لوگو-انجمن مفاخر معماری ایران-بلاگ

 پایانه مسافربری جنوب تهران را بهتر بشناسیم

طراحی وساخت  اولین پایانه مسافربری جنوب تهران درکشور     ( قسمت دوم ) و بررسی وضع موجود و برنامه انتقال قسمتی از پایانه به شهر آفتاب.

اظهارات متناقض در مورد پایانه جنوب :

همچنین در سال ۱۳۹۹ حسن خلیل‌آبادی، عضو شورای شهر وقت تهران با اشاره به شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی نظیر حضور معتادان و بزهکاران در اطراف ترمینال جنوب، گفت: در پی تخریب‌هایی که به خاطر اجرای برخی پروژه‌ها در این محدوده انجام شده است، ودر برخی از نقاط بافت ناایمن شکل گرفت و همین امر بستری برای گسترش آسیب‌های اجتماعی در این محدوده شد. راه حل این مسأله، انتقال ترمینال جنوب به جایی دیگر در حاشیه تهران است که در اطراف آن بافت مسکونی نباشد. اطراف حرم مطهر امام خمینی(ره) مکان مناسبی برای انتقال ترمینال جنوب است.

امیرحسین صدیقی، مدیرعامل( وقت )  سازمان پایانه‌ها و پارک‌سوارهای شهرداری تهران گفت: از نظر کارشناسی اصلا معتقد به جابه جایی پایانه‌ها نیستم و در عمل هم امکان این کار وجود ندارد با این حال چند ماه بعد و در همان سال ۱۳۹۹، اخباری مبنی برانتقال این پایانه به اطراف حرم امام خمینی(ره) به جهت دسترسی حرم به ایستگاه های مترو، اتوبوس و تاکسی مطرح شد که آن هم بعد از مدتی است که به فراموشی سپرده شد.آنزمان مرتضی روحانی،شهرداروقت منطقه در این خصوص گفته بود: پس از بازدید شهردار تهران از این منطقه در سال ۸۸ مصوباتی درخصوص انتقال پایانه جنوب به معاونت ترافیکی شهرداری تهران ارجاع شد که براساس آن دو برنامه درازمدت و کوتاه مدت در دستور کار قرار گرفت.درادامه این اخبار ضد و نقیض، پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان مدیریت حمل‌ و نقل بار و پایانه مسافری شهر تهران سال گذشته در مورد آخرین وضعیت انتقال پایانه جنوب، گفت: نزدیک به چهار و نیم میلیون مسافر در سال از طریق این پایانه جابه جا می‌شود و این در حالی است که مساحت کلی پایانه غرب حدود ۴۵ هکتار بوده و سالانه حدود ۵ میلیون مسافر را پوشش می‌دهد. بنابراین در پایانه جنوب باتراکمی ازمسافرروبروهستیم.وی گفت:این مسائل یک فرآیندبلندمدت است؛امابراساس برنامه‌ریزیهای انجام شده ، در صددهستیم که زمینی راخارج از محدوده شهرتهران وپایینترازبزرگراه آزادگان درنظربگیریم و بعدازسیرمراحل قانونی واداری ، عملیات ساخت پایانه جدید را که تحت عنوان پایانه جنوب وغرب شناخته می شود،آغازکنیم تابارپایانه‌های درون شهری را تا حدودی کاهش دهیم و به این پایانه جدید منتقل کنیم.

آخرین وضعیت ترمینال جنوب :

گزینه جدیدی برای انتقال ترمینال جنوب مطرح  شده کمااینکه امین سالاری پور، شهردار(وقت)منطقه ۱۶ تهران درموردآخرین وضعیت مطالعات انجام شده دراین خصوص به«شهروند»گفت:بادستورشهردارتهران وبرای کاهش بار ترافیکی وآسیبهای اجتماعی این منطقه،موضوع انتقال بخشی ازترمینال جنوب توسط یک مشاوردردست بررسی است.  وبراساس نتایج این  بررسیب ها ،مشاورپیشنهادداده که بخشی ازخطوط مسافربری به ترمینالی که میتوانددرشهر آفتاب احداث شود، منتقل شود وی باذکراینکه البته شهرداری مایل به جابجایی کل ترمینال است گفت:بااینحال مشاورطرح،بنابر یکسری استدلالهای فنی وتخصصی این موضوع رابه صلاح نمیداندومعتقداست نبایدکل این ترمینال منتقل شود.وهنوز تصمیم نهایی دراین زمینه گرفته نشده.ولی تصمیم شهرداری برای انتقال تمام یابخشی ازاین ترمینال به نقطه ای دیگرقطعی است  و  به دنبال آن هستیم تابخشی ازترمینال رابه فضاهای فرهنگی وتجاری اختصاص دهیم گفت:این پروژه که ازحدود ۴۰سال قبل طراحی شده  ودراین دوره مشکلات آن حل وفصل شده وقراراست که مجموعه تجاری وخدماتی درضلع جنوب ساخته شود که در مرحله نازک کاری است .

