بستک

بستک از شهرهاي استان هرمزگان، با قدمتي تاريخي، در قديم محلي براي استراحت کاروان‌ها بوده‌است. شهر بستک در منطقه‌اي کوهستاني قرار دارد که از شمال و غرب به استان فارس و از شرق و جنوب به استان هرمزگان متصل است. اين شهر مرکز شهرستان بستک است.
جمعيت شهربستک طبق سرشماري عمومي نفوس و مسکن در سال 1385، برابر با 9019 نفر بوده‌است.
اين شهر تا سال 1334 جزء استان فارس بوده‌است. بستک پيشينه تاريخي و سياسي طولاني دارد. داراي بيش از دويست روستا بوده، که در سال 1364 بخش وسيعي از روستاهاي منطقه‌اي به نام روئيدر از بستک جدا شد و به بخش خمير پيوند دادند و در سال 1370 تعدادي ديگر از روستاها در حوالي لمزان از بستک جدا شد. از اقسام خوردني‌هاي سنتي منطقه بستک و بخش‌هاي آن مهوه است که در جنوب ايران شهرت فراواني دارد. بعضي آنرا مهياوه نيز مي‌نامند.
در امارت دبي يکي از اميرنشين‌هاي هفت‌گانه امارات متحده عربي محله‌اي وجود دارد که بنام محله «بستکيه» معروف است.
مردم بستک به زبان لارستاني با گويش بستکي سخن مي‌گويند که از دسته زبانهاي پارسي جنوب غربي ايران است.

محدوده شهرستان بستک
شهرستان بستک از شمال به لارستان، از جنوب به شهرستان گاوبندي و شهرستان بندر لنگه، از مغرب به شهرستان لامرد، و از سمت مشرق به شهرستان بندر عباس محدود مي‌گردد.

بررسيهاي جغرافيايي
طول جغرافيائي شهر بستک 54 درجه و 23 دقيقه و عرض آن 27 درجه 14 دقيقه‌است ارتفاعش از سطح دريا 2120 گز است. حدود وسعت شهرستان بستک با 59/5525 کيلومتر مربع وسعت و در غرب استان هرمزگان در جنوب ايران واقع شده‌است. شهرستان بستک از شمال شهرستان لار، و از جنوب شهرستان بندر لنگه، واز مغرب شهرستان لامرد و از سمت مشرق به شهرستان بندر عباس محدود مي‌گردد.

تقسيمات سياسي
براساس جديدترين تقسيمات سياسي شهرستان بستک داراي سه بخش و 9 دهستان و 110 آبادي سکنه و 40 پارجه آبادي خالي از سکنه‌است.
بخش مرکزي به مرکزيت بستک مشتمل بردهستانهاي:گوده، دهتل، فتويه و بيش از 40 روستاي بزرگ و کوچک.
بخش کوخرد به مرکزيت دهستان کوخرد مشتمل بردهستانهاي: کوخرد و هرنگ و بيش از 3 روستاي بزرگ و کوچک.
بخش جناح به مرکزيت جناح مشتمل بردهستانهاي: فرامرزان، جناح و کمشک و بيش از 3 روستاي بزرگ و کوچک.

وضعيت توپوگرافي
شهرستان بستک از جمله ناهموارترين مناطق استان هرمزگان است به گونه‌اي که برخي از ناهموارترين وبلندترين ارتفاعات استان در اين شهرستان واقع شده‌است. دامنه ارتفاعات کمتر از 100 متر تا بيش از 2000 متر تا 3000 متر، کوه گاه‌بست و کوه سياه در شمال شهرستان، و کوه ناخ و زنگارد در جنوب شرقي شهرستان، پراکندگي دارد که در اين ميان کمترين وسعت مربوط به طبقه ارتفاعي کمتر از 100 متر با 2? بوده و بيشتر آن مربوط به طبقه ارتفاعي 400 تا 500 متر با 24? است. همچنين 15? وسعت بخش نيز در ارتفاعي بيش از 100 متر قرار گرفته‌است.

موقعيت اقليمي
شهرستان بستک به علت نزديکي به خليج فارس ونزديکي به منطقه حاره وداشتن موقعيت کوهستاني، داراي ويژگيهاي اقليمي مخصوص به خود است، با توجه به موقعيت منطقه داراي آب وهواي گرم وخشک در تابستان، وسرد وخشک در زمستان است. شهرستان بستک به علت نزديکي به مدار خط السرطان داراي آب وهواي گرم وخشک به لحاظ تقسيم بندي اقليمي است. بر اساس اطلاعات موجود از ايستگاه جناح ميانگين درجه حرارت در طول دوره آماري 5/49 درجه سانتيگراد وحد اقل مطلق آن صفر درجه سانتيگراد است. اصولا آب وهواي منطقه گرم است. بنا براين منطقه «گرمسير» يا «گرمسيرات» ناميده شده‌است. قسمت اعظمي از روزها ي سال گرماي هوايش از حد مطلوب ومورد نياز يعني 25 درجه‌است. به طوري که حدود 300 روز از روزهاي سال از گرماي بيش از حد مطلوب برخوردار است.

بارندگي ورطوبت وروزهاي يخبندان
در تقسيمات اقليمي، شهر بستک داراي اقليمي گرم و خشک است. متوسط بارندگي سالانه حدود 100 تا 200 ميليمتر و دربعضي از سالها کمتر هم مي‌شود. حد اکثر بارندگي درماههاي تابستان ميزان رطوبت بطور چشم گيري افزايش مي‌يابد واين امر موجب مي‌شود که هوا دم کرده وطاقت فرسا گردد. ضمن اينکه رطوبت تابستان موجب تشکيل شبنم شحرگاه و مه صبحگاهي شده و به برکت آن گياهان اين منطقه خشک به حيات خود ادامه مي‌دهند. در زمستان در برخي مواقع از زمان در قله‌هاي برخي از کوه‌هاي شهرستان بست بستک مانند: قله کوه گاه‌بست و قله کوه ناخ يخ مي‌بندد، همچنين بر روي آبهايي که در ظرفهاي مکشوف و در اماکن باز گذاشته باشد نيز از شدت سرما يخ مي‌بندد.

پوشش گياهي
اغلب اراضي شهرستان بستک داراي قابليت مرتعي است ومناسب‌ترين اراضي جهت استفاده‌هاي مرتعي وبرداشت علوفه محسوب مي‌شوند. محدوديتهاي عمده اين اراضي شيب بسيار تند، فرسايش بسيار زياد محدوديت عمق خاک، پستي وبلندي وناهمواري، وجود سنگريزه، شوري وقليائيت، محدوديت آب زير زميني وخطرات سيل گيري است که با عملياتي همچون حفاظت از حوزه آبخيز، کنترل چرا، رعايت اصول مرتعداري، احياء وتوسعه مراتع، جلوگيري از فرسايش، تسطيح در قسمت خاکدار، احداث سيستم زهکشي، اصلاح اراضي تاءمين آب مورد نياز مي‌توان تاحد زيادي اين مشکلات را رفع نموده وبر توانمنديهاي اراضي افزود.

خدمات عمومي و زير بنايي
باتوجه به تقيسمات سياسي جديد وتشکيل سه بخش: کوخرد و مرکزي و جناح، بستک در شهرستان وقطب بندي سياسي در منطقه، خدمات عمومي وزير بنايي توزيع گرديده‌است. مطالعات انجام شده در خصوص نرخ باسوادي شهرستان بستک نشان مي‌دهد که براساس سر شماري عمومي سال 1375 شهرستان بستک داراي 5/75 در صد نرخ باسوادي در گروه مردان و 92/63 در صد نرخ باسوادي در گروه زنان بوده‌است. آمارهاي مربوط به وضعيت آموزش جمعيت روستايي شهرستان بستک گوياي اين مطلب است که 94/66 در صد جمعيت 6 تا 24 ساله شهرستان بستک در سال 1375 در حال تحصيل بوده‌اند. براساس آخرين سر شماري عمومي نفوس ومسکن 1375 خورشيدي جمعيت شهرستان بستک 49676 نفر گزارش کرده‌است.

مکانهاي تاريخي و مذهبي شهرستان بستک:

آرامگاه شيخ محمد صوفي - تسان
آرامگاه شيخ حمزه ــ دهنگ
آرامگاه شيخ رستم - دهنگ
آرامگاه شيخ کمال الدين بهزاد - دهنگ
آرامگاه سيد قطب الدين - دهنگ
آرامگاه بي بي فاطمه قتال - دهنگ
آرامگاه شيخ مفتي - انوه
آرامگاه سيد قطب الدين شيدا - انوه
آرامگاه شيخ محمد زنگبار - فتويه
آرامگاه شيخ عبد القاسم حضور - شيخ حضور
آرامگاه سيد محمد سيد منصور ــ چاه بنارد
آرامگاه سيد عامر - چاه بنارد
آرامگاه امام زاده سيد کنچي - کنچي
آرامگاه سيد محمد ابراهيم شاعر - دهتل
آرامگاه شيخ احمد شيخ راشد ــ بستک
آرامگاه مجموعه دو گنبدان (بقعه شيخ عبدالرحمن بزرگ و ملا اسماعيل و ملا عبدالواحد) ــ کوخرد
آرامگاه سيد مظفر سيد منصور - کوخرد
گردش گاه ناخري
تفرج گاه نيدان
هفت رشته قنات - دهنگ
پاراو کوخردــ کـوخـرد
تاق نه تا - ناخري (تاخ نه تا - ناخري)
قبرستان تسان
تنب پرگان (تمب پرگان) ــ دهنگ
تنب کوشک - دهنگ
چاهها و کانالهاي ساروجي - دهنگ
آسيابهاي آبي - تدرويه
آسيابهاي آبي دامن - فارياب
آسيابهاي کريکي - بستک
کانال آب معروف به ترنه ـــ دهستان کوخرد
آب گرم (آب باد) تدرويه
آب گرم - فارياب سنگويه
آب گرم - فتويه
بازاربستک
بر که آخوند - در شرق انوه
کاروان سراي آخوند - در شرق انوه
کاروانسراي بستک.
كاروانسراى كوردان .
کاروانسراي کوخرد.
کاروانسراي لرد محيا
مسجد ملا محمد نامي - فتويه
مکتب خانه نامي - فتويه
مسجد جامع قديم بستک ــ بستک
مسجد جامع بستک
مسجد بن نادر ــ بستک
مدرسه مصطفويه بستک - بستک
قلعه شاه بنار - چاه بنارد
قلعه ايلود - ايلود
قلعه سيبه ــ کوخرد
قلعه توصيله ــ کوخرد
قلعه آماج ــ کوخرد
برج گري کوه - کوهيج
حمام خان بستک ــ بستک
حمام سيبه ــ کوخرد
شهرتاريخي ساساني (شهرسيبه) ــ کوخرد
خانه خان بستک ــ بستک
مجموعه بازار قديم بستک ــ بستک
سنگ نگاره‌ها - ده تل
دوگنبدان
حمام خاني بستک
مخدان (بستک)مُخدان
آسياب دومن
کريکي