برج خان در شهر بندر ریگ از بنادر استان بوشهر واقع شده است. این بنا در جنوب شهر واقع است. بنای برج خان متعلق به خانعلی خان حیاتداووی است كه قدمتی 230 ساله دارد و به اسم مالك برج معروف است.
به گزارش ایسنا خانین حیاتداوودی دوره صفویه از محل اصلی خود یعنی لرستان جدا شده و به بلوك حیاتداوودی آمدهاند. الله كرم خان حیاتداوودی دو كتاب به اسم شش فصل و ترجمه فارسنامه این بلخی از انگلیس به فارسی دارد. او مقدمه كتاب اجداد خود را ذكر كرده و چنین خود را معرفی مینماید:
الله كرم بن خانعلی بن حسین بن امیر بن مراد بن ناصر بن اسماعیل بن ناصر بن امیر حسین بن حسینقلی برج خان محل حكومت خانین و تصمیم گیری سیاسی و منطقهیی بوه است.
سبك معماری بنا (بیت میلانی) است نمونه این ساختمان در كشورهای خلیج و ساختمانهای بافت قدیم شهر وجود دارد. ساختمان دارای دو بخش اندرونی و بیرونی است و از نوع حیاط مركزی است كه اتاقهای اطرف و حوض در وسط حیاط تعبیه شده است. بنای برج دو طبقه است كه هر طبقه دارای دو اتاق به ابعاد 5×5 است و بین آنها راهرو وجود دارد. جلو اتاقها طارمه یا بالكن واقع است كه با 14 ستون از نمای روبهرو نگهداشته شده است. در روی پشت بام دارای سرستونهایی با گل میخ گلولهیی است كه چون نگهبانی به نظر میرسند كه روبهروی دریا یا خلیج فارس به مراقبت از برج ایستادهاند. مصالح به كار رفته در ساختمان سنگهای اسفنجی است كه حاصل فسیلها مرجان گوش ماهی و صدفهای دریایی است كه از سواحل جزیره خارك و خارگو به بندر ریگ توسط لنج آورده شدهاند. ملاط به كار رفته ساروج و پوشش سقف از چوب صندل (چندل) و بوریا است. تزیینات ساختمان مربوط است به در و پنجرهها كه از جنس چوب ساج است و اشكال گل و بوته و حیوانات روی آن حك شده است. دیگر گره چینیهای زیبای درها و پنجرهها و گنجههای دیواری است. همچنین بنا دارای پرده كركرههای چوبی از پشت، یعنی بیرون اتاقهاست. هلالهای رنگی زیبایی خاصی به ساختمان بخشیده است. گچبریهای زیبا داخل بنا كه در سردرها بكار رفته است به شكل خطوط و اشكال هندسی است و نیز قاب چوبی آینههای نصب شده در اتاقها و چوب لباسی و تزیینات چوبی كه به شكل دم حیوانات و سر بزكوهی است، بر زیبایی ساختمان افزوده است.
خبرگزاری دانشجویان ایران – بوشهر – خرداد 1383