موقعیت و دسترسی به ترمینال جنوب وامکانات  آن ؟

۱-دسترسی به شهرهای جنوبی و مرکزی: پایانه‌ای کلیدی برای سفر به شهرهایی مانند مشهد، اصفهان، شیراز، اهواز و کرمان.

 2-ظرفیت بالا: دارای ۱۷ هکتار مساحت با سه طبقه و امکانات گسترده برای خدمات‌دهی به هزاران مسافر روزانه.

۳-تعاونی‌های معتبر: بیش از ۲۰ شرکت مسافربری در این پایانه فعالیت می‌کنند.

۴-موقعیت جغرافیایی مناسب: قرارگیری در تقاطع بزرگراه‌های مهم برای دسترسی سریع و آسان.

۵-امکانات رفاهی و امنیتی کامل: وجود نمازخانه، مراکز خرید، رستوران، کلانتری، اورژانس و پارکینگ بزرگ.                                 ۶-موقعیت جغرافیایی و دسترسی : در منطقه خزانه، در خیابان بعثت، تقاطع بزرگراه بعثت و خیابان شهید رجایی قرار دارد. ۷-ارتباط و نزدیکی به بزرگراه‌های اصلی: بزرگراه بعثت (دسترسی مستقیم به ترمینال) –  بزرگراه خلیج فارس (اتوبان تهران-قم)-بزرگراه شهید تندگویان. 8- دسترسی با مترو : یکی از راحت‌ترین و سریع‌ترین راه‌ها برای رسیدن به ترمینال جنوب، مترو تهران است.

آیا ترمینال جنوب از نقشه پایتخت  بصورت ترمینال خط می خورد؟

 [ حمیدرضا خالدی]  درحالیکه مدیران وقت شهری طی یک دهه گذشته بارها وعده داده اند که ترمینال جنوب به نقطه دیگری منتقل خواهد شداما، هنوز هیچ اقدام عملیاتی در این زمینه انجام نشده است. با این وجود شهردار منطقه ۱۶ در پاسخ به «شهروند» خبر از احتمال انتقال بخشی از این ترمینال به شهر آفتاب می دهد.

تاریخچه ترمینال جنوب به حدود ۴۵ سال قبل باز می گردد. یعنی وقتی که مراحل ساخت این ترمینال، به عنوان اولین پایانه مسافربری پایتخت، در سال ۱۳۵۳ آغاز شد و در سال ۱۳۵۸ به بهره‌برداری رسید. مرکزی که ترمینال جنوب بیش از ۱۸ هکتار مساحت دارد و در سه طبقه ساخته شده است. پایانه ای که با ۲۳ شرکت اتوبوسرانی و ۴ شرکت سواری ۳۱درصد جابه جایی‌های حمل و نقل عمومی جاده ای استان تهران را به عهده دارد.

بااینحال،ترددخودروها،مسافران واتوبوسهادراین ترمینال باعث شده تابزرگراره آیت الله رئیسی،تقریبا همیشه با گره ترافیکی سنگینی روبه رو باشد. ضمن آنکه از آنجاییکه این ترمینال در محلات پرآسیب آجتماعی قرار دارد، به یکی از کانون های پرخطر شهری بدل شده است. به زبان دیگر حضور این پایانه  موجب  شده تا محله های اطراف این پایانه نظیر دروازه غار، باغ آذری و خزانه بخارایی درگیر بسیاری از ناهنجاری ها و معضلات اجتماعی شوند و اطراف آن به این پایانه به محلی برای تردد، اجتماع و اسکان معتادان متجاهر و کارتن خواب ها تبدیل شده است که امنیت و آرامش مسافران .

برچیده شدن و تمرکز گاراراژ ها  در ترمینال

در یک نیمروز در سال ۱۳۵۹ تمامی گاراژهای مسافربری در مرکز شهر تعطیل و به این ترتیب ترمینال جنوب، به عنوان نخستین پایانه اتوبوسرانی بین شهری راه اندازی شد و به مرور زمان اوضاع به این روزی درآمد که می بینیم.

ترمینال جنوب تهران در سال ۱۳۵۳ با هدف سازماندهی سفرهای بین‌شهری تأسیس شد. پیش از آن، مسافران برای سفرهای جاده‌ای از گاراژهای پراکنده در سطح شهر استفاده می‌کردند که مشکلات زیادی از جمله ازدحام، عدم نظارت بر قیمت بلیط و نبود امکانات رفاهی داشت. با ساخت این پایانه، اتوبوس‌های بین‌شهری در یک مکان متمرکز شدند و خدمات مسافرتی به شکل منظم‌تری ارائه شد. در طول سال‌ها، ترمینال جنوب با بازسازی و نوسازی‌های مداوم، به یکی از مهم‌ترین و پرترددترین پایانه‌های مسافربری کشور تبدیل شده است. این ترمینال به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به شهرهای جنوبی و مرکزی، ظرفیت بالا و حضور تعاونی‌های معتبر، نقشی اساسی در حمل‌ونقل بین‌شهری ایفا می‌کند. علاوه بر این، ترمینال جنوب با امکانات رفاهی و امنیتی شامل نمازخانه، رستوران، کلانتری و اورژانس، شرایط مناسبی را برای مسافران فراهم کرده است.

۱۳۵۳: آغاز ساخت ترمینال جنوب توسط شهرداری تهران.

۱۳۵۸: اولین سرویس‌دهی رسمی پایانه جنوب.

۱۳۵۹: افتتاح رسمی و انتقال ناوگان حمل‌ونقل بین‌شهری به این ترمینال.

*بازسازی و نوسازی در دهه‌های اخیر برای بهبود خدمات و امکانات.

روزی که ترمینال جنوب ساخته شد تجمیع گاراژ ها

ایران پیما،بی ام تی، اتوعدل، گیلان تور، لوان تور، اتوفردوسی، اتو شیشه، میهن نورد، زنجان تور و… از جمله این بنگاه ها و یا به زبان بهتر، گاراژهای مسافربری بودند که سرانجام در سال ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ از مناطق مرکزی شهر به ترمینال جنوب سوق داده شدند، این در حالی بود که ترمینال جنوب، نیمه ساخته بود و خبری ازترمینال غرب و شرق نبود. 

موقعیت مکانی وکاربری اراضی فعلی تهران جنوب.

 پایانه جنوب یا ترمینال جنوب، مکانی در تهران جهت مدیریت جابجایی بین شهری مسافران با استفاده از اتوبوس است. این پایانه در بزرگراه آیت الله رئیسی در جنوب تهران قرار دارد.

 طرح وساخت ترمینال تهران جنوب :

احداث ساختمان سه طبقه این مجموعه که از سال ۱۳۵۳ آغاز شد، در یازدهم تیر ۱۳۵۹ به پایان رسید. طبقه اول این مجموعه با ۸۸۰۰ مترمربع مساحت به دفتر شرکت های مسافربری اختصاص دارد و در طبقه دوم که مساحت آن ۴۲۰۰ مترمربع است، رستوران قراردارد.  مساحت ۶۲۰ مترمربع طبقه سوم، محتص دفاتر اداری استایستگاه متروی پایانه جنوب راهی برای دسترسی آسانتر به این پایانه است.

 ترمینال مسافربری جنوب تهران  

ترمینال مسافربری جنوب تهران که با نام پایانه خزانه نیز شناخته می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین پایانه‌های مسافری کشور است.

 این پایانه که در جنوب پایتخت و در بزرگراه بعثت قرار دارد، نقش مهمی در حمل‌ونقل بین‌شهری ایفا می‌کند. روزانه هزاران مسافر از این ترمینال برای سفر به شهرهای مختلف ایران استفاده می‌کنند.                

 امکانات متنوع، مسیرهای پرتردد و همکاری با شرکت‌های معتبر مسافربری، این پایانه را به یکی از شلوغ‌ترین و مهم‌ترین مراکز حمل‌ونقل جاده‌ای تبدیل کرده است

اولین ترمینال تهران

ترمینال جنوب قدیمی ترین و اولین ترمینال ساخته شده در ایران است  و پس از آن در سال های بعد پایانه غرب، شرق، بیهقی در تهران تاسیس شدند. هم زمان در شهر های بزرگ کشور نیز شروع به احداث پایانه های مسافربری شد.

کلنگ ترمینال جنوب در سال ۵۳ زده شد و محوطه سازی آن تا سال ۵۹ انجام شد. اما ساختمان مرکزی ترمینال که هم اکنون شرکت ها در آن مستقر هستند، هنوز تمام نشده بود.

کلیه ی شرکت های حمل و نقل مسافربری که در تهران مستقر هستند، در آنجا  شروع به فعالیت کردند.

