خانه های قدیمی همدان، تزیینگرانی در آستانه تخریب

همدان- دیوارهای طویل آن از تداوم تاریخی این سامان حکایت می کند و نقشبندی و جنس خشت و کاهگل آن اصالت تاریخی همدان را بیانگر است و طاق و کاشی های آن یادآور معماری دوره های مختلف ساسانی تا صفویه و قجر این بوم و بر است.

 20

به گزارش ایرنا زیبا و مغرور در میانه جنگل سیمان و آهن آپارتمان های کوتاه و بلند شهر حسرت به دل می نشاند. 
حسرتی متفاوت، برای گروهی این عمارت های یادآور زندگی های ساده قرین فرهنگ خانواده های گسترده و اصالت های معماری اسلامی ایرانی است و بقای آن را مشتاقند. 
و جمعی دیگر نه هویت تاریخی یا دلربایی عمارت، بلکه به ارزش زمین گسترده و موقعیت شهری ممتاز آن برای ساختن مجتمع های مسکونی، تجاری، پزشکی واداری می اندیشند. 
این عمارت های تاریخی که بیانگر امتداد و عدم گسست در زندگی شهری همدان در قرن های اخیر است در گوشه و کنار این استان یافت می شوند. 
مسوولان مرتبط در همدان تعداد این خانه ها را حدود ‎ 35باب در شهرهای مختلف استان ذکر می کنند. 
خانه های شهبازی، کاظمی، حیدری، باغ نظری، صابریون، صمدیان، عمارت سوخته، احمدی و شرفی از مهمترین بناهای دوره قاجاریه در استان همدان است.
این خانه های قدیمی و نقش و نگارهای زیبای آن معرف فرهنگ و تمدن غنی مردم ایران به عنوان اصیل ترین میراث گذشتگان این مرز و بوم است. 
با حفظ و نگهداری خانه های با ارزش تاریخی و همچنین امکان سازی مناسب برای بازدید گردشگران خارجی می توان فرهنگ، آداب و سنن مردم ایران زمین را به دنیا معرفی کرد. 
از جمله این مکان های تاریخی ˈخانه شهبازیانˈ در ابتدای خیابان بوعلی سینا و انتهای بن بست میر فندرسکی شهر همدان است. 
بنا مربوط به دوره قاجاریه و دارای پلان مستطیل شکل اندرونی و بیرونی و دو طبقه است که یک طبقه زیرزمین و یک طبقه دیگر ساختمان است. 
مساحت کل ساختمان (شامل ابنیه و محوطه های باز) در حدود یک هزار و ‎56 متر است و دسترسی به آن از طریق یک راهرو دال مانند به حیاط اول و به وسیله چند پله سنگی به ساختمان صورت می گیرد. 

