بیژن علی آبادی
مقدمه :
با توجه باينكه قسمتي از بافت تاريخي شيراز به بهانه آبادي تخريب شده و اين روند ادامه دارد نگارنده را برآن داشت كه از مقاله اي برگرفته از نشريه پيام ساختمان كه در تاريخ 15 مهر 1391 بدين مضمون به چاپ رسيده بود را به دليل تشابه موضوع تخريب به بهانه آبادي در شيراز مروري نموده و سعي گرديده با حغظ امانت داري و نقل مطالب اصلي از مقاله فوق برخي مطالب و جمله ها را كوتاه تر ذكر نموده و يا جمله اي را حذف نموده ام و اميدوارم در حذف جملات انحرافي در اصل مطلب پيش نيايد .
گزيده مطالب از مقاله :
شايد بسياري از مسافراني كه براي نخستين بار به جزيره كيش سفر مي كنند نمي دانند كه يكي از مهمترين جاذبه هاي اين جزيره محوطه هاي باستاني و تاريخي آن است كه حريره مهمترين آنهاست .
شهر تاريخي حريره يكي از شاخص ترين اماكن تاريخي كيش است و شهري تاريخي 800 ساله كه در شمال جزيره امروزي كيش قرار دارد و براي بازديد از آنجا بسيار آسان است .
موقعيت شهرتاريخي حريره
اين شهر تاريخي كنار مجموعه ورزشي المپيك كيش و پشت مجموعه ورزشي تفريحي درخت سبز واقع شده و در امتداد ساختمان هاي بندرگاه و دفاتر آن قابل ديدن است .
وسعت بقاياي اين شهر حدود 1200 هكتار است وگوياي آن است كه در زماني آباداني خود بسيار وسيع وپر جمعيت بوده است .
موقعيت اقتصادي شهر حريره
در دوره سلجوقيان كيش به بزرگترين مركز تجاري خليج فارس تبديل شده و در همين دوره بود كه حريره توسط حاكمان قياصره اداره مي شد .
قياصره از نسل شخصي بود به نام قيس كه از شهر سيراف به حريره مهاجرت كرده بود .
نام حريره برگرفته از نام يكي از ملكه هاي قباصره بوده است . در اين دوره حريره تبديل شد به يكي از قطب هاي تجارت ميان چين و اروپا و شمال افريقا .
معماري شهرتاريخي حريره
ديوار ساختمان ها با آجر بزرگ و طاقي هايي كه از ويژگي هاي معماري دوره سلجوقي است ساخته شده اند .
شهر حريره بر خلاف بسياري ديگر از شهرهاي باستاني داراي برج و باروهاي دفاعي نيست بلكه داراي بافتي يكپارجه و متمركز است و به اصطلاح معماري برون گرا دارد . چرا كه ساحل سخره اي مرتفع آن و وجود سه خليج و دماغه مرتفع آن در محل برپايي اين شهر را از ساخت دژهاي دفاعي بي نياز كرده و مي توان گفت كه اين بخش از جزيره براي ايجاد يك شهر زيبا و امن معقول ترين وطبيعي ترين انتخاب بوده است .
با وجود اينكه اين شهرتاريخي و باستاني است چند ماه است كه بولدزر هاي دستاوردهاي منحصر بفرد محوطه تاريخي خليج فارس زيررو كرده وسعي دارند مانده اين آثار باستاني را زير آسفالت ها مدفون كنند وجاده را تعرض نمايند .
كارشناسان معتقدند كه تعريض اين جاده نه تنها آثار تاريخي عرصه حريره را از بين مي برند بلكه با گسترش و عبور و مرور ماشين ها به ويژه ماشين هاي سنگين تخريب ها افزايش يافته و هر عبورو مروري لرزه بر جان آثار تاريخي اين محوطه مي اندازد .
كارشناسان ميراث فرهنگي هشدار داده اند كه در صورت اداره روند ساخت و ساز تعريض اين جاده آثار تاريخي حريره به شدت آسيب ديده مي بيند و ديگر هيچ گردشگري براي تماشاي تاريخ كهن حريره به كيش سفر نمي كند .
در صورت روند ساخت و ساز و تعريض جاده آثار تاريخي حريره به شدت آسيب مي بيند و ديگر نمي توان اميدي به حياط اين محوطه ديرينه داشت . اگر چه اين محوطه مي توانست به دليل نادر بودن در محدوده خليج فارس يكي از پتانسيل هاي غني جلب توريست باشد .
تخريب به بهانه آبادي
عمليات گسترده تخريب و خاكبرداري به بخشي از بافت تاريخي كيش منجر شد و با تلاش اداره ميراث فرهنگي اين عمليات غير قانوني ادامه يافت و بخش هايي از شهر حريره به طور كامل تخريب شد .
شركت خدمات شهري و عمراني اين محوطه را به بهانه فضاي سبز تخريب كرده است در صورتي كه حفاظت و احياي بافت تاريخي شهر حريره بسيار ارزشمند تر از فضاي سبز براي گردشگران و توريست ها در اين منطقه است .
از مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و مراجع قضايي كشور كه با قوانين ميراث فرهنگي كشور متمدن ايران آشنا هستند درخواست گرديده بود تا با توجه به وضعيت بد آثار باستاني و تاريخي در جزيره كيش اين خطه از سرزمين را نجات دهند .
پايان سخن
متاسفانه مدتي است كه در ديگر شهرها اين پديده روز به روز در حال گسترش است كه يكي از شاخص ترين آن تخريب قسمتي از بافت تاريخي شهر شيراز فقط بدليل فرسوده بودن وغير قابل بهره برداري بودن آن است
تخريب بافت و آثار ارزشمند تاريخي در برخي شهرها به بهانه آبادي مطلبي كهنه اي است.
بياييد با اين پديده شوم مبارزه كنيم واگر قصد احياي بافت هاي فرسوده باشد نسبت به احياي آن ها اقدام كنيم .
در برخي از كشور ها در آمد سالانه آنها از توريست وگردشگر چند برابرساير در آمدها ميباشد .
در سنگاپور كه كشوري كوچك ودر شرق آسيا قراردارد سالانه چندين برابر جمعيت خود از گردشگران پذيرايي ميكند .
كشور همسايه ايران دوبي براي جذب گردشگر چه تمهيداتي را انجام داد واكنون چه در آمد كلاني از توريست وگردشگر دارد .
بيژن علي آبادي
اردبهشت سال 1402
