سخن ونظریه ای کوتاه در مورد انتقال پایتخت از تهران
حدود بيست سال اندكي بيشتر يا كمتر است كه در مورد انتقال پايتخت از تهران صحبت بسيار شده و ميشود و در اين رابطه سمينارها و جلسات با حضور مقامات و كارشناسان تشكيل گرديد وتا كنون به نتيحه مطلوب نرسيده است زيرا به نظر نگارنده به نكات مهمي توجه اندك شده و يا توجه نشده كه در اين مقاله به چند نكته از مطالب بحث ( مثبت و منفي ) شده كه توسط صاحبنظران بيان شده پرداخته مي شود :
در سال 1348 طرح جامع تهران به تصويب رسيد و ملاك عمل قرار گرفته شد و در اين راستا تاكنون بيشتر برنامه هاي طرح جامع و برنامه هاي بالا دستي طرح جامع به مورد اجرا در آمد و به نظر مي رسد كه در برنامه ها طرح جامع انتقال پايتخت پيش بيني نشده بوده است .
در برنامه ها و چشم انداز توسعه 25 ساله شهر تهران روند افزايش جمعيت به حد كنوني پيش بيني نشده و اگر در طرح جامع پيش بيني شده باشد ملاك عمل قرار نگرفته است .
در مورد انتقال پايتخت سمينارها برگزار و نظريه هاي مختلفي ارايه شد كه تا كنون به نتيجه اي نرسيده و به نظر نگارنده برخي و يا بيشتر آن سمينارها موازي كاري بوده سعي ميشود به يكايك مطالبي كه نياز بوده ذكر شود :
1-بررسي در مورد جمعيت پيش بيني شده در بازه زماني 5 و 10 و25 ساله در محدوده شهر تهران .
2-نتيجه كمیسيونهاي مربوط به تغیير كاربري ها اجازه تغيیر كاربري در چهار چوب طرح جامع.
3-فرايند تغيیر كاربري اراضي و باغات و اراضي كشاورزي در شمال و شمال غرب و شمال شرق تهران و جنوب تهران و نتيجه حاصله .
4- فرايند انتقال زندان و برخي پادگان هاي نظامي از تهران و تعيين تكليف اراضي آزاد شده .
5- فرايند و تعريف هاي فضاهاي شهري و كاربري هاي گفته نشده براي فضاي نظامي كه تخليه و تحويل شده و بررسي فضاهاي آزاد شده كه مشخص نيست كه ان فضا به كاربري مسكوني و يا تجاري تبديل شده و يا به فضاهاي سبز و پارك اضافه شده است .
توجه:بارهاديده شده كه برخي ازمناطق شهرداري ها فضاي آزاد شده را قطعه بندي نموده و به اشخاص و يا نهادها واگذار نموده و خريداران در آن اراضي نسبت به احداث مركز تجاري و يا مسكوني اقدام نموده اند كه در اين راستا ميتوان تغيیر باغات در 25 سال اخير را در شمال و شمال غرب و شمال شرق و جنوب تهران را بر شمرد .
6- حداث ساختمان ها با كاربري هاي مختلف در غرب شرق تهران توسط ارگان ها و بخش خصوصي ( دولتي ) كه خود يك منطقه جديد و فرا برنامه اي كه مشخص نيست درطرح جامع ديده شده يا نشده است.
اهداف انتقال پايتخت از تهران؟
بنظرميرسداهداف وبرنامه انتقال پايتخت از تهران مشخص نيست و سئوالات بسياري در آن مورد مطرح مي شود :
1-انتقال پايتخت از تهران به چه متظوري انجام شود:
الف- آيا مد نظر انتقال پايتخت از نظر ديپلماتيك است ؟
ب- آيا مد نظر انتقال پايتخت تجاري است؟
لازم است نياز هريك از موارد بررسي و با ارجحيت نسبت به تعيين محل وزير ساخت هاي لازمه اقدام شود .
شايان ذكر است در مورد در مورد پایتخت علوم وفن آوري اقداماتي انجام گرديده وشهرك هايي نیزاحداث شده ويا در دست احداث است واماپايتخت ديپلماتيك داراي شرايط خاص خود ميباشد كه رعايت مسايل امنيتي از جمله مسايل مهم و ديگرسكونت اعضاو كادر ديپلماتيك و در ضمن دسترسي ها ميباشد .
با توجه به وضعيت كنوني شهر تهران وبررسي ومطالعه مدارك ميتوان گفت كه كدام كاربري از تهران خارج شود تا تهران بعنوان پايتخت بماند زيرا تغير محل پايتخت داراي فرايند بسيار پيچيده اي است كه نمي توان با چند نشست براي آن دستور العمل اجرايي تنظيم نمود .
در خاتمه تصور ميرود اگر به روز رساني شهر تهران انجام گردد آن را با ضوابط طرح جامع مورد بررسي داده شود امكان رسيدن به نتيجه مطلوب در دسترس خواهد بود .
هدف انتقال پايخت از تهران به منطقه اي ديگر از ايران چيست و جهت تحقق اين فرايند جه کارها وعواملي بايد انجام پذيرد ومسيوليت شهروندان آن براي چيست ؟
زمانه اي نيست كه به راحتي بتوان پايتخت را از قزوين به اصفهان وشيراز وتهران منتقل نمود.
نياز است مقامات مسيولان وتصميم گيرنده گان مملكتي كه خواستار انتقال پايتخت از تهران هستند دلايل خود را بطور شفاف بازگو كنند تا بررسي ونتيجه حاصل شود .
امید است با درور اندیشی و مطالعات لازمه بتوان به خواسته جامه عمل پوشاند.
بررسی دسترسی ها به پایتخت ( فرضی ) جدیدایران ؟
نیاز است بررسی شود پس از انتقال سفارتخانه ها چند درصد از جمعیت تهران کاسته خواهد شد ؟
نیاز است بررسی شود با انتقال سفارتخانه ها و یا نمایندگی های کشورها دسترسی آنها با مراکز ستادی و مرتبط ولازمه در ایران چگونه خواهد بود ؟
با توجه باینکه تعداد سفارتخانه ها و کنسولگریها در وضع موجود مشخص نیست وممکن است بیشتر یا کمتر شود بهتر است که فعلا” یک منطقه ای را که بیشتر سفارتخانه درآن میباشند در تهران در نظر گرفته و با محدودیت ویا خرید نسبت به تجمیع آنها اقدام گردد .
بیژن علی آبادی
دیماه 1403