ساختمان دارای تزیینات متعددی از قبیل گچبری هایی به اشکال گل و بوته و آجر کاری هایی از نوع حصیر و تکرار نام ˈعلیˈ به توالی در بالای در و پنجره بهارخواب و آجر لعاب دار مشکی در ناحیه طاقنماها است که در مجموع تزیینات بیرونی ساختمان را تشکیل می دهند.
تزئینات داخلی بنا نیز گچبری همراه با نقاشی گل و بوته در ناحیه گنبدها و رف ها و سرستون ها را شامل می شود. 
این خانه و دهها محوطه فرهنگی مشابه تاریخ کالبد یافته فرهنگ و زندگی همدان در چند قرن اخیر است و به همین دلیل از جاذبه های جدی برخوردار است. 
معماری، تزیینات، قدمت تاریخی و موقعیت هریک از خانه های قدیمی همدان فرصتی مناسب برای جذب و تقویت صنعت گردشگری است.
این بناها اگر چه که تاریخی نامیده می شوند اما تفاوت بسیاری با دیگر آثار باستانی دارند و آن حقوق ملکی آنها است. 
آثار تاریخی و باستانی از مالکیت ملی و عمومی برخوردار هستند بر همین اساس دولت کار حفظ، نگهداری و یا تعیین نوع بهره برداری از آنها را بر عهده دارد. 
اما این بناها اگر چه دارای ارزش فرهنگی و تاریخی هستند اما متعلق به افرادی است که مانند هر شهروند صاحب حق دیگر خواستار اعمال حقوق ملکی خود روی این املاک هستند. 
در حالی که این مالکان به علت منع دستگاه های دولتی و نوع کاربری این منازل در طرح جامع شهری امکان اعمال حقوق کامل مالکانه خود از جمله تخریب و تبدیل آنها را ندارند.
نتیجه اینکه این خانه ها که توسط هم مالکان و هم دستگاه دولتی متولی که به علت کمبود اعتبار توان خرید آنها را ندارد کم و بیش رها شده اند شرایط مرمتی نامناسبی دارند. 
به تصریح کارشناس آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری همدان تعدادی از این خانه های تاریخی در استان به علت عدم خرید از صاحبان آنها به مرور زمان تخریب شده و یا در آستانه از بین رفتن است. 
ˈاحمد ترابیˈ اظهار داشت: حفظ و نگهداری این بناهای با ارزش مستلزم اتخاذ تصمیم های مناسب برای جلوگیری از تخریب و تبدیل این بناها است. 
وی تصریح کرد: خرید، حفظ و نگهداری این بناها از مسوولیت های میراث فرهنگی و گردشگری در پاسداری از معماری فضاهای مسکونی زیبا و کم نظیر گذشتگان است. 

وی گفت: تعداد زیادی از خانه های قدیمی استان دارای ارزش و قابلیت های بسیار زیاد برای جذب گردشگران فرهنگی است. 
خانه های ایرانیان بیانگر وجود همزیستی و همدلی گذشتگان در زندگی با عطوفت و عشق آنان در کنار یکدیگر است. 
معاون میراث فرهنگی استان همدان نیز بر اهمیت حفظ و نگهداری خانه های قدیمی به عنوان ساختار و الگوی اصلی فرهنگ غنی ایرانیان تاکید کرد. 
ˈبهرام توتونچیˈ تبدیل این خانه ها به فضاهای فرهنگی، موزه، کتابخانه های تخصصی، کانون های علمی و مهمانسراهای سنتی برای گردشگران به عنوان راهکاری مناسب در بهره گیری از این ظرفیت های فرهنگی ذکر کرد. 
وی اظهار داشت: استقبال قابل توجه گردشگران داخلی و خارجی برای اقامت در خانه های قدیمی به عنوان مهمانسرا در تعدادی از استان ها دلیل بر ایجاد زمینه مناسب برای این نوع بهره گیری از خانه های قدیمی همدان است. 
توتونچی اضافه کرد: بیش از 35 خانه قدیمی در استان همدان وجود دارد که در صورت مشارکت بخش خصوصی و همچنین حمایت بخش دولتی می توانند به بهترین جاذبه های گردشگری در استان تبدیل شوند. 
وی خاطرنشان کرد: عدم مشارکت مالکان به عنوان بخش خصوصی در مرمت و بازسازی خانه ها و همچنین کمبود مصالح سنتی مشکل های اصلی حفاظت از این خانه ها در استان محسوب می شود. 
توتونچی بیان کرد: همچنین دستگاه های اجرایی می تواند با خرید و مرمت این بناها و تبدیل آنها به ˈمیهمانسراˈ به ماندگاری این آثار کمک کند. 
وی اظهار داشت: البته به طور کلی موفقیت طرح بازسازی و بهره برداری از خانه های قدیمی مستلزم تهیه و تدوین قانون مناسب و تعیین تکلیف جدی و نهایی این بناها است. 
وی گفت: ایجاد درآمد از این منازل از طریق استفاده های اقامتی، گردشگری ، فرهنگی و حتی هنری می تواند ضمن درآمدزایی برای مالکان آنها امکان بقای آنها را فراهم کند.
استان همدان دارای یک هزار و 830 اثر تاریخی و باستانی است که حدود یک هزار اثر آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

 

 

 

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

منبع: سایت همشهری آنلاین