شهر ساوه

موقعیت جغرافیائی
ساوه از نظر جمعیت دومین و از لحاظ وسعت با نه هزار کیلومتر مربع اولین شهرستان استان مرکزی میباشد .
این شهر در ۵۰ درجه و ۲۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی نصف النهار گرینویچ و ۳۵ درجه و ۱ دقیقه عرض شمالی و با ارتفاع ۹۶۰ متر از سطح دریا واقع شده است . جمعیت شهرستان ۲۵۰ هزار نفر که نیمی از جمعیت آن در شهر و بقیه در بخشها و شهرهای تابعه هستند . این شهر با تهران ۱۱۲ کیلومتر . با قم ۷۰ کیلومتر . همدان ۲۰۰ کیلومتر و دلیجان ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد

17

این شهرستان به علت تنوع آب و هوا . خاک حاصلخیز . رودخانه قره چای و سد الغدیر و همچنین واقع شدن در دشت وسیع حدود ۷۰ نوع محصول که ۴۵% تولیدات محصول زراعی و باغی استان را به خود اختصاص داده است که ۲۷ قلم آن صادر می گردد. که در مجموع ۹۰% از صادرات استان از این شهرستان می باشد.

پیشینه تاریخی

از جمله نامهایی که با صفحات تاریخ آشنایی دیرینه دارد نام ساوه است . شهری که تقدم تاریخی آن به عهد باستان باز می گردد و غنای فرهنگی آن یاد آور حضور بزرگان علم و ادب و هنر در ایران خطه از سرز مین ایران است . عده ای پیدایش آن را به روزگار کیخسرو نسبت داده اند و گروهی نام آن را ماخوذاز واژه اوستایی (سوا)  Sava  و یا واژه پهلوی (سوکا) Savaka دانسته اند

 


در تاریخ قم و در دائره المعارف مینورسکی وجه تسمیه آن را به معنی (زر خالص ریز ریز شده ) آورده اند . چنانکه در تاج المائر جهانگیری چنین آمده است .

 نرگس خوشبوی دارد زر ساوه در کنار      لاله خود روی دارد مشک سوده در کنار
و گاهی نقل مارکو پلو را آورده اند که :(سه روحانی ساوجی بشارت دهنده تولد مسیح (ع ) بوده اند) و گروهی از مورخان مانند ابن قتیبه و محمد بن جریر طبری و مقدسی و حمد ا.... مستوفی از خشک شدن دریاچه ساوه خبر داده اند که یاد اور بزرگترین خاطره ی تاریخ بشر ی یعنی ولادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی ص)می باشد.

ساوه يكي از شهرها و مناطق باستاني بازمانده از دوره ساساني است. تپه باستاني ساساني آسياباد(اسيرآباد) در مجاورت شهر، همچنين تپه ها و محوطه هاي تاريخي هريسان، خرم آباد،  آوه و امثالهم نشانگر قدمت اين شهر مي باشد.

ساوه در روزگار پارتيان با نام (سواكينه) يكي از منازل مهم ميان راهي و در سده هفتم قبل ازميلاد يكي از دژها و منازل سرزمين ماد به شمار مي رفته است .از وضعيت ساوه در روزگار پيش از اسلام اطلاع دقيقي در دست نيست، ولي از قرن دوم هجري به بعد در مورد اين شهر اطلاعات و روايات مكتوب زيادي در دست است.

 18

 (ورود حضرت معصومه (ع) به ساوه درراه سفر به خراسان و بيماري ايشان در ساوه نخستين رويدادي است كه در تاريخ اوايل دوران اسلامي اين شهر ذكر شده است . رونق و‌ آباداني شهر ساوه در روزگار سلجوقيان به اوج خود رسيد و ساوه به مركز سران قبايل متحد سلجوقي كه لقب اتابك داشتند ،  تبديل شد.

از اين روزگار تا دوره خوارزمشاهيان بسياري از وزراي سلجوقي و خوارزمشاهي ساوجي بودند كه هريك درزمان خود در آباداني و ايجاد بناهاي شهري آن كوشيدند. ساوه در جريان حمله مغول در قرن هفتم هجري صدمه و آسيب فراوان ديد، مغولان شهر را ويران كردند و ساكنان آن را از دم تيغ گذراندند.


در دوران جانشينان هلاكو(ايلخانان) قسمت عمده اي از خرابي هاي هجوم مغول مجدداُ بازسازي شد. ساوه در دوران تيموريان و آق قويونلو از غارت هاي متعدد و رقابت هاي ميان شاهزادگان آق قويونلو صدمه فراواني ديد. در دوران صفويه بلوكات ساوه يكي از قلمروهاي استقرار ايلات وابسته به نهاد حكومت صفويه (قزلباش و شاهسون ها) گرديد.

از اين رو شهر ساوه روبه آباداني مجدد نهاد و كاروانسراها، راهها، مساجد و بناهاي متعدد احداث شد. با اين حال خرابي هاي ناشي از هجوم و حمله تيموريان، جنگ ها وكشمكش هاي زمان آق قويونلوها به تمامي بازسازي نشد. در روزگار زنديه با احداث بناي معروف چهارسو، بازرگاني رونق گرفت. در دوره قاجاريه با پايتخت شدن تهران از اهميت ساوه كاسته شد. هم اكنون ساوه يكي از شهرهاي آباد استان مركزي است.

 

منابع:
markazicity.ir/
www.mehrnews.com
http://fa.wikipedia.org/wiki
http://markazi.irib.ir/

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی