم شکل هندسى ويژ‌ه‌اى ندارد، اما از هر سو که بدان‌ها بنگريم همواره هشت برجستگى از دور پيداست. بلندى اين تپه‌ها يکسان نيست، ولى تفاوت زيادى هم ندارند. فاصله بين دامنه‌هاى پست تپهٔ‌ جنوبى تا دامنه‌هاى پايين تپهٔ شمالى بالغ بر ۲۳۰ متر و فاصله مشابه تپهٔ شرقى تا تپهٔ‌ غربى معادل ۳۰۰ متر است. وسعت دامنه‌هاى هر يک از تپه‌ها متفاوت است و تپه‌هاى کوچک‌تر نيز بر دامنه و کنار تپه‌هاى بلند جاى دارند. با توجه به نوع معمارى و ابعاد خشت‌ها، قدمت اين تپه‌ها به اوايل هزارهٔ‌ اول مى‌رسد. اين تپه‌ها توسط افراد سودجو مورد کندوکاو قرار گرفته و به وسيله ماشين‌هاى سنگين تخريب شده است.

میدان میرک بزرگترین محوطه روباز پارینه سنگی ایران نیز در این منطقه واقع شده است. میرک  به لحاظ قدمت و تعداد ابزار سنگی یافت شده در آن بسیار قابل توجه است. در این محوطه تا کنون ده‌ها هزار قطعه دست سازهای سنگی دوران پارینه سنگی شامل تراشه ها، تراشنده ها، ابزار شکار، سرنیزه و ... کشف شده است. هر چند پارینه سنگی مربوط به 12 هزار سال قبل می شود اما بر اساس مطالعات اولیه قدمت این محوطه به 50 هزار سال قبل تخمین زده می شود. تا کنون محوطه هایی با این قدمت تاریخی تنها در غارها مشاهده شده اند اما این محوطه با این ابعاد روباز در نوع خود منحصر به فرد است. به نظر می رسد در 50 هزار سال قبل، این منطقه کویری نبوده و ساکنان آن در حاشیه دریاچه ای که مرور زمان و تغییرات اقلیمی خشک شده زندگی می‌کردند. این محوطه از نظر تعداد ابزار سنگی یافت شده و برجسته بودن این ابزارها در خاورمیانه شاخص است گفت: این محوطه مانند یک آزمایشگاه کامل ابزارسازی است.
 

نقاط گردشگری

گنبدهای نمکی جنوب دلازیان از جمله جذابیتهای گردشگری این منطقه هستند که از زیبایی خاصی برخوردارند. معدن متروکه گوگرد دلازیان از دیگر جاذبه های این منزقه است که بعد از گنبدهای نمکی و در فاصله 10 کیلومتری روستا قرار دارد. کویر دلازیان و دریاچه نمک از دیگر جاذبه های توریستی این منطقه محسوب میشوند. تپه های ماسه ای در حاشیه معدن گوگرد

 

دسترسی

بعد از پل راه آهن سمنان به سمت جنوب پس از عبور از روستاهای خیر آباد، رکن آباد و محمد آباد، جاده خاکی به سمت جنوب شرقی به کویر دلازیان منتهی میگردد.

 

منبع: سایت کویرها و بیابان های ایران

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی