جاذبه های معماری و گردشگری استان مرکزی

استان مرکزی به عنوان پایتخت صنعتی ایران تقریباً در مرکز ایران قرار دارد. بزرگترین شهر و مرکز استان مرکزی کلان‌شهر اراک می‌باشد. در روزگار کهن این شهر عراق نام داشت که در زمان تسلط اعراب بر ایران عراق عجم نامیده می‌شد که شامل بسیاری از استانهای همجوار امروزی می‌شد.

گالری تصاویر جاذبه های معماری و گردشگری استان مرکزی
اخبار و مقالات مرتبط با جاذبه های معماری و گردشگری استان مرکزی

جاذبه های گردشگری و مناطق استان

  • روستای هزاوه، اراک

  • استان مركزی

    جغرافیای انسانی :
    جمعیت :
    بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسكن سال 1375 استان مركزی 1228812 نفر جمعیت دارد از این تعداد 1/57 درصد در نقاط شهری و 9/42 درصد در نقاط روستایی سكونت داشت اند . در همین سال از كل جمعیت استان 156/616 نفر مرد و 656/612 نفر زن بوده اند . از جمعیت استان 3/38 درصد در گروه سنی كمتر از 15 سال ، 1/56 درصد در گروه سنی 15 تا 64 سال و 6/5 درصد در گروه سنی 65 سال و بیشتر قرار داشته اند .

  • امامزاده عبدالله کودزر

    آرامگاه امامزاده عبدالله کودزر در روستاى کودزر، در 30 کیلومترى جاده اراک به خمین و 7 کیلومتر دورتر از جادّه ترانزیتی، نزدیک روستاى حسن‏ آباد واقع شده است.
    این امامزاده به «شاهزاده عبدالله» مشهور است.
    بنا بر روى سطح مرتفعى که نزدیک سه متر از سطوح اطراف بلندتر است، با نقشه هشت ضلعى به ابعاد هر ضلع، 20/4 متر ساخته شده و داراى دو ورودی یکى در شمال شرقى و دیگرى در جنوب شرقى است.
    گنبد امامزاده،کروى یک پوش با پوشش سیمانى است. ارتفاع داخلى بنا،از کف تا گنبد، 15 متر است و تمام دیوارهاى داخلى، از ارتفاع یک تا 12 مترى گچ‌برى شده است؛ اما سطح زیر گنبد،فاقد تزیین است. شیوه گچ‌برى بنا، آن را به قرن ششم هجرى قمرى مربوط میکند.

  • آشتيان(مركزي)

    جمعیت :
    10405
    آشتيان يکي از شهرهاي استان مرکزي در ايران است. اين شهر همچنين مرکز شهرستان آشتيان است. آشتيان از شهرهاي تاريخي ايران است چنان که نام اين شهر که در واقع تغيير يافته آتشدان است در زمان زرتشتيان و ايران باستان نامگذاري شده‌است. اين شهر در موقعيت جفرافيايي به طول 34 و عرض 33 قرار دارد

  • آشنایی با آتشکده آتشکوه محلات - مرکزی

    آتشکده آتشکوه نیمور محلات در 12 کیلومتری غرب دلیجان در استان مرکزی قرار دارد و متعلق به دوره ساسانی است.
    عظمت بنا به حدی است که جزء برترین آتشکده‌های زردتشتیان جهان به شمار می‌رود.

  • آشنایی با محوطه تاریخی خورهه - مرکزی

    محوطه تاریخی و باستانی خورهه در مجاورت روستایی به همین نام و در 48 کیلومتری شمال شرق شهرستان محلات، در استان مرکزی قرار دارد

  • بازار اراک

    بازار اراک یکی از بناهای نخستین شهر اراک است. بازار سرپوشیده اراک نماد هویت و تاریخچه شهر اراک است.
    بنای اولیه این بازار را در اوایل قرن ۱۳ حاکم وقت اراک یعنی سپهدار اعظم که نام مسجد و مدرسه‌ای در بازار نیز به نام اوست گذاشت.

