«شیوهی نگارشی و سبك نگارشی منشور كوروش بزرگ، میانرودانی(:بینالنهرینی) است اما رفتار و منش نهفته در این منشور، ایرانی و برآمده از فرهنگ ایران است. »
دكتر عبدالمجید ارفعی، ایلامشناس و نخستین و تنها كسی كه منشور حقوق بشر كوروش را به فارسی برگردان كرده، ٢١ مهرماه، در نشستی كه انجمن مفاخر معماری ایران، برپا كردهبود، افزونبر گفتاری كه در بالا آمد، گفت: «این كه كوروش سرزمین شكستخوردهی بابل را یغما نكرد، اینكه به باورهای مردمان بابل، ارج نهاد و هركسی را در دین و آیین، آزاد بگذاشت و این كه در رفتار نشان داد كه به گفتارها و آنچه گفته، پایبند است، همهوهمه برخاسته از فرهنگ پربار ایرانی است. »
دراین نشست كه بسیاری از استادان و دانشجویان معماری باشنده بودند، ارفعی پس از گزارشی كوتاه از پیدا شدن و چگونگی برگردان این منشور، به پرسشهای باشندگان پاسخ گفت.
پرسشهایی از این دست: آیا این منشور به راستی، همانندی ندارد؟ چرا ارزش این منشور در زادگاه خودش شناخته شده نیست؟، چرا منشوری با درونمایهای به این ارزشمندی، اینچنین كوچك است؟ آیا اسناد بابلی یا دیگر اسناد، رفتار نیكوی كوروش با مردمان بابل و دیگر سرزمینهای فتحشده، تایید میكنند؟ چگونه است كه كوروش اینگونه ساده و بدون خونریزی توانست، بابل را فتح كند؟ و…
دكتر ارفعی، افزونبر پاسخ به پرسشهایی كه بیشتر از سوی استادان معمار، مطرح شدهبود، دربارهی منشوری كه اكنون در موزهی ملی ایران است، گفت: «آنچه كه امروز در موزهی ملی ایران است، منشور كوروش بزرگ، به جز بخش آمریكایی آن است. »
به گفتهی وی بخشی از اینمنشور در هنگام پژوهشهای یك دانشمند آلمانی در میان گلنوشتههای دانشگاه «ییل» در آمریكا پیدا شد كه برای افزوده شدن به منشور، برای همیشه به موزهی بریتانیا، امانت داده شد اما این بخش امانت داده شده، اكنون در استوانهای كه به ایران امانت داده شده، نیست و موزهی بریتانیا، چون این بخش، امانتی آمریكا بوده، منشور را بدون این بخش، به ایران امانت داده است.
در این نشست علیرضا قهاری، فرنشین انجمن مفاخر معماری ایران كه به هنگام آمدن منشور به ایران، در سخنانی، خواهان ثبت ملی و حتا ثبت جهانی منشور حقوق بشر كوروش بزرگ شدهبود، با گلایه از بیتوجهیها، خواست تا همه در این درخواست، شریك شوند و خواستهی ثبت این اثر را به گوش دستاندركاران برسانند.
البته گویا منشور اكنون و برپایهی گفتهی خبرنگار «میراث»، در روند ثبت قرار گرفتهاست.
این نشست دیروز در خانهی هنرمندان ایران و در تالار امیرخانی در نشست معماران، تنها از آن روی كه منشور بخشی از هویت همهی مردمان ایرانزمین از دكتر گرفته تا معمار و … است، برگزار شد، نشستی كه با استقبال فراوانی روبهرو شد.