آیا ترمینال جنوب منتقل از نقشه پایتخت  بصورت ترمینال خط می خورد ویا منتقل میشود ؟

هدف از انتقال شرکت های مسافربری به ترمینال جنوب این بود که از ترافیک شهر کاسته شود واز یک مرکز  دیگر  مسافرت ها انجام شود که این مورد توسط یک مشاوردردست بررسی است. که براساس نتایج این بررسیها،مشاورپیشنهادداده که بخشی ازخطوط مسافربری به ترمینالی که میتوانددر ترمینال شهر آفتاب  منتقل شود وی باذکراینکه البته شهرداری مایل به جابجایی کل ترمینال است گفت:بااینحال مشاورطرح،بنابر یکسری استدلالهای فنی وتخصصی این موضوع رابه صلاح نمیداندومعتقداست نبایدکل این ترمینال منتقل شود.ولی بهرتقدیرهنوز تصمیم نهایی دراین زمینه گرفته نشده.ولی تصمیم شهرداری برای انتقال تمام یابخشی ازاین ترمینال به نقطه ای دیگرقطعی است  .

(سالاری پور) از مقامات وقت شهرداری گفت  به دنبال آن هستیم تا بخشی از ترمینال را به فضاهای فرهنگی و تجاری اختصاص دهیم گفت:  این پروژه که از حدود ۲۰ سال قبل طراحی شده و مقرر تا در قالب مشارکتی انجام شود، در این دوره مشکلات آن حل و فصل شده و قرار است که مجموعه تجاری و خدماتی خاص در ضلع جنوب ساخته شود که در مرحله نازک کاری است و شاید تا دو ماه آینده به افتتاح برسد.

بدین ترتیب بنظرمیرسددرآینده ای نزدیک بایدمنتظرجابجایی بخشی ازاین مرکز نوستالوژیک پایتخت که درعین حال سالهاست به یکی از چالش های شهری بدل شده، باشیم. اما اینکه چه زمانی این پروژه عملیاتی می شود و در کجا؟ سوالی است که مدیران شهری باید به آن پاسخ دهند

چرا ترمینال جنوب مهم است؟

ترمینال جنوب به عنوان قدیمی‌ترین پایانه مسافربری تهران، اهمیت زیادی در سیستم حمل‌ونقل کشور دارد.  

دلایل اهمیت این پایانه شامل موارد زیر است:

دسترسی به شهرهای جنوبی و مرکزی:

پایانه‌ای کلیدی برای سفر به شهرهایی مانند مشهد، اصفهان، شیراز، اهواز و کرمان.

ظرفیت بالا: دارای ۱۷ هکتار مساحت با سه طبقه و امکانات گسترده برای خدمات‌دهی به هزاران مسافر روزانه.

تعاونی‌های معتبر: بیش از ۲۰ شرکت مسافربری در این پایانه فعالیت می‌کنند.

موقعیت جغرافیایی مناسب: قرارگیری در تقاطع بزرگراه‌های مهم برای دسترسی سریع و آسان.

امکانات رفاهی و امنیتی کامل: وجود نمازخانه، مراکز خرید، رستوران، کلانتری، اورژانس و پارکینگ بزرگ.

ترمینال جنوب به مرور زمان به یکی از پررفت‌وآمدترین ترمینال‌های ایران تبدیل شده و همچنان نقش مهمی در سفرهای بین‌شهری ایفا می‌کند.

موقعیت جغرافیایی و دسترسی

پایانه مسافربری جنوب تهران در منطقه خزانه، واقع در خیابان بعثت، تقاطع بزرگراه بعثت و خیابان شهید رجایی قرار دارد. موقعیت جغرافیایی این ترمینال دسترسی آسان را برای مسافران از سراسر تهران و دیگر شهرهای ایران فراهم کرده است.

 ارتباط و نزدیکی به بزرگراه‌های اصلی

ترمینال جنوب در مجاورت چندین بزرگراه مهم قرار دارد که دسترسی به آن را برای خودروهای شخصی و وسایل نقلیه عمومی آسان می‌کند:

بزرگراه بعثت (دسترسی مستقیم به ترمینال) –  بزرگراه خلیج فارس (اتوبان تهران-قم)-بزرگراه شهید تندگویان

راه‌های دسترسی به ترمینال جنوب تهران

دسترسی با متروکه یکی از راحت‌ترین و سریع‌ترین راه‌ها برای رسیدن به ترمینال جنوب، مترو تهران است.

ایستگاه متروی خزانه در خط ۱ مترو تهران نزدیک‌ترین ایستگاه به پایانه است.دسترسی با اتوبوس‌های شهری (BRT و معمولی وهمچنین چندین خط اتوبوسرانی شهری از مناطق مختلف تهران به این پایانه حرکت می‌کنند. دسترسی با تاکسی و خودروهای شخصی وتاکسی‌های خطی.

تاکسی‌های بین‌شهری و شهری از نقاط مختلف تهران به ترمینال جنوب حرکت می‌کنند.

بیژن علی آبادی