  • برج شیشه و ارگ حکومتی اراک

    ارگ حکومتی اراک یکی از بناهای تاریخی شهر اراک است که در سال ۱۲۳۱ هجری قمری ساخته شد. ارگ حکومتی در اصل مرکز حکومتی شهر نهادهای حکومتی و محل سکونت حاکم و دیوانیان شهر بود.
    ناصرالدین شاه در سفر خود به عراق عجم که در سال ۱۳۰۹ انجام گرفت، در این ارگ سکنی گزید و در کتاب سفرنامه خود به توصیف این بنا پرداخته است که از طبقه فوقانی آن قادر بوده است شهر را برانداز کند.
    امروزه از ارگ حکومتی جز قسمتی از بنای منزل سپهدار چیزی باقی نمانده است. این مجموعه به مباشرت یوسف خان گرجی و همزمان با احداث نخستین پایه‌های شهر اراک در زمان فتحعلی شاه ساخته شد.

  • تالاب میقان

    تالاب کویری میقان یکی از ۱۰ تالاب مهم ایران است که در استان مرکزی و در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اراک و جنوب غربی داوودآباد و در مجاورت روستاهای میقان و ده نمک و طرمزد با وسعتی حدود ۲۵ هزار هکتار قرار گرفته است.

  • تفرش(مركزي)

    جمعیت :
    15311
    تَفرِش يکي از شهرهاي استان مرکزي در ايران است. شهر تفرش مرکز شهرستان تفرش است و در ميان حلقه‌اي از کوه‌ها قرار گرفته‌است. اين شهر حدوداً در 220 کيلومتري تهران جاي دارد.
    ديرينگي اين شهر به پيش از اسلام مي‌رسد و نام آن که در اصل «گبرش» بوده و از «گبر» به معني زرتشتي مي‌آيد، گواهي بر اين مدعاست.
    روستاهاي پيشين فَم و تَرخوران محله‌هاي اصلي شهر تفرش را تشکيل مي‌دهند. ديگر روستاها که اکنون محله‌هاي اين شهر هستند عبارت‌اند از: دادمرز، کوکان، دينجرد، طاد، آلويجان، قلعه محي الدين، طراران (بالا و پايين)، معين‌آباد، زاغَر و کوهين

  • حمام چهار فصل اراک

    حمام چهار فصل از آثار باستانی شهر اراک و مربوط به اواخر دوره قاجار است. این بنا توسط "حاج محمدابراهیم خوانساری" در زمان احمد شاه قاجار بنا نهاده شده است. این حمام در خیابان شهید دکتر بهشتی واقع شده و در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. وجود نقاشی‌ها و نگاره هایی از چهار فصل سال که در چهار گوشه این حمام وجود دارد علت نامگذاری این حمام بوده است. این حمام تنها حمام کشور است که در آن قسمتی مجزا برای اقلیت‌های مذهبی وجود دارد. علت ساخت این قسمت توسط بانی بنا ، دیدن شستشوی طفلی کوچک توسط مادری یهودی در فصل زمستان بوده است.

  • خانه حسن پور (موزه صنایع دستی)

    این خانه در مجموعه بافت قدیمی شهر اراک و در اولین گذر سمت چپ بعد از چهار سوق بازار(گذر ششم) و در مقابل گذر مدرسه و مسجد سپهداری قرار دارد، بنیانگذار این بنا حاج علی مشیری است و بعد از چند نسل آخرین مالک آن آقای حسن پور بوده است.
    سازه اصلی بنا از خشت تشکیل شده و پی‌ها را به وسیله سنگهای بزرگ و دوغاب گل آهک ساخته ا ند. نما سازی بنا با استفاده از آجر، کاشی، گچ و قیر است.

  • دليجان(مركزي)

    جمعیت :
    32272
    موقعيت و تقسيمات جغرافيايي
    شهرستان دليجان در طول جغرافيايي 50 درجه و 16 دقيقه تا 51 درجه و 5 دقيقه و عرض جغرافيايي 33 درجه و 42 دقيقه تا 34 درجه و 18 دقيقه واقع شده شهر دليجان به‌عنوان مرکز اين شهرستان در ارتفاع 1530 متري از سطح دريا قرار دارد اين شهرستان از شمال به استان قم و الز جنوب به استان اصفهان و از شرق به شهرستان کاشان و از غرب به شهرستان محلات همسايه بوده و مساحت آن 2170 کيلومتر مربع مي‌باشد که در حد 7,4 ? از مساحت استان است

  • شهر ساوه

    موقعیت جغرافیائی
    ساوه از نظر جمعیت دومین و از لحاظ وسعت با نه هزار کیلومتر مربع اولین شهرستان استان مرکزی میباشد .
    این شهر در ۵۰ درجه و ۲۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی نصف النهار گرینویچ و ۳۵ درجه و ۱ دقیقه عرض شمالی و با ارتفاع ۹۶۰ متر از سطح دریا واقع شده است . جمعیت شهرستان ۲۵۰ هزار نفر که نیمی از جمعیت آن در شهر و بقیه در بخشها و شهرهای تابعه هستند . این شهر با تهران ۱۱۲ کیلومتر . با قم ۷۰ کیلومتر . همدان ۲۰۰ کیلومتر و دلیجان ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد

  • شهرستان محلات

    محلات يكي از نقاط قديمي كشور است كه گويا از چهارمحله يا روستا همچون پيل پايان، ريوكان، زنجيردان، و گوشه تشكيل شده است، به همين جهت نيز در اسناد بسيار قديمي و كهن نامي از محلات آورده نشده است، ولي از نامهايي مانند انابار و سايرالبلوك سخن به ميان آمده كه منظور همين منطقه يا شهر محلات است.
    محلات را از آن جهت سايرالبلوك گفته اند كه برحسب نقشه آن زمان از بلوكات قم و كاشان نبوده است.به هرحال همان طوركه ازنام شهر پيداست محلات جمع محله است كه منظور همان روستاهاي مورد نظر مي باشد. در زمان صفويه مبادلات تجاري شهرستان محلات عمدتاُ با اصفهان بود و در اين دوره آلو، قالي، خوان و خوانچه نقاشي از محلات به اصفهان حمل و در كاروانسراها مبادله مي‌شده است.

  • عمارت سالار محتشم، خمین (قاجاریان)

    اين بنا در شهر خمين واقع شده و از نظر ساخت کالبدى و معمارى، بنايى ارزنده است. سبک معمارى فضاى داخلى، نوع مصالح و اسکلت ساختمانى آن را به صورت يک پديده معمارى بى‌نظير در منطقه خمين در آورده است.

  • غار چال نخجیر گروه چکاد

    غار چال نخجیر در موقعیت جغرافیایی N340214 E504554 در استان مرکزی واقع است. غارچال نخجير در هشت كيلومتري شرق دليجان و در نزديكي روستاي نراق قرار دارد و اكنون زير نظر كارشناسان سازمان ايرانگردي و جهانگردي در حال آماده سازي جهت توريستي شدن مي باشد. غار چال نخجير در اواخر سال 1367 در اثر يك انفجار در نزديكي هاي دهانه آن توسط سازمان آب دليجان كشف گرديد.

  • قلعه حاج وکیل ( کلاه فرنگی)

    این بنا مربوط به دوران قاجاریه است . بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی سویسی الاصل به نام (زیگلر) بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام (حاج محمد حسین میثمی وکیل) مشهور به (حاج وکیل) خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت .
    با توجه به این که اراک یکی از مراکز مهم فرش ایرانی بوده است، بسیاری از کمپانی‌های خارجی امتیاز تجارت فرش خود را در زمان ناصرالدین شاه به دست آورند

  • کلیسای مسروپ مقدس اراک

    این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۵۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده. این کلیسا در خیابان چمران شهر اراک قرار داره. بنای این کلیسا در سال ۱۹۱۴ میلادی با بهره‌گیری از منابع مالی ارامنه اراک ساخته شده. پلان کلیسا بازیلیک مستطیل شکله و در جهت شرق به غرب واقع شده. سقف کلیسا بر روی چهار ستون که توسط قوس‌هایی به یکدیگر و به دیوارهای جانبی وصل شدن، تکیه داره. کلیسا دارای نورگیرهای متعددی در چهار جهت بناست و دو ورودی در قسمت‌های جنوبی و غربی داره . برج ناقوس خانه کلیسا در جلوی ورودی غربی واقع شده.

  • كاروانسراي شاه عباسي اراك

    بناي فوق واقع در روستاي كاروانسرا در حاشيه غربي رشته كوههاي هفتاد قله و در 35 كيلومتري شهر اراك مي باشد به سبب نبود سندي دال بر تاريخ دقيق ساخت بنا تنها از روي مشخصه هاي آن چهار ايواني بودن قرار گرفتن در جاده هاي كوهستانيسبك و سياق و مصالح به كار رفته در بنا مي توان حدس زد كه به احتمال بسيار بناي فوق مربوط به عصر طلائي ايجاد كاروانسرا در ايران يعني دوره صفويه مي بوده است فرم كلي اين بنا به شكل تقريبا" مربع با چهار ايوان در جهات اصلي و يك حياط مركزي است در نماي خارجي ضلع شمالي در قسمت دروازه ورودي داراي 12 طاقنما مي باشد كه طاقنماهاي اطراف ورودي از باقي طاقنماها بزرگتر بوده و بر آمدگي بيشتري دارند جلوي خان يا سر در ورودي بسيار بلند بوده و در حال حاضر سقف گنبدي آن فرو ريخته است.

  • گیوه دوزی اراک

    گیوه این پای افزار کهن از قدیمی‌ترین صنایع دستی این مرز و بوم به شمار می‌آید.در مورد تکامل این هنر صنعت متاسفانه اطلاعات کمی در دسترس می‌باشد
    گیوه یک پای افزارقدیمی راحت و سازگار با آب و هوای معتدل ایرانی است که البته با زحمت فراوان تهیه شده و حاصل دست رنج چندین نفر اعم از زنان و مردانی است که هنرمندانه کوشیده و با هنر و سلیقه و البته مهارت فراوان خود کفشی را آفریدند که با داشتن خصوصیاتی چون خنک،سبک و قابل شستشو بودن در بین افرادی همچون روستاییان و کشاورزان پذیرفته شده و سالهای متمادی از گذشته تا کنون مورد استفاده قرار گرفته است.این پای افزار از ساده‌ترین مواد تهیه شده و با ساده‌ترین روشها نیز ساخته و پرداخته می‌شود.

  • لباس محلی اراک

    پوشاک مردان
    سرپوش
    کلاه نمدی: این کلاه ساده و بدون لبه است. در شهر مامونیه تنها طبقه رعیت آن را بر سر می‌گذارند.کلاه گوشی: این کلاه از پشم است و توسط مردان روستا بافته می‌شود. این کلاه چون تا پایین گردن را می‌پوشاند، بیشتر در زمستان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.کلاه پهلو: کلاه پهلو را تنها مردان خانواده‌های اعیان و خوانین بر سر می‌گذارند. این کلاه را در روستای لالاوین «کلاه دوره دار» و در روستای الویر «شبگاه» می‌نامند . کلاه شاپو: کلاه شاپو به صورت مخروطی و بلند است و درگذشته ملاهای مکتب خانه آن را بر سر می‌گذاشتند.

  • مسجد و مدرسه علمیه سپهداری

    در بافت قدیمی شهر اراک و جنب بازار این شهر ، مجموعه مسجد و مدرسه بسیار زیبایی قرار دارد که در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار همزمان با شهر سلطان آباد (اراک) توسط مرحوم یوسف خان گرجی ساخته شده است. این مسجد که از ابتدا به صورت حوزه علمیه اراک درآمده است، مرکز مهمی برای تحصیل و تدریس مشاهیر و علمای استان مرکزی بوده است.

  • منطقه حفاظت شده هفتاد قله

    هفتاد قله مجموعه کوهستانى است که از شمال به جنوب کشیده شده است. این کوه داراى هفتاد برآمدگى یا قله است که هر یک نام مخصوصى دارد و تصور مى‌شود وجه‌تسمیه هفتاد قله نیز به همین موضوع مربوط باشد.
    مساحت این منطقه ۹۷۴۰۷ هکتار می‌باشد و در ۲۵ کیلومتری شرق اراک، ۱۵ کیلومتری شمال غربی محلات،۳۰ کیلومتری شمال خمین و ۳۵ کیلومتری شمال غربی دلیجان قرار دارد و از اولین مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست کشور است.

  • موزه سلطان آباد اراک

    موزه سلطان آباد چهارمین موزه شهر اراک است که در سرای کاشانی بازار اراک قرار دارد. سلطان آباد نام قدیمی اراک بوده و موزه سلطان آباد توسط «محمد مهدی باباخانی» و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بنیانگذاری شده است.

  • موزه مفاخر

    موزه مفاخراستان مرکزی، یکی از جاذبه‌های فرهنگی استان مرکزی است که اتفاقا در ایام تعطیلات نوروز با استقبال مواجه می‌شود. این بنا واقع در خیابان شهید بهشتی اراک می‌باشد. ساخت بنای موزه که به منزل خاکباز مشهور است، در اواخر دوره قاجاریه آغاز و در سال 1308 شمسی به اتمام رسیده است. ساختمان بنا توسط مرحوم حاج‌سیدحسین خاکباز احداث شده است